Quine biyolojiyi modellemeyi hedefliyor; kanser bulgusu henüz tedavi anlamına gelmiyor

Microsoft Research’ün Quine projesi, biyolojideki farklı veri türlerini bir araya getirerek bilim insanlarının bir müdahalenin hücreleri nasıl etkileyebileceğini araştırmasına yardımcı olmayı hedefliyor. Sistemin pankreas kanseriyle ilgili öne çıkan sonucu, tedavi bulunduğu anlamına gelmiyor: Microsoft, Broad Institute araştırmacılarıyla yürütülen çalışmada yapay zekânın öncelik verdiği bazı bileşiklerin laboratuvar testlerinde doğrulandığını bildiriyor. 2

Quine’ın “biyoloji dünya modeli” ne demek?

Biyolojik veriler farklı biçimlerde ve farklı ölçeklerde üretiliyor. Quine; genetik dizilim, yapı, işlev, hücresel durum ve görüntüleme verileri arasında ortak temsiller öğrenmek üzere tasarlanıyor. Amaç, bu veri türlerinden gelen bilgileri birbirine bağlayarak biyolojik sistemler hakkında araştırma yapılmasını kolaylaştırmak. 26

“Dünya modeli” ifadesi, bir biyolojik sistemin mevcut durumunu temsil etme ve müdahale sonrasında nasıl değişebileceğine ilişkin öngörüler üretme hedefini anlatıyor. Quine’ın biyolojiyi eksiksiz ya da kesin biçimde modellediği anlamına gelmiyor. Microsoft projeyi erken aşamadaki deneysel bir araştırma teknolojisi olarak tanımlıyor; sonuçlarının eksik veya hatalı olabileceğini de belirtiyor. 24

Modelden laboratuvara uzanan iş akışı

Quine yalnızca bir yapay zekâ modelinden ibaret değil. Microsoft, modeli; bilimsel araçları, araştırma literatürünü, araştırmacıları ve laboratuvar çalışmalarını birbirine bağlayan etkileşimli bir araştırma altyapısıyla birlikte sunuyor. 24

Hedeflenen iş akışında sistem, araştırma sorusunu incelemeye, olası müdahaleleri belirlemeye ve hangi deneylerin önce yapılabileceğini seçmeye yardımcı oluyor. Laboratuvar sonuçları da araştırmacıların sonraki adımlarını değerlendirmesi için geri bildirim sağlıyor. Ancak bir modelin tahmini, deneysel doğrulama yerine geçmiyor. Microsoft’un yaklaşımı, hesaplamalı analizle laboratuvar çalışmalarını buluşturmak; araştırmacıların veya deneylerin yerini almak değil. 2

Pankreas kanseri çalışmasında ne bulundu?

Microsoft, MIT ve Harvard’la bağlantılı Broad Institute araştırmacılarıyla yürütülen çalışmada Quine’ın, pankreas tümörü hücrelerini tedavi açısından önem taşıyabilecek hücresel durumlara yöneltebileceği öngörülen bileşikleri önceliklendirdiğini bildiriyor. Şirket, üst sıralarda yer alan adayların birkaçının birden fazla laboratuvar testinde doğrulandığını söylüyor. 2

Bu, araştırma açısından dikkate değer bir bulgu; ancak kapsamı sınırlı. Burada söz konusu olan laboratuvar kanıtı. Bileşiklerin insanlarda güvenli veya etkili bir tedavi olduğunu ya da hastalara uygulanmaya hazır bulunduğunu göstermiyor. Microsoft da Quine’ın klinik veya tıbbi kullanım için değil, yalnızca araştırma amacıyla tasarlandığını vurguluyor. 2

Kullanım sınırları ve Quine Fellows programı

Quine deneysel bir sistem; ürettiği sonuçların uzmanlarca değerlendirilmesi ve deneylerle doğrulanması gerekiyor. Microsoft onu klinik karar verme aracı veya herkesin kullanabildiği genel bir ürün olarak tanıtmıyor. Şirket, bir araştırmacı grubuna sisteme erişim sağlayıp bilimsel geri bildirim toplamayı amaçlayan Quine Fellows programını duyurdu. 2

Programın resmi sayfasına göre fellowship, maddi destek sunan 16 haftalık bir araştırma programı. Microsoft Research’ün Massachusetts eyaletinin Cambridge kentinde ev sahipliği yapacağı programa doktora öğrencileri, doktora sonrası araştırmacılar, araştırma bilim insanları ile akademik veya bağımsız araştırmacılar başvurabiliyor. 45 Ancak sayfada yer alan mevcut bilgiler başvuruların açılış ve kapanış tarihlerini ya da program döneminin takvimini netleştirmiyor; güncel tarihler için resmi Quine Fellows sayfasına bakmak gerekiyor. 45

Özetle Quine, biyolojik verileri, hesaplamalı tahminleri ve laboratuvar deneylerini birbirine bağlamayı amaçlayan bir araştırma platformu. Broad Institute’la yürütülen çalışma, bu yaklaşımın laboratuvarda test edilecek adayları önceliklendirmeye nasıl katkı sağlayabileceğine dair erken bir örnek sunuyor. Ancak tedaviye dönüşüp dönüşmeyeceği gibi klinik açıdan temel sorular henüz yanıtlanmış değil.