Avrupa’nın gaz sınavı: Düşük depolar, Hürmüz ablukası ve LNG yarışı

Temmuzun ilk günlerinde depolara gaz enjeksiyonunun yavaşlamasında sıcak hava ve rüzgâr üretimindeki düşüş etkili oldu. Günlük dolum hızı, mayıs ortasından bu yana görülen en düşük seviyeye geriledi . Dolum temposunun düşük kalması hâlinde Avrupa’nın 2026/27 ısıtma sezonuna depoları yalnızca yüzde 76 dolu olarak başlatması bekleniyor. Bu, en az 2011’den bu yana görülen en düşük kış başlangıcı seviyesi olabilir .

Avrupa Komisyonu’nun Gaz Koordinasyon Grubu, stokların kriz öncesi ortalamaların altında kaldığını kabul ediyor. Ancak grup, kış arz güvenliği açısından şu anda acil bir endişe bulunmadığını ve depoların yüzde 80 doluluğa ulaşmasının gelecek kış için yeterli olacağını belirtiyor .

Wood Mackenzie: Sorun geçici değil, yapısal olabilir

Wood Mackenzie’nin 27 Temmuz 2026’da yayımlanan değerlendirmesine göre Avrupa’nın gaz depoları dolum sezonunu yüzde 70’in altında tamamlama riski taşıyor . Danışmanlık şirketi, piyasadaki baskının üç kaynaktan beslendiğini belirtiyor:

• Tarihsel olarak düşük stoklar ile Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti, spot fiyatları haziran diplerinin yüzde 50’den fazla üzerine taşıdı .
• Asya’da LNG talebinin toparlanması, esnek kargoları Avrupa’dan uzaklaştırıyor .
• Düşük stoklar, 2026/27 kışı boyunca fiyatların yüksek kalmasına yol açabilir .

Wood Mackenzie’ye göre mesele yalnızca Hürmüz kaynaklı geçici bir şok değil. Rusya’dan boru hatlarıyla gelen gazın büyük ölçüde kaybedilmesinin ardından Avrupa piyasası kriz öncesinde de temel olarak yetersiz arzla karşı karşıyaydı. Bu nedenle şirket, durumu bir “yapısal açık” olarak nitelendiriyor .

Hürmüz Boğazı LNG arzını ve fiyatları nasıl etkiliyor?

Hürmüz Boğazı, İran savaşının başlamasının ardından 28 Şubat 2026’dan bu yana fiilen kapalı durumda . Küresel LNG ticareti açısından başlıca sonuçlar şöyle:

• Küresel LNG arzının normalde yaklaşık yüzde 20’si bu boğazdan geçiyor; bu akış neredeyse durma noktasına geldi .
• İran saldırıları, Katar’ın Ras Laffan tesisindeki LNG ihracat kapasitesinin yaklaşık yüzde 17’sini devre dışı bıraktı .
• Dünya Bankası’nın doğal gaz fiyat endeksi, Mart 2026’da aylık bazda yüzde 24 arttı .
• Avrupa’nın temel gaz göstergesi olan TTF vadeli kontratları, nisan sonunda 14,80 dolar/MMBtu seviyesine ulaştı .
• Shell, Hürmüz üzerinden taşımacılıktaki kesinti nedeniyle 2026’da küresel LNG ticaretinin yatay kalabileceğini, marttan bu yana aylık arzın yaklaşık beşte birinin piyasaya ulaşamadığını bildirdi .
• Fiyatlar sert biçimde yükselse de 2022’deki kriz zirvelerinin altında kaldı .
• ABD ve Orta Doğu dışındaki diğer üreticilerin kapasite artışları sayesinde küresel LNG arzı, kesintiye rağmen Haziran 2026’da yıllık bazda yüzde 2 büyüdü .

Bu gelişmeler, piyasanın şoku kısmen başka rotalara yönelerek ve alternatif üreticilerden daha fazla LNG çekerek dengelemeye çalıştığını gösteriyor. Ancak bu tamponun kış aylarında ne kadar dayanacağı, boğazdaki kesintinin süresine ve hava koşullarına bağlı olacak.

Avrupa ile Asya arasında esnek LNG kargosu rekabeti

Hürmüz krizi, Avrupa ve Asya arasında spot piyasada yön değiştirebilen LNG kargoları için adeta bir teklif yarışına neden oldu. Asya’da talep toparlanırken, bölgedeki LNG fiyat priminin Avrupa’ya kıyasla yükselmesi mevcut kargoları Asyalı alıcılara yönlendiriyor .

Katar’dan gelen LNG’ye yüksek ölçüde bağımlı Güney Asya ülkeleri için alternatif bulmak özellikle zor. Wood Mackenzie, yoğun rekabet nedeniyle bölgedeki spot fiyatların 20 dolar/MMBtu’nun üzerine çıktığını belirtiyor .

Dolayısıyla Avrupa yalnızca kendi depolarını doldurmaya çalışmıyor; aynı zamanda küresel piyasada Asya’daki alıcılarla aynı sınırlı kargo havuzundan gaz temin etmeye çalışıyor. Düşük Avrupa stokları ve Asya talebindeki toparlanma bir araya geldiğinde, LNG piyasasının kış boyunca son derece sıkı kalması bekleniyor .

Yeni LNG arzı ne zaman rahatlama sağlayabilir?

Orta ve uzun vadede görünüm, özellikle ABD’den gelecek yeni sıvılaştırma kapasitesine bağlanıyor. Wood Mackenzie, 2020’lerin sonlarında küresel LNG arzında önemli bir artış bekliyor. Temel senaryoya göre Avrupa’daki ticari gaz fiyatları 2030’a kadar neredeyse yarıya inebilir ve 2030-2035 döneminde ortalama 24 avro/MWh, yani yaklaşık 8 dolar/MMBtu, seviyesine gerileyebilir .

Shell de Hürmüz kesintisinin sona ermesi hâlinde LNG ticaretindeki büyümenin 2027’de yeniden başlamasını bekliyor . Ancak bu yeniden dengelenme takvimi, boğazın açılmasına doğrudan bağlı. Kesinti 2026 sonuna kadar sürerse Wood Mackenzie, 2026’nın ikinci yarısında sığ bir küresel resesyon riski bulunduğunu belirtiyor .

Kalıcı çözüm: Yenilenebilir enerji ve ısı pompaları

Avrupa’nın gaz bağımlılığını kalıcı olarak azaltmasının yolu yalnızca yeni tedarikçiler bulmaktan geçmiyor. Binalarda elektrifikasyon, enerji verimliliği ve temiz ısı teknolojileri de stratejinin merkezinde yer alıyor.

• Uluslararası Enerji Ajansı, ısı pompalarının 2030’da Avrupa’da binaların ısıtılmasından kaynaklanan gaz talebini en az 21 milyar metreküp azaltabileceğini öngörüyor .
• AB Ortak Araştırma Merkezi’ne göre, 30 milyon fosil yakıtlı kazanın — toplamın yaklaşık yüzde 35’i — ısı pompalarıyla değiştirilmesi, bu konutlardaki gaz ve petrol tüketimini yüzde 36 azaltabilir .
• Avrupa İklim Vakfı, 2030’a kadar 60 milyon ısı pompasının kurulmasının binalardaki AB gaz talebini 2022’ye kıyasla yüzde 40 düşürebileceğini ve enerji ithalatı maliyetlerinde 60 milyar avro tasarruf sağlayabileceğini hesaplıyor .
• Isı pompaları, bölgesel ısıtma sistemleri ve güneş enerjili termal sistemlerden oluşan mevcut temiz ısı kapasitesi bugün yılda 42,5 milyar metreküp gaz ithalatının yerini alıyor. Bu miktarın 2030’da 74,6 milyar metreküpe çıkabileceği belirtiliyor .
• Ancak kurulum hızı hedefin gerisinde. Avrupa Isı Pompaları Birliği, 60 milyonluk hedefin risk altında olduğunu ve mevcut yıllık kurulum hızının hedefe ulaşmak için yaklaşık üç katına çıkması gerektiğini bildiriyor .

Sonuç

Avrupa, 2026/27 kışına 15 yılın en dar gaz tamponuyla girme riski taşıyor. Düşük depolama seviyeleri, Hürmüz Boğazı’ndaki LNG kesintisi ve Asya’dan gelen talep, kısa vadede fiyat artışları ile arz sıkışıklığı ihtimalini yükseltiyor. Yeni ABD LNG kapasitesi 2020’lerin sonunda piyasayı rahatlatabilir; ancak Avrupa’nın enerji güvenliğinde kalıcı iyileşme, ısı pompaları ve yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılmasına bağlı olacak.