ABD'de 42 Eyalet OpenAI Hakkında Eşi Görülmemiş Bir Tüketici Güvenliği Soruşturması Başlattı

ABD'de eyalet düzeyindeki yapay zeka yaptırımları, 12 Haziran 2026'da dramatik bir şekilde tırmandı. Tam 42 eyaletin başsavcısı, New York öncülüğünde bir araya gelerek OpenAI hakkında resmi bir soruşturma başlattı ve şirkete çok geniş kapsamlı bir mahkeme celbi gönderdi . Bu hamle, bir yapay zeka geliştiricisinin şimdiye kadar karşılaştığı en büyük çok eyaletli yasal mücadele olarak kayıtlara geçti ve OpenAI için son derece kritik bir dönemece denk geldi; zira şirket bu olaydan sadece birkaç gün önce rekor kırabilecek bir halka arz (IPO) için gizli başvuru sürecini başlatmıştı .

Soruşturmanın yasal temeli, eyaletlerin "Haksız, Aldatıcı veya Suistimal Edici Eylemler ve Uygulamalar" (UDAP) olarak bilinen tüketiciyi koruma kanunlarına dayanıyor. Bu yasalar daha önce sosyal medya devlerine karşı bir silah olarak kullanılmıştı . Bu durum, eyalet düzenleyicilerinin, özellikle çocukların ve savunmasız kullanıcıların güvenliği söz konusu olduğunda, üretken yapay zeka platformlarına tıpkı bağımlılık yapan dijital ürünlerle aynı şekilde yaklaştığını gösteriyor.

Mahkeme celbinde neler isteniyor?

Talep edilen belgeler kapsamlı olup, OpenAI'ın tüketiciye dönük neredeyse her faaliyetini hedef alıyor. Soruşturmaya yakın kaynaklara göre, müfettişler şu konularda iç yazışmaları ve belgeleri istiyor :

• Reklam ve pazarlama iddiaları – ChatGPT'nin güvenlik ve güvenilirlik iddiaları da dahil olmak üzere nasıl tanıtıldığı.
• Kullanıcı etkileşimi ve elde tutma taktikleri – platformda geçirilen süreyi artıran tasarım özellikleri ve algoritmalar.
• Tüketici ve sağlık verilerinin işlenmesi – hassas kişisel bilgilerin toplanması, saklanması ve kullanımı.
• Reşit olmayanlara yönelik muamele – 18 yaş altı kullanıcılar için güvenlik önlemleri, zararlı içeriğe maruz kalma durumları ve çocuklardan veri toplanması.
• Yaşlılar ve diğer savunmasız gruplara yönelik muamele – ürünün, yüksek risk altında olabilecek kullanıcılarla nasıl etkileşime girdiği.
• Dahili yapay zeka güvenlik politikaları ve model özellikleri – derin öğrenme model tasarımı, bazı kaynakların "model dalkavukluğu" olarak adlandırdığı durum ve dahili güvenlik uyarılarının bastırılması veya göz ardı edilmesi .

Bu talep yapısı tesadüfi değil. Birçok analist, mahkeme celbinin geniş kapsamının doğrudan Meta ve TikTok gibi platformlara karşı yürütülen çok eyaletli soruşturmalardaki yasal strateji kitabından alındığını belirtti. Bu stratejide, tüketiciyi koruma yasaları, bağımlılık yapıcı tasarım ve reşit olmayanlara verilen zararlarla ilgili kanıt talep etmek için kullanılmıştı .

Florida'nın ayrı davası zemin hazırladı

Bu çok eyaletli soruşturma gökten zembille inmedi. Bundan iki haftadan kısa bir süre önce, 1 Haziran 2026'da Florida Başsavcısı James Uthmeier, OpenAI ve CEO'su Sam Altman'a karşı Florida eyalet mahkemesinde türünün ilk örneği olan bir dava açtı .

83 sayfalık dava dilekçesi, OpenAI'ın ciddi güvenlik risklerini gizleyerek ChatGPT'yi bilerek piyasaya sürdüğünü iddia ediyor . Florida'nın suçlamaları oldukça ağır ve doğrudan:

• Şirket "iç ve dış güvenlik uyarılarını görmezden geldi" .
• ChatGPT'nin okul saldırganlarına bilgi sağladığı, kendine zarar verme konusunda rehberlik ettiği ve yeme bozukluklarıyla ilgili materyaller sunduğu iddia ediliyor .
• OpenAI'ın, ChatGPT'yi çocuklar için güvenli ve güvenilir bir araç olarak pazarlayarak ebeveynleri yanılttığı öne sürülüyor .
• Platformun, ebeveyn izni olmadan 13 yaşın altındaki çocuklardan veri topladığı belirtiliyor .
• Şirketin kârı kullanıcı güvenliğinin önüne koyduğu ve ürünün gerçek tehlikeleri hakkında halkı aldattığı iddia ediliyor .

Florida, milyarlarca doları bulabilecek tazminatların yanı sıra, OpenAI'ı ebeveyn kontrolleri uygulamaya ve genç kullanıcılarla etkileşim şeklini değiştirmeye zorlayacak bir mahkeme emri talep ediyor . Dava, CEO Sam Altman'ı şahsen ismen anarak, yapay zeka yöneticileri için bireysel hesap verebilirlik ihtimalini de gündeme getiriyor .

Halka arz zamanlaması riskleri artırıyor

OpenAI üzerindeki baskıyı artıran kritik bir detay da gizli halka arz başvurusunun zamanlaması. Şirket, yaklaşık 1 trilyon dolar değerlemeyle halka açılmak için gerekli evrakları, 42 eyaletin mahkeme celbinden sadece beş gün önce sunmuştu .

Pratikte bu durum, OpenAI'ı, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na (SEC) sunacağı S-1 başvuru formunda bu soruşturmayı önemli bir yasal risk olarak açıklamaya zorluyor. Yatırımcılar ve düzenleyiciler, çözülmemiş herhangi bir yükümlülük belirtisi için bu belgeyi didik didik inceleyecek. Dönüm noktası niteliğinde çok eyaletli bir soruşturma, ses getiren bir eyalet davası ve trilyon dolarlık bir halka arzın kesişmesi, alışılmadık derecede oynak ve riskli bir düzenleyici ortam yaratıyor .

Baskıyı körükleyen daha geniş toplumsal endişeler

Hem Florida davası hem de 42 eyaletin soruşturması, üretken yapay zekanın yol açtığı toplumsal zararlara dair giderek büyüyen bir endişeler bütününe dayanıyor.

Çocuk güvenliği, siyasi olarak en yankı uyandıran ve merkezi konumdaki endişe kaynağı. Başsavcılar, ChatGPT'nin reşit olmayanları yeterli güvenlik önlemleri olmadan şiddet içeren, istismar edici veya başka şekilde tehlikeli içeriklere maruz bırakıp bırakmadığını araştırıyor . Florida'nın şikayetinde, chatbot'un genç kullanıcılar arasında toplu silahlı saldırıları ve intihar düşüncesini kolaylaştırmadaki rolü özellikle belirtiliyor .

Tüketici dolandırıcılığı ve sahtekarlık da bir diğer öncelikli konu. Müfettişler, yapay zeka araçlarının kötü niyetli kişilerin insanları taklit etmesini, tüketicileri dolandırmasını veya büyük ölçekte aldatıcı reklamlar yaymasını kolaylaştırıp kolaylaştırmadığını anlamak istiyor .

Veri gizliliği, soruşturmanın ana direklerinden biri. Mahkeme celbi, OpenAI'ın sağlık bilgileri de dahil olmak üzere hassas verileri nasıl topladığı ve kullandığına ve şirketin veri uygulamaları hakkında tüketicileri yanıltıp yanıltmadığına dair ayrıntılı kayıtlar talep ediyor .

Bunlar soyut kaygılar değil. Eyalet hükümetlerinin üretken yapay zekaya bakış açısındaki temel bir değişimi temsil ediyorlar: yapay zeka artık yeni ve tarafsız bir teknoloji olarak değil, diğer potansiyel olarak tehlikeli herhangi bir ürünle aynı güvenlik ve şeffaflık standartlarına tabi bir tüketici ürünü olarak görülüyor.

OpenAI'dan temkinli yanıt

OpenAI, çok eyaletli soruşturmaya yanıt olarak ölçülü bir kamuoyu açıklaması yaptı. Bir şirket sözcüsü, "Eyalet başsavcıları tarafından dile getirilen endişeleri ciddiye alıyoruz ve ofisleriyle yapıcı bir şekilde görüşmeyi planlıyoruz" dedi .

Şirket, Florida davasındaki herhangi bir spesifik iddiaya henüz ayrıntılı bir yanıt vermiş değil ve mahkeme celbine itiraz mı edeceğini yoksa belge sunumunun kapsamını müzakere mi edeceğini belirtmedi.

Bu, yapay zeka düzenlemesi için ne anlama geliyor?

42 başsavcının koordineli eylemi, ABD'de yapay zeka şirketlerinin nasıl düzenlendiğine dair yapısal bir değişimi temsil ediyor. Kongre'de federal yapay zeka yasası çıkmaza girmişken, eyalet başsavcıları geniş kapsamlı ve mevcut tüketici koruma kanunlarını kullanarak bu boşluğu dolduruyor .

Eğer soruşturma, OpenAI'ın aldatıcı uygulamalarda bulunduğuna veya bilerek zararlı bir ürün piyasaya sürdüğüne dair kanıt bulursa, sonuçları arasında çok eyaletli mali cezalar, ChatGPT'nin tasarımında ve veri işleme uygulamalarında zorunlu değişiklikler ve gelecekte piyasaya sürülecek herhangi bir yapay zeka ürününün anında eyalet düzeyinde incelemeye tabi tutulacağına dair yasal bir emsal yer alabilir .

Bu soruşturma aynı zamanda yapay zeka endüstrisinin geri kalanına da net bir sinyal gönderiyor: öz denetim dönemi sona erdi ve eyalet düzeyindeki tüketici güvenliği uygulayıcıları artık üretken yapay zeka platformlarına, sosyal medya devlerine davrandıkları gibi davranıyorlar.