AB’nin Horizon Europe araştırma programındaki yeni çağrı, güneş ışınımını değiştirme (SRM) faaliyetlerinin izlenmesine yönelik araç ve yöntemler geliştirmeyi hedefliyor. Ancak başlıktaki 35 milyon avro, SRM çalışmasının bütçesi değil; ilgili çağrının toplam gösterge bütçesi. SRM konusuna ayrılan gösterge katkı yaklaşık 10 milyon avro. Başvurular 16 Şubat 2027 tarihine kadar yapılabilecek.
1
14
32
Destek hangi çalışmalara verilecek?
SRM, daha fazla güneş ışığını uzaya geri yansıtmayı veya daha fazla ısının uzaya kaçmasını sağlamayı amaçlayan önerilen yöntemler için kullanılan genel bir terim. Bu yöntemlerin olası etkileri ve riskleri ise belirsizliğini koruyor.
18
19
HORIZON-BRIDGING-2027-04-11 başlıklı konu; SRM ile bağlantılı araştırma, yenilik veya uygulama faaliyetlerini tespit etme ve izleme kapasitesini güçlendirmeyi amaçlıyor. Ayrıca Dünya’nın ışınım dengesindeki değişimleri olası müdahalelerle ilişkilendirmeye yardımcı olacak iklim modellerinin geliştirilmesi ve iklim ile ekosistemler üzerindeki etkilerin değerlendirilmesi isteniyor.
1
2
Bu araçlar, faaliyetlere ilişkin kanıt ve kayıt oluşturulmasına, gözlenen değişimlerin bir müdahaleyle bağlantılı olup olmadığının araştırılmasına katkı sağlayabilir. Ancak çağrı, her faaliyetin mutlaka tespit edileceğini ya da önleneceğini garanti etmiyor.
1
2
35 milyon avro, yalnızca SRM izleme bütçesi değil
Horizon Europe çalışma programında 35 milyon avro, ilgili çağrının toplam gösterge bütçesi olarak belirtiliyor. SRM’ye odaklanan konu için öngörülen katkı ise yaklaşık 10 milyon avro. Dolayısıyla 35 milyon avroyu yalnızca SRM izleme çalışmalarına ayrılmış bir kaynak gibi değerlendirmemek gerekiyor.
1
32
SRM konusundaki proje başvurularının son tarihi 16 Şubat 2027.
14
Saha deneyleri ve teknik araştırmalar kapsam dışında
Çağrı, SRM saha deneylerini ve teknik ya da operasyonel SRM araştırmalarını açıkça kapsam dışında bırakıyor. Sağlanan fonlar ayrıca SRM’nin geliştirilmesini savunmak, teşvik etmek veya desteklemek amacıyla kullanılamaz. Başka bir deyişle odak, güneş ışığını yansıtacak bir müdahaleyi denemek ya da hayata geçirmek değil; faaliyetleri ve olası etkilerini anlamak.
2
Bu sınırlar, SRM’nin nasıl yönetileceğine ilişkin daha geniş tartışmaların içinde yer alıyor. AB daha önce SRM araştırmalarının yönetişimi ve olası saha deneyimlerinin kamu otoritelerince nasıl denetlenebileceği üzerine çalışmalar da destekledi.
5 Avrupa Parlamentosu’nun 2026 tarihli bilgilendirme notu ise SRM’yi düzenleyen kapsamlı bir uluslararası çerçeve bulunmadığını, yönetişim ve moratoryum önerilerinin tartışılmaya devam ettiğini belirtiyor.
17
Araştırma, uygulamaya geçmek anlamına gelmiyor
Avrupa Komisyonu’nun bilim danışmanları, SRM’nin etkileri üzerine sorumlu araştırmalar yapılması gerektiğini söylerken bu teknolojilerin kullanıma hazır olmadığını ve emisyon azaltımının yerini tutamayacağını vurguluyor.
19 Değerlendirmelerinde iklim ve ekosistemler üzerindeki olası etkiler ile risklere dair belirsizliklere de dikkat çekiliyor.
18
20
Bu nedenle çağrının tespit ve etki değerlendirmesine odaklanması önemli: Bir faaliyeti ve sonuçlarını araştırmak, o faaliyetin yapılmasına izin vermekle aynı şey değil. Deneyler ve operasyonel araştırmalarla ilgili kısıtlamalar, bu fonun neleri destekleyebileceğini belirliyor; ancak SRM’nin nasıl yönetilmesi gerektiğine dair daha geniş tartışmayı tek başına sonuçlandırmıyor.
2
17