Platåberget üzerindeki Glamsterdam çatallanmasının 20 Ağustos’ta gerçekleşmesi planlanıyor. Ana ağ takvimi 2026’nın ilk yarısından 2026’nın son çeyreğine kaymış durumda. Ancak bu tarih kesin aktivasyon tarihi değil, mevcut bir planlama hedefi olarak görülmeli.

Beklenen test sıralaması şöyle:

1. Glamsterdam’ın Platåberget üzerinde etkinleştirilmesi.
2. Geri bildirimlerin toplanması ve uyumluluk sorunlarının giderilmesi.
3. Kesinlik sağlamayan bir geliştirme ağının kurulması.
4. Glamsterdam’ın Sepolia ve Hoodi üzerinde etkinleştirilmesi.
5. Test ağları istikrarlı hâle geldikten sonra ana ağ dağıtımı.

Geliştirici araçlarını en çok etkileyebilecek değişiklikler

Gaz varsayımları değişiyor

Glamsterdam, yaklaşık 200 milyon gas tabanını hedefleyen kapsamlı bir gaz yeniden fiyatlandırma paketini içeriyor. Bu değişiklik, sabit kodlanmış maksimum gas limitlerine dayanan yazılımları risk altında bırakıyor. Cüzdanlar, indeksleyiciler ve gas tahmin araçları bu kapsamda özellikle dikkat etmeli.

Değişiklik yalnızca tek bir sabitin güncellenmesinden ibaret değil. EIP-8037, yeni durum oluşturan işlemler için ayrı bir durum gazı boyutu getiriyor. Ayrıştırılmış ücretlendirme yapısında mevcut bir hesaba yapılan transfer 21.000 execution gas maliyetini koruyabilirken, mevcut olmayan bir hesaba yapılan transfer ek olarak çalışma zamanı durum gazına tabi olacak.

Bu nedenle geliştiriciler şu iki varsayımı terk etmeli:

• Her basit ETH transferi tam olarak 21.000 gas tüketir.
• Ethereum işlemleri tek ve evrensel bir gas boyutuyla ifade edilebilir.

Cüzdanlar ve servisler bunun yerine protokolü dikkate alan tahmin yöntemleri kullanmalı; hem mevcut hesaba hem de yeni hesap oluşturan hesaba transferleri Platåberget üzerinde test etmeli. Ethereum Vakfı, sabit maksimum gas limitlerine dayanan araçların bozulabileceği konusunda özellikle uyarıda bulundu.

ePBS, blok oluşturma akışını değiştirecek

Protokole gömülü önerici-oluşturucu ayrımı olarak Türkçeleştirilebilecek enshrined proposer-builder separation (ePBS), Glamsterdam’ın başlıca değişiklikleri arasında. EIP-7732, blokların oluşturulması ve doğrulanması arasındaki sorumlulukların protokolde nasıl temsil edildiğini değiştiriyor. Bu nedenle doğrulayıcı, builder, relay ve node altyapılarının yalnızca temel işlem gönderimini değil, uçtan uca blok oluşturma akışlarını da test etmesi gerekiyor.

Blok düzeyi erişim listeleri yeni yürütme bilgileri ekliyor

EIP-7928 ile tanımlanan blok düzeyi erişim listeleri, bir blok boyunca beklenen durum erişimleri hakkında istemcilere ve altyapı sistemlerine ek bilgi sağlayacak. Bu durum, yürütme araçları ile blok içeriğini inceleyen veya modelleyen sistemlerde uyumluluk çalışması gerektirebilir.

Sözleşme ve initcode limitleri büyüyor

Glamsterdam kapsamında daha yüksek boyut limitleri öneriliyor:

• Maksimum dağıtılmış sözleşme boyutu: 24 KiB’den 64 KiB’ye.
• Maksimum initcode boyutu: 48 KiB’den 128 KiB’ye.

Sözleşme dağıtım araçları, bytecode doğrulama sistemleri, geliştirici framework’leri ve indeksleyiciler mevcut limitlerin kalıcı olduğunu varsaymamalı; önerilen yeni sınırları doğrudan test etmeli.

Ekipler Platåberget üzerinde neyi test etmeli?

Pratik kontrol listesi, yükseltmenin isminden daha önemli. Ethereum’a bağlı uygulama ve altyapı yazılımları geliştiren ekipler şunları yapmalı:

• Sabit maksimum gas limiti varsayımlarını kaldırın.
• ETH transferlerini hem mevcut hem de mevcut olmayan hesaplara karşı test edin.
• Gereken yerlerde execution gas ile state gas hesaplamasını birbirinden ayırın.
• Gas tahminlerini, ücret gösterimlerini ve işlem simülasyonu mantığını gözden geçirin.
• ePBS ile ilgili node, builder ve doğrulayıcı akışlarını test edin.
• Blok ayrıştırıcılarını ve indeksleyicileri blok düzeyi erişim listelerine karşı kontrol edin.
• Sözleşme ve initcode işlemlerini önerilen daha yüksek limitlerde deneyin.
• Glamsterdam kesinlik sağlamayan geliştirme ağına, Sepolia’ya ve Hoodi’ye ilerledikçe testleri tekrarlayın.

Bu açıdan Platåberget yalnızca bir ön izleme ağı değil. En büyük katkısı, üretim yazılımlarını güncellemek için hâlâ zaman varken sonraki katmanlarda ortaya çıkabilecek uyumsuzlukları görünür kılması.

Hegotá: 66 teklif var, ancak şimdilik tek bir özellik programa alınmış durumda

2027’de planlanan Hegotá yükseltmesinin kapsamı henüz tamamlanmadı. Geliştiriciler 66 teklifi değerlendiriyor. Süreçte yaklaşık 27 Ağustos’ta önerilenler arasından programa alınacaklar listesinin ve 10 Eylül’de istemci ekiplerinin tercih sıralamalarının gündeme gelmesi bekleniyor. Bu tarihler karar aşamalarını gösteriyor; 66 teklifin tamamının yükseltmeye dahil edileceği anlamına gelmiyor.

Tekliflerin statüsünü birbirinden ayırmak önemli:

• Scheduled / Programa alınmış: Dahil edilmesi resmen planlanmış özellik.
• Considered / Değerlendiriliyor: Aktif biçimde incelenen, ancak henüz onaylanmayan teklif.
• Candidate / Aday: Uygulama ve test kapasitesi için yarışan daha geniş teklif havuzunun parçası.

Şu an Hegotá için resmen programa alınmış tek özellik FOCIL; yani EIP-7805 kapsamındaki Fork-Choice Enforced Inclusion Lists. Bu mekanizma, belirli işlem listelerinin fork-choice süreci üzerinden zorunlu tutulmasına izin vererek sansür direncini artırmayı amaçlıyor. Böylece blok oluşturucularının uygun işlemleri dışarıda bırakma imkânı sınırlandırılabilir.

Hegotá’da öne çıkan adaylar

Frame Transactions

Frame Transactions, yani EIP-8141, Hegotá için kesinleşmiş değil; hâlâ değerlendirme aşamasında. Teklif, geçerlilik kontrolü, gas ödemesi ve yürütmenin bir dizi frame ve akıllı sözleşme çağrısı üzerinden ele alınabildiği yeni bir işlem formatı tanımlıyor. Bu yapı, hesap soyutlama ve daha esnek işlem ödeme akışları için protokol düzeyinde bir yol sağlayabilir.

Ethereum araştırmacıları Frame Transactions’ı, ilişkili diğer tekliflerle birlikte protokole daha yerleşik gizlilik işlevleri kazandırabilecek bir paket olarak da tartıştı. Ancak bu geniş paket henüz onaylanmış bir Hegotá özellik seti değil.

Quick Slots

Ethlabs, daha hızlı blok üretimi ve kesinlik hedefiyle Quick Slots olarak adlandırılan EIP-8198 teklifinin kapsamı dar tutulmuş bir Hegotá yükseltmesine dahil edilmesini savunuyor. Daha kısa slot süreleri ise hâlâ teklif aşamasında; doğrulanmış bir yükseltme parametresi değil.

Katman 1 ölçeklendirmesinin sürdürülmesi

Ethlabs’in önerileri, sansür direnci, daha hızlı onay ve yerel hesap soyutlamasının yanı sıra Ethereum’un Katman 1 kapasitesini artırmaya yönelik çalışmaları da içeriyor. Bunlar tartışma öncelikleri; resmen dahil edilme kararıyla eşdeğer değiller.

Gas limitinin artırılması, sekiz saniyelik slotlar, kuantum sonrası kriptografi ve doğrulayıcı, gizlilik ile yürütme katmanına ilişkin diğer teklifler de Hegotá’nın kesinleşmiş kapsamına girmiş değil; değerlendirme sürecinde bulunuyor.

Ethereum ekipleri için sonuç ne?

Yakın vadede asıl mühendislik takvimi Glamsterdam. Platåberget, gazın yeniden fiyatlandırılması, state gas hesaplaması, ePBS, erişim listeleri ve büyütülen boyut limitleri nedeniyle ortaya çıkabilecek sorunları Glamsterdam’ın Sepolia, Hoodi ve ana ağa ulaşmasından önce bulmak için kritik bir ortam sunuyor.

Hegotá’nın durumu ise farklı: Bu yükseltme hâlâ bir önceliklendirme ve kapsam belirleme çalışması. FOCIL şu anda kilitlenmiş tek özellik; Frame Transactions, Quick Slots, ölçeklendirme çalışmaları ve diğer teklifler ise seçim, uygulama ve test aşamalarını geçmek zorunda. Geliştiriciler bu nedenle Glamsterdam’ı aktif bir uyumluluk projesi, Hegotá’yı ise 2027’ye ilişkin gelişen bir tasarım yol haritası olarak ele almalı; onu şimdiden kesinleşmiş bir özellik listesi gibi görmemeli.

Platåberget üzerindeki Glamsterdam çatallanmasının 20 Ağustos’ta gerçekleşmesi planlanıyor. Ana ağ takvimi 2026’nın ilk yarısından 2026’nın son çeyreğine kaymış durumda. Ancak bu tarih kesin aktivasyon tarihi değil, mevcut bir planlama hedefi olarak görülmeli.

Beklenen test sıralaması şöyle:

1. Glamsterdam’ın Platåberget üzerinde etkinleştirilmesi.
2. Geri bildirimlerin toplanması ve uyumluluk sorunlarının giderilmesi.
3. Kesinlik sağlamayan bir geliştirme ağının kurulması.
4. Glamsterdam’ın Sepolia ve Hoodi üzerinde etkinleştirilmesi.
5. Test ağları istikrarlı hâle geldikten sonra ana ağ dağıtımı.

Geliştirici araçlarını en çok etkileyebilecek değişiklikler

Gaz varsayımları değişiyor

Glamsterdam, yaklaşık 200 milyon gas tabanını hedefleyen kapsamlı bir gaz yeniden fiyatlandırma paketini içeriyor. Bu değişiklik, sabit kodlanmış maksimum gas limitlerine dayanan yazılımları risk altında bırakıyor. Cüzdanlar, indeksleyiciler ve gas tahmin araçları bu kapsamda özellikle dikkat etmeli.

Değişiklik yalnızca tek bir sabitin güncellenmesinden ibaret değil. EIP-8037, yeni durum oluşturan işlemler için ayrı bir durum gazı boyutu getiriyor. Ayrıştırılmış ücretlendirme yapısında mevcut bir hesaba yapılan transfer 21.000 execution gas maliyetini koruyabilirken, mevcut olmayan bir hesaba yapılan transfer ek olarak çalışma zamanı durum gazına tabi olacak.

Bu nedenle geliştiriciler şu iki varsayımı terk etmeli:

• Her basit ETH transferi tam olarak 21.000 gas tüketir.
• Ethereum işlemleri tek ve evrensel bir gas boyutuyla ifade edilebilir.

Cüzdanlar ve servisler bunun yerine protokolü dikkate alan tahmin yöntemleri kullanmalı; hem mevcut hesaba hem de yeni hesap oluşturan hesaba transferleri Platåberget üzerinde test etmeli. Ethereum Vakfı, sabit maksimum gas limitlerine dayanan araçların bozulabileceği konusunda özellikle uyarıda bulundu.

ePBS, blok oluşturma akışını değiştirecek

Protokole gömülü önerici-oluşturucu ayrımı olarak Türkçeleştirilebilecek enshrined proposer-builder separation (ePBS), Glamsterdam’ın başlıca değişiklikleri arasında. EIP-7732, blokların oluşturulması ve doğrulanması arasındaki sorumlulukların protokolde nasıl temsil edildiğini değiştiriyor. Bu nedenle doğrulayıcı, builder, relay ve node altyapılarının yalnızca temel işlem gönderimini değil, uçtan uca blok oluşturma akışlarını da test etmesi gerekiyor.

Blok düzeyi erişim listeleri yeni yürütme bilgileri ekliyor

EIP-7928 ile tanımlanan blok düzeyi erişim listeleri, bir blok boyunca beklenen durum erişimleri hakkında istemcilere ve altyapı sistemlerine ek bilgi sağlayacak. Bu durum, yürütme araçları ile blok içeriğini inceleyen veya modelleyen sistemlerde uyumluluk çalışması gerektirebilir.

Sözleşme ve initcode limitleri büyüyor

Glamsterdam kapsamında daha yüksek boyut limitleri öneriliyor:

• Maksimum dağıtılmış sözleşme boyutu: 24 KiB’den 64 KiB’ye.
• Maksimum initcode boyutu: 48 KiB’den 128 KiB’ye.

Sözleşme dağıtım araçları, bytecode doğrulama sistemleri, geliştirici framework’leri ve indeksleyiciler mevcut limitlerin kalıcı olduğunu varsaymamalı; önerilen yeni sınırları doğrudan test etmeli.

Ekipler Platåberget üzerinde neyi test etmeli?

Pratik kontrol listesi, yükseltmenin isminden daha önemli. Ethereum’a bağlı uygulama ve altyapı yazılımları geliştiren ekipler şunları yapmalı:

• Sabit maksimum gas limiti varsayımlarını kaldırın.
• ETH transferlerini hem mevcut hem de mevcut olmayan hesaplara karşı test edin.
• Gereken yerlerde execution gas ile state gas hesaplamasını birbirinden ayırın.
• Gas tahminlerini, ücret gösterimlerini ve işlem simülasyonu mantığını gözden geçirin.
• ePBS ile ilgili node, builder ve doğrulayıcı akışlarını test edin.
• Blok ayrıştırıcılarını ve indeksleyicileri blok düzeyi erişim listelerine karşı kontrol edin.
• Sözleşme ve initcode işlemlerini önerilen daha yüksek limitlerde deneyin.
• Glamsterdam kesinlik sağlamayan geliştirme ağına, Sepolia’ya ve Hoodi’ye ilerledikçe testleri tekrarlayın.

Bu açıdan Platåberget yalnızca bir ön izleme ağı değil. En büyük katkısı, üretim yazılımlarını güncellemek için hâlâ zaman varken sonraki katmanlarda ortaya çıkabilecek uyumsuzlukları görünür kılması.

Hegotá: 66 teklif var, ancak şimdilik tek bir özellik programa alınmış durumda

2027’de planlanan Hegotá yükseltmesinin kapsamı henüz tamamlanmadı. Geliştiriciler 66 teklifi değerlendiriyor. Süreçte yaklaşık 27 Ağustos’ta önerilenler arasından programa alınacaklar listesinin ve 10 Eylül’de istemci ekiplerinin tercih sıralamalarının gündeme gelmesi bekleniyor. Bu tarihler karar aşamalarını gösteriyor; 66 teklifin tamamının yükseltmeye dahil edileceği anlamına gelmiyor.

Tekliflerin statüsünü birbirinden ayırmak önemli:

• Scheduled / Programa alınmış: Dahil edilmesi resmen planlanmış özellik.
• Considered / Değerlendiriliyor: Aktif biçimde incelenen, ancak henüz onaylanmayan teklif.
• Candidate / Aday: Uygulama ve test kapasitesi için yarışan daha geniş teklif havuzunun parçası.

Şu an Hegotá için resmen programa alınmış tek özellik FOCIL; yani EIP-7805 kapsamındaki Fork-Choice Enforced Inclusion Lists. Bu mekanizma, belirli işlem listelerinin fork-choice süreci üzerinden zorunlu tutulmasına izin vererek sansür direncini artırmayı amaçlıyor. Böylece blok oluşturucularının uygun işlemleri dışarıda bırakma imkânı sınırlandırılabilir.

Hegotá’da öne çıkan adaylar

Frame Transactions

Frame Transactions, yani EIP-8141, Hegotá için kesinleşmiş değil; hâlâ değerlendirme aşamasında. Teklif, geçerlilik kontrolü, gas ödemesi ve yürütmenin bir dizi frame ve akıllı sözleşme çağrısı üzerinden ele alınabildiği yeni bir işlem formatı tanımlıyor. Bu yapı, hesap soyutlama ve daha esnek işlem ödeme akışları için protokol düzeyinde bir yol sağlayabilir.

Ethereum araştırmacıları Frame Transactions’ı, ilişkili diğer tekliflerle birlikte protokole daha yerleşik gizlilik işlevleri kazandırabilecek bir paket olarak da tartıştı. Ancak bu geniş paket henüz onaylanmış bir Hegotá özellik seti değil.

Quick Slots

Ethlabs, daha hızlı blok üretimi ve kesinlik hedefiyle Quick Slots olarak adlandırılan EIP-8198 teklifinin kapsamı dar tutulmuş bir Hegotá yükseltmesine dahil edilmesini savunuyor. Daha kısa slot süreleri ise hâlâ teklif aşamasında; doğrulanmış bir yükseltme parametresi değil.

Katman 1 ölçeklendirmesinin sürdürülmesi

Ethlabs’in önerileri, sansür direnci, daha hızlı onay ve yerel hesap soyutlamasının yanı sıra Ethereum’un Katman 1 kapasitesini artırmaya yönelik çalışmaları da içeriyor. Bunlar tartışma öncelikleri; resmen dahil edilme kararıyla eşdeğer değiller.

Gas limitinin artırılması, sekiz saniyelik slotlar, kuantum sonrası kriptografi ve doğrulayıcı, gizlilik ile yürütme katmanına ilişkin diğer teklifler de Hegotá’nın kesinleşmiş kapsamına girmiş değil; değerlendirme sürecinde bulunuyor.

Ethereum ekipleri için sonuç ne?

Yakın vadede asıl mühendislik takvimi Glamsterdam. Platåberget, gazın yeniden fiyatlandırılması, state gas hesaplaması, ePBS, erişim listeleri ve büyütülen boyut limitleri nedeniyle ortaya çıkabilecek sorunları Glamsterdam’ın Sepolia, Hoodi ve ana ağa ulaşmasından önce bulmak için kritik bir ortam sunuyor.

Hegotá’nın durumu ise farklı: Bu yükseltme hâlâ bir önceliklendirme ve kapsam belirleme çalışması. FOCIL şu anda kilitlenmiş tek özellik; Frame Transactions, Quick Slots, ölçeklendirme çalışmaları ve diğer teklifler ise seçim, uygulama ve test aşamalarını geçmek zorunda. Geliştiriciler bu nedenle Glamsterdam’ı aktif bir uyumluluk projesi, Hegotá’yı ise 2027’ye ilişkin gelişen bir tasarım yol haritası olarak ele almalı; onu şimdiden kesinleşmiş bir özellik listesi gibi görmemeli.