Venedik’in Jüri Basın Toplantısı İptali: Gazze ve Filistin Tartışmasında Kanıtlar Ne Gösteriyor?

Venedik Uluslararası Film Festivali, ana yarışma jürisinin geleneksel açılış basın toplantısını iptal etti. Festivalin ifadesiyle toplantı “büyük olasılıkla” yapılmayacak; bunun yerine gazeteciler için bir karşılama kokteyli düzenlenecek. Festival, Variety’ye yaptığı açıklamada gerekçe olarak bir program çakışmasını gösterdi. 21 Deadline ise bu değişikliği festival geleneğinden alışılmadık bir kopuş olarak aktardı ve Venedik’in siyasi kaygıların kararda rol oynadığını reddettiğini bildirdi. 45

Kararın tartışma yaratmasının temel nedeni zamanlaması. Değişiklik, Venice4Palestine’ın festivale ve bağlı kuruluşu Venedik Bienali’ne Filistin’e destek konusunda somut adımlar atma çağrısı yapan yeni açık mektubunun hemen ardından duyuruldu. Eldeki kanıtlar bu zaman sıralamasını ve iki farklı açıklamayı ortaya koyuyor; ancak Gazze tartışmasıyla basın toplantısının iptali arasında doğrudan bir nedensellik kurmuyor.

Venedik’in açıklaması ne?

Festivalin resmi açıklaması lojistik bir gerekçeye dayanıyor: Jürinin geleneksel basın buluşması için yaşanan bir program çakışması. Variety’nin aktardığına göre toplantının yerine gazeteciler için bir karşılama kokteyli planlanıyor. 21

Festival, bu çakışmanın ayrıntılarını kamuoyuna açıklamadı. Bununla birlikte Deadline, İsrail ve Gazze hakkında sorulabilecek soruların karar üzerinde etkili olduğu iddiasının festival tarafından reddedildiğini yazdı. 45

Bu nedenle şu aşamada kurulabilecek en sağlam sonuç sınırlı: Basın toplantısı planlandığı şekilde yapılmayacak, Venedik değişikliğin nedenini program çakışması olarak açıklıyor ve siyasi motivasyon iddiası kanıtlanmış değil.

Zamanlama neden kuşku yarattı?

Değişiklik, Venice4Palestine’ın “Yet Gaza Continues to Burn” başlıklı açık mektubu yayımlamasından kısa süre sonra gündeme geldi. Mektuba Annie Ernaux, Roger Waters, Isabel Coixet, Matteo Garrone, Guy Pearce ve Alia Shawkat’ın da aralarında bulunduğu 200’den fazla kişi imza attı. Çağrıda festival sırasında Filistin bayrağının göndere çekilmesi de dahil olmak üzere kurumsal düzeyde somut adımlar talep edildi. 171834

Geleneksel jüri basın toplantısı, gazetecilere jüri üyelerine ve festival yönetimine Gazze’deki savaş, festival politikaları ve sanat kurumlarının sorumlulukları hakkında doğrudan soru sorma fırsatı sunuyordu. Bu nedenle toplantının programdan çıkarılması, festivalin açıklaması doğru olsa bile, bu soruların yöneltilebileceği en görünür platformlardan birini ortadan kaldırıyor.

Buradaki temel ayrım, kanıt ile kuşku arasındaki fark: Olayların sıralanışı kararı siyasi açıdan hassas hale getiriyor; ancak Venedik’in siyasi sorulardan kaçınmak için toplantıyı iptal ettiğini göstermiyor.

Venice4Palestine ne istiyor?

2026 çağrısı yalnızca Filistin filmlerinin gösterilmesini talep etmiyor. Venice4Palestine, Venedik Bienali, film festivali ve daha geniş görsel-işitsel sektörün Filistin lehine açık bir kamuoyu tutumu almasını istiyor.

Associated Press’in aktardığı talepler arasında İsrail hükümetini destekleyen kuruluşlarla iş birliklerinin sona erdirilmesi ve oyuncular Gerard Butler ile Gal Gadot’ya yapılan davetlerin geri çekilmesi de bulunuyor. 44

Mektuba ilişkin diğer haberlerde, resmi seçkideki filmleri temsil eden bayrakların yanında festival boyunca Filistin bayrağının da gösterilmesi talebi öne çıkıyor. 34 Grubun yaklaşımına göre Filistin yapımlarını programa almak, Gazze konusunda kurumsal bir tutum benimsemekle aynı şey değil.

Festivalin geçmişindeki siyasi gerilimler

Venedik, İsrail-Gazze savaşıyla bağlantılı siyasi tartışmaların ilk kez merkezinde yer almıyor.

2024’te sinema sektöründen 300’den fazla kişi, festivalden iki İsrail yapımını göstermemesini istedi. Festival direktörü Alberto Barbera bu çağrıyı reddetti; filmlerin Filistin karşıtı olmadığını savundu ve sanatsal seçki ilkelerini öne çıkardı. 36

Konu 2025’te yeniden gündeme geldi. Venice4Palestine, Venedik ve Bienale’den Gazze konusunda daha güçlü bir kamuoyu tutumu almasını istedi; aktivistler de festival çevresinde gösteriler ve başka eylemler düzenledi. 4244

2026’daki tartışma, bu nedenle tek başına yaşanan bir olay değil. Mesele, büyük bir kültür festivalinin siyasi tarafsızlık iddiasını sürdürüp sürdürmemesi ya da kurumsal kararlarının siyasi sonuçlarını açıkça kabul etmesi üzerine daha geniş bir anlaşmazlığın yeni aşaması.

Venedik, kendisini doğrudan siyasi açıklamalar yapan bir kurumdan çok sanatsal seçki ve tartışma alanı olarak konumlandırıyor. Venice4Palestine ise festivalin kurumsal tercihlerinin siyasi sonuçları olduğunu ve bunun açıkça ifade edilmesi gerektiğini savunuyor. 42

2026 ana yarışma jürisinde kimler var?

Venezia 83 ana yarışma jürisine Maggie Gyllenhaal başkanlık ediyor. Jürinin diğer üyeleri Tunuslu yönetmen Kaouther Ben Hania, Britanyalı besteci Daniel Blumberg, İtalyan sinema araştırmacısı Francesco Casetti, Fransız yönetmen Xavier Giannoli, Afgan yönetmen Shahrbanoo Sadat ve Hong Konglu sinemacı Johnnie To. 2

Festival yönetmeliğine göre uluslararası jüri, Altın Aslan’ın yanı sıra ana yarışmanın diğer resmi ödüllerini veriyor. 9 Jüri, festival programını seçen kurul değil; yarışma ödüllerini belirleyen organ. Ayrıca mevcut haberlerde jüri üyelerinden herhangi birinin basın toplantısının değiştirilmesini istediğine dair kamuya açık bir kanıt bulunmuyor.

Buna rağmen jürinin uluslararası ve tanınmış yapısı tartışma açısından önem taşıyor. Maggie Gyllenhaal ve diğer jüri üyelerinin katılacağı bir basın buluşmasının Gazze, sanatçıların sorumluluğu ve Venice4Palestine’ın çağrısı hakkında sorular çekmesi beklenebilirdi.

Programda Filistin ve Gazze bağlantılı hangi filmler var?

Venedik’in 2026 seçkisinde Filistin ve Gazze ile bağlantılı yapımlar bulunuyor:

• Ahmed Hassouna’nın yönettiği Al Mowaten Osama (Citizen Osama), Fransa-Filistin ortak yapımı olarak listeleniyor. 5
• Muayad Alayan’ın yönettiği Hiwar ma’ albahr (Conversation With the Sea), Venedik Spotlight bölümünde gösterilecek Filistin-Hollanda-Suudi Arabistan-Katar ortak yapımı. 1
• Yuval Abraham ve Rachel Szor’un yönettiği NAZA, ana yarışmaya eklendi. Venedik’in resmi tanımına göre belgesel, Tel Aviv çatılarından gece çekimleriyle Gazze’de Filistinli sivillerin öldürülmesinin ardındaki sistemleri inceliyor. 712

Bu seçki, Filistin ve Gazze odaklı sinemanın 2026 programında yer aldığını gösteriyor. Ancak bu durum, Venice4Palestine’ın açık bir kurumsal açıklama veya Filistin bayrağının gösterilmesi gibi sembolik eylemler yönündeki ayrı talebini karşılamıyor. Tartışmanın merkezinde de bu ayrım var: Bir filmin programa alınması, festivalin Gazze konusunda siyasi bir pozisyon açıkladığı anlamına gelmeyebilir.

Bilinenler ve kanıtlanmayanlar

Mevcut kaynakların doğruladığı tablo, bazı başlıkların öne sürdüğünden daha dar:

• Venedik’in geleneksel ana jüri basın toplantısı planlandığı şekilde yapılmayacak; festival gerekçe olarak bir program çakışmasını gösteriyor ve bunun yerine gazeteciler için bir karşılama kokteyli öneriyor. 2145
• Karar, Venice4Palestine’ın Filistin konusunda somut adımlar isteyen ve 200’den fazla kişinin imzaladığı mektubun hemen ardından geldi. 1718
• Festival, önceki yıllarda da Gazze ve Filistin konusunda benzer baskılarla karşılaştı. 3642
• Venedik’in 2026 programında iki Filistin yapımı ile Gazze odaklı NAZA belgeseli bulunuyor. 157
• Mevcut kaynakların hiçbiri iptale siyasi baskının neden olduğunu, jürinin toplantıya itiraz ettiğini ya da festivalin Gazze hakkındaki soruları bastırmayı amaçladığını ortaya koymuyor.

Dolayısıyla iptal kararı, gizli bir motivasyonun kanıtı olmaktan çok Venedik’in siyasi tarafsızlık iddiasının yoğun biçimde sınandığı bir anda alınmış tartışmalı bir kurumsal tercih olarak değerlendirilebilir.