AMD ve ASML’nin 1 trilyon dolarlık değerleme yarışı

AMD ve ASML, yapay zekâ kaynaklı yarı iletken yatırımlarına katılmanın birbirinden oldukça farklı iki yolu. AMD, eksiksiz yapay zekâ hesaplama sistemlerinde Nvidia’ya güçlü bir alternatif olmaya çalışıyor. ASML ise dünyanın en gelişmiş çiplerinin önemli bir bölümünü üretebilmek için gerekli litografi ekipmanlarını sağlıyor.

Bu ayrım kritik: AMD’nin 1 trilyon dolara giden yolu pazar payı kazanmasına ve bunu sürdürülebilir kâra çevirmesine bağlı. ASML’nin yoluysa, ileri üretimdeki teknolojik darboğaz niteliğindeki konumunu korurken müşterilerinin gelişmiş çip fabrikası kapasitesini artırmaya devam etmesine dayanıyor.

1 trilyon dolarlık yarı iletken eşiği

1 trilyon doların üzerinde piyasa değerine sahip yarı iletken bağlantılı şirket sayısı, günlük fiyat hareketlerine ve sektör tanımının genişliğine göre değişiyor. Yakın tarihli bir değerlendirme, bu eşiği aşmış beş şirket bulunduğunu; SK Hynix’in ise sonradan yeniden eşiğin altına indiğini belirtiyor. Geniş tanımda genellikle Nvidia, TSMC, Broadcom, Micron Technology ve SK Hynix yer alıyor. 21

Buradaki asıl mesaj, belirli bir gündeki kulüp üyeliğinden çok daha önemli: Piyasa, yapay zekâ altyapısının kritik noktalarında bulunan şirketlere — hızlandırıcılar, dökümhane kapasitesi, ağ çözümleri ve bellek gibi alanlarda — trilyon dolarlık değerlemeler verebiliyor.

AMD: Yapay zekâ sistemlerinin benimsenmesine dayalı yüksek büyüme senaryosu

AMD’nin yatırım hikâyesi artık eski PC döngüsünden ziyade veri merkezi işine odaklanıyor. Şirket, 2026’nın ikinci çeyreğinde toplamda 11,536 milyar dolar gelir ve veri merkezi segmentinde 6,7 milyar dolar gelir açıkladı. Veri merkezi geliri yıllık bazda %107 arttı. 35

Bu tablo, EPYC sunucu işlemcileri ile Instinct hızlandırıcılarının yalnızca gelecek vaadi olmadığını; şimdiden gelir tablosunda anlamlı bir yer tuttuğunu gösteriyor.

Helios neden belirleyici?

Helios, AMD’nin raf ölçekli yapay zekâ çözümü. Instinct MI455X GPU’larını, altıncı nesil EPYC işlemcilerini, Pensando ağ teknolojisini ve ROCm yazılımını tek bir platformda birleştiriyor. AMD, bu platformun önde gelen rakip bir çözüme kıyasla dolar başına %30’a kadar daha fazla çıkarım token’ı üretebildiğini söylüyor. Bu, bağımsız bir kıyaslama değil, şirketin kendi performans iddiasıdır. 46

Ticari açıdan asıl mesele, platform değerlendirmeleri ve açıklanan taahhütlerin düzenli, yüksek hacimli kurulumlara dönüşüp dönüşmeyeceği. Helios faaliyetleri OpenAI, Anthropic, Meta ve Microsoft ile ilişkilendiriliyor. Anthropic’in MI450 serisi GPU’lardan 2 gigavata kadar kurulum taahhüdü verdiği bildirildi. 41

Bu dağıtımlar ölçeklenirse AMD, tekil hızlandırıcı satışının ötesine geçerek daha entegre, raf düzeyinde sistemlerden de gelir elde edebilir.

AMD yönetimi fırsatın boyutunu da oldukça yüksek görüyor: Şirketin CFO’su, yapay zekâ çipleri için toplam adreslenebilir pazarın 2030’da 2 trilyon ila 3 trilyon dolara ulaşabileceğini söyledi. Bu rakam sektör genelinin uzlaşı tahmini değil, yönetimin kendi pazar öngörüsüdür. 36

AMD’nin 1 trilyon dolara ulaşması için ne gerekli?

AMD’nin 1 trilyon dolar değerlemeye ulaşması, birkaç güçlü çeyrekten fazlasını gerektiriyor. Şirketin Helios’u ekonomik biçimde ölçeklemesi, rekabetçi performansı koruması, tedariki güvence altına alması ve Nvidia’dan geçişi müşteriler için uygulanabilir kılacak yazılım ile destek deneyimini sunması gerekiyor.

Değerleme eşiği de yüksek. Yaklaşık 1,63 milyar adet hisse varsayımına dayanan bir analiz, AMD’nin piyasa değerinin 1 trilyon doları aşması için hisse fiyatının 613 doların üzerine çıkması gerektiğini hesapladı. 47 Başka bir değerlendirme, hisse başına kârın 2,65 dolardan 15,61 dolara yükselmesinin beklendiğini ve hissenin yaklaşık 66 kat ileri dönem kâr çarpanıyla işlem gördüğünü aktardı. 37

Bu tahminler, iyimser senaryonun yalnızca daha yüksek bir değerleme çarpanına değil, kârda çok büyük bir sıçramaya dayandığını ortaya koyuyor. AMD’nin başarı için Nvidia’yı tamamen geride bırakması şart değil. Ancak hızlandırıcı, çıkarım, işlemci ve raf ölçekli sistemlerde mevcut büyümeyi kalıcı kazanç gücüne dönüştürecek ölçüde pay alması gerekiyor.

ASML: Litografi hendeği güçlü, ancak zamanlama sorusu var

ASML’nin hikâyesi daha yapısal. Şirketin litografi sistemleri, en ileri mantık ve bellek çiplerinin üretiminde kullanılıyor. Bu da ASML’yi yapay zekâ donanımından fayda sağlayan pek çok şirketin daha yukarısında, üretim zincirinin temel bir noktasına yerleştiriyor.

Yapay zekâ altyapısı talebinin ASML için önemli olup olmadığı tartışmalı değil. Asıl soru, müşterilerin bu talebi en yüksek değerli ekipman siparişlerine ne hızda çevireceği.

ASML, 2026’nın ikinci çeyreğinde 9,3 milyar avro net satış bildirdi ve 2026 yılı net satış beklentisini 43 milyar–45 milyar avroya yükseltti. 1 Şirket, üçüncü çeyrek için 11 milyar–12 milyar avro net satış ve %55–%57 brüt kâr marjı öngörüsü de paylaştı. 12

Kapasite artışı temel tezi destekliyor

ASML, 2026’da yaklaşık 65 sistem olan düşük NA EUV üretim kapasitesini 2027’de %30 artırmayı, 2028 içinse ilave %30 artışı değerlendirmeyi planlıyor. Şirket, 2026’da yaklaşık 130 sistem olan immersiyon DUV kapasitesi için de benzer bir plan açıkladı. 12

Bu kapasite planı iki nedenle önemli: Müşteri talebine ilişkin somut bir işaret veriyor ve gelecekteki gelir için olası üst sınırı gösteriyor. Ayrıca ASML’nin tezi yalnızca High-NA EUV’ye bağlı değil; şirket mevcut düşük NA EUV ve DUV sistemlerine yönelik talepten de yararlanmayı sürdürüyor.

Analistler de daha olumlu bir tutum aldı. Morgan Stanley, EUV sevkiyat kapasitesine duyduğu güveni gerekçe göstererek hedef fiyatını 1.660 avroya yükseltti ve “ağırlığını artır” notunu korudu. Bernstein ise ikinci çeyrek sonuçları sonrasında satışlar, kapasite ve marjlardaki gelişmeleri vurgulayarak hedefini 2.500 avroya çıkardı ve “endeks üstü getiri” notunu sürdürdü. 1411

High-NA EUV: Önemli bir kanıt, fakat aynı zamanda sınırlayıcı unsur

Intel’in Core Ultra Series 3 işlemcilerinin bir bölümünde High-NA EUV kullanması, ASML açısından üretime hazır olunduğunu gösteren önemli bir eşik. 6 Ancak High-NA teknolojisinin benimsenmesi müşteriler arasında aynı hızda ilerlemiyor.

TSMC, sistem başına 350 milyon avroyu aşan maliyeti gerekçe göstererek 2029’a kadar çip üretiminde High-NA EUV kullanmak için mevcut bir planı olmadığını açıkladı. 49 Bu karar, ASML’nin mevcut düşük NA EUV veya DUV fırsatlarını ortadan kaldırmıyor. Ancak High-NA’nın bazı yatırımcıların beklediği kısa vadeli gelir ve marj sıçramasını yaratacağına dair güveni azaltıyor.

Intel ile bir milyondan fazla High-NA EUV gofreti işlendiği yönündeki haberler, burada bulunan daha güçlü kaynaklarla doğrulanamadı. Bu nedenle söz konusu rakam yatırım kararının temel varsayımı olarak kullanılmamalı.

1 trilyon dolara giden daha güçlü senaryo hangisinde?

İş konumlandırması açısından ASML’nin durumu daha savunulabilir görünüyor. Litografi işi, gelişmiş yarı iletken üretiminin içine gömülü durumda. Yükseltilen beklentiler ve kapasite planları, güncel talebin güçlü olduğuna işaret ediyor. Başlıca riskler ise yarı iletken sermaye harcaması döngüsü, ihracat kontrolleri, tedarik zinciri uygulaması ve yoğunlaşmış müşteri grubunun yatırım kararları.

AMD ise daha yüksek operasyonel kaldıraç, ancak daha büyük uygulama riski sunuyor. Veri merkezi büyümesi ve Helios taahhütleri, çok daha büyük bir yapay zekâ işine ulaşmak için makul bir yol çiziyor. Buna karşılık değerleme; taahhütlerin sürekli siparişlere dönüşmesine ve AMD’nin Nvidia’nın donanım, yazılım ve ekosistem avantajları karşısında etkili rekabet etmesine bağlı.

Her iki senaryoyu da geciktirebilecek riskler

• Yapay zekâ harcamalarının normalleşmesi: Hiperscaler’ların ve yapay zekâ laboratuvarlarının sermaye harcamalarında yavaşlama, AMD’nin sistem talebini ve ASML müşterilerinin ekipman bütçelerini baskılayabilir.
• AMD kurulumlarının ölçeklenememesi: Açıklanan taahhütlerden daha önemli olan; tekrar siparişleri, yazılım benimsenmesini, marjları ve güvenilir tedariki görmek.
• High-NA benimsenmesinin yavaş kalması: TSMC’nin 2029’a kadar bekleme kararı, ASML’nin en gelişmiş platformundaki maliyet hassasiyetini gösteriyor. 49
• Yarı iletken döngüselliğinin sürmesi: Stratejik açıdan kritik tedarikçiler bile müşteri harcamalarındaki oynaklık, stok düzeltmeleri ve ertelenen fabrika projelerinden etkilenebilir.
• Yüksek değerleme beklentileri: Hızlı büyüme, gelecekteki kâr varsayımları zaten çok iddialıysa otomatik olarak güçlü hisse getirisi anlamına gelmez.

Özetle, AMD yüksek büyüme ve yapay zekâda pazar payı kazanma tezi; ASML ise litografi liderliği üzerine kurulu “kazma-kürek” tezi. Helios, ölçekli bir yapay zekâ platformu alternatifine dönüşürse AMD 1 trilyon dolara daha hızlı ulaşabilir. İleri mantık ve bellek yatırımları dayanıklı kalırsa ASML daha kalıcı bir yol sunabilir. Ancak 2028’e kadar 1 trilyon dolar değerleme, varsayılacak değil kazanılacak bir sonuç.