Google, yapay zekâ çiplerini uzayda test ediyor

Google’ın Project Suncatcher’ı, güneş enerjisiyle çalışan uyduların ileride büyük ölçekli yapay zekâ hesaplamalarına ev sahipliği yapıp yapamayacağını araştırıyor. Planet Labs ile geliştirilen prototip, SpaceX’in Transporter-18 ortak fırlatma görevinde yörüngeye gönderilmek üzere planlandı. Bu ilk uçuş, faal bir uzay veri merkezi değil; Google’ın Tensor Processing Unit (TPU) adı verilen yapay zekâ işlemcilerinin ve destek sistemlerinin alçak Dünya yörüngesindeki koşullara nasıl tepki verdiğini inceleyecek bir donanım deneyi. 13336

İlk uydu yörüngede neyi sınayacak?

Deney, laboratuvar ve benzetim çalışmalarından gerçek uzay koşullarına geçiş anlamına geliyor. Google, donanımın fırlatma sırasında oluşan kuvvetlere, radyasyona ve aşırı sıcaklıklara nasıl dayandığını değerlendirmeyi amaçlıyor. Ölçümler, çiplerin zarar görüp görmediğini, hesaplamalarda hata oluşup oluşmadığını ve donanımın yörüngede nasıl performans gösterdiğini anlamaya yardımcı olabilir. 1912

Soğutma da sınamanın önemli bir parçası. Dünya’daki birçok sistem ısıyı hareketli havayla uzaklaştırırken, uzay boşluğunda bu yöntem işe yaramıyor. Isının çiplerden başka yüzeylere aktarılması ve ardından radyasyon yoluyla uzaya verilmesi gerekiyor. Google, ısı boruları ve radyatörlerden oluşan bir tasarımı tarif etti; uçuş, bu yaklaşımın gerçek yörünge koşullarında nasıl çalıştığına dair veri sağlayacak. 612

Yer testleri ne gösterdi, neyi göstermedi?

Google, uçuş öncesinde donanımı fırlatma streslerini taklit eden testlerden geçirdiğini bildirdi. Şirket ayrıca Trillium TPU’larını proton ışınına maruz bırakırken yapay zekâ iş yüklerini çalıştırdığını ve çiplerin beş yıllık bir uzay görevi için öngördüğü radyasyon dozundan daha yüksek bir doza dayandığını açıkladı. 4934

Bu bulgular, donanımın yörüngede sınanmaya değer olduğuna işaret ediyor; ancak uzayda uzun süre güvenilir biçimde çalışacağının kanıtı değil. Laboratuvar, bir uydunun görev boyunca karşılaşacağı radyasyon, sıcaklık değişimleri, fırlatma etkileri ve sistem davranışlarının tüm bileşimlerini eksiksiz biçimde taklit edemez. Yörünge deneyi, bu belirsizlikleri azaltmak için ek veri toplamayı hedefliyor. 134

Yapay zekâ hesaplamasını neden uzaya taşımayı araştırıyorlar?

Project Suncatcher’ın uzun vadeli fikri, yörüngedeki bilgisayar sistemlerine güneş ışığından güç sağlamak. Google’ın araştırma taslağında, TPU’lar taşıyan ve serbest uzay optik bağlantılarıyla birbiriyle iletişim kuran uydu kümeleri yer alıyor. Önerilen yörüngelerden biri, uyduların neredeyse sürekli güneş ışığı alabileceği bir düzen. 3437

Ancak güneş enerjisi tek başına bütün meseleleri çözmüyor. Çiplerin ürettiği ısıyı uzaklaştırmak, elektriği sistem içinde güvenilir biçimde dağıtmak ve uydular arasında kesintisiz iletişim kurmak da gerekiyor. İlk görev önemli donanım sorularını sınayacak; fakat yörüngedeki bir sistemin Dünya’daki veri merkezleriyle ticari açıdan rekabet edip edemeyeceğini göstermeyecek. 1634

Bu görev neyi kanıtlamıyor?

Yapay zekâ donanımı taşıyan bir prototip uydu, çalışan bir uzay veri merkeziyle aynı şey değil. Bu uçuşun amacı bileşenleri sınamak ve gerçek çalışma koşullarından veri toplamak. Müşterilere hesaplama hizmeti sunan, ölçeklenebilir bir uydu ağı kurulduğunu göstermiyor. 133

Ticari uygulanabilirlik; uyduları üretmenin, fırlatmanın ve bakımını yapmanın maliyetine ve zorluğuna, ayrıca bunları güvenilir bir hesaplama sistemi hâline getirecek bağlantılara bağlı. Çipler ve soğutma donanımı beklendiği gibi çalışsa bile bu sorular yanıtlanmış olmayacak. 134

İki uydulu takip deneyi ne ekleyecek?

Google ve Planet, iki prototip uydunun yer alacağı bir takip görevi planladıklarını açıkladı. Bu görevde uydular arasındaki optik iletişimin sınanması, ilk uçuşta ele alınan donanım dayanıklılığından farklı bir soruya odaklanacak: Ayrı uydular daha büyük bir hesaplama sisteminin parçası olarak veri alışverişi yapabilir mi? Bu, ağ bağlantılı uydu fikrine doğru bir adım olur; ticari bir uzay veri merkezinin kanıtı değil. 43637