Fransa’dan AB bütçesi için yıllık 60 milyar avroyu aşan gelir çağrısı

Fransa, Avrupa Birliği’nin 2028–2034 dönemini kapsayan yedi yıllık bütçesi için yılda 60 milyar avronun üzerinde yeni gelir yaratılmasını istiyor. Paris’in savunduğu şey tek bir “60 milyar avroluk vergi” değil; Avrupa Komisyonu’nun Temmuz 2025’te sunduğu beş kalemli öz kaynak paketinin kabul edilmesi ve gerekirse yeni AB düzeyi gelir kanallarının eklenmesi. Amaç, savunma ve rekabetçilik gibi ortak önceliklerin finansmanını üye ülkelerin bütçelerinden yapılacak daha yüksek doğrudan ödemelere daha az bağımlı hâle getirmek. 734

Önemli bir ayrım var: Bu başlıklar sıklıkla “AB vergileri” diye anılsa da Komisyon, AB’nin vatandaşlardan doğrudan ve genel nitelikte vergi alma yetkisi bulunmadığını belirtiyor. Öneriler; belirli gelirlerin bir kısmının AB bütçesine aktarılmasına ya da üye devletlerin AB’nin öz kaynaklar sistemi kapsamında katkı yapmasına dayanıyor. 4

Komisyonun beş yeni gelir önerisi

16 Temmuz 2025’te açıklanan paket şu beş unsuru içeriyor:

1. ETS1 gelirleri: Mevcut AB Emisyon Ticaret Sistemi’nin ilk aşamasından (ETS1) elde edilen gelirin %30’unun AB bütçesine aktarılması. Ortalama yıllık tahmin: 9,6 milyar avro. 4
2. CBAM gelirleri: Karbon Sınırda Düzenleme Mekanizması (CBAM) tahsilatının %75’inin AB bütçesine yönlendirilmesi. CBAM, belirli ithal ürünlere karbon maliyeti yansıtan bir mekanizma. Tahmini yıllık gelir: 1,4 milyar avro. 4
3. Toplanmayan e-atık: Geri dönüşüm için toplanmayan elektrikli ve elektronik ekipmanın her kilogramı için üye devletlerden 2 avro katkı alınması. Tahmini yıllık gelir: yaklaşık 15 milyar avro. 36
4. Tütün Özel Tüketim Vergisi Öz Kaynağı (TEDOR): İşlenmiş tütün ve ilgili ürünlerde uyumlaştırılmış asgari ÖTV oranlarından doğan gelirin %15’i kadar katkı. 16
5. Avrupa için Kurumsal Kaynak (CORE): Yıllık net cirosu 100 milyon avrodan başlayan büyük şirketlerden kademeli katkı alınması. 316

Bu beş yeni kaynak, 2025 fiyatlarıyla yılda 43,9 milyar avro, cari fiyatlarla ise 49,4 milyar avro getiri sağlayacak şekilde hesaplanıyor. Mevcut öz kaynaklardaki düzenlemeler de eklendiğinde Komisyon paketinin toplam yıllık ek getirisi 2025 fiyatlarıyla 58,2 milyar avroya, cari fiyatlarla 65,6 milyar avroya ulaşıyor. Fransa’nın “60 milyar avronun üzeri” hedefi bu daha geniş paketle örtüşüyor. 17

Hangi kalemlerde uzlaşma ihtimali daha yüksek?

Müzakerelerde en uygulanabilir görünen başlıklar, karbonla bağlantılı gelirler ve e-atık katkısı. ETS1, hâlihazırda işleyen bir karbon piyasasının gelirine dayanıyor. CBAM, karbon yoğun ithalattan kaynaklanan gelirin AB bütçesine aktarılması yaklaşımını temsil ediyor. E-atık önerisi de AB’nin döngüsel ekonomi hedefleriyle uyumlu. Haberleştirilmiş müzakerelere göre CBAM ve e-atık, uzlaşma için öne çıkan adaylar arasında. 267

Buna karşılık iki başlık daha çetin görünüyor:

• CORE, şirketlerin kendi ülkelerinde faaliyet göstermesi veya merkezlerinin orada bulunması nedeniyle hükümetlerin rekabet gücü ve şirketler üzerindeki etkiden kaygı duyması yüzünden tartışmalı. Fransa ise bu kalemi açıkça destekliyor. 8
• TEDOR, tütün ÖTV’sinin birçok ülke için önemli bir ulusal vergi geliri olması nedeniyle dirençle karşılaşıyor. 6

Bu tutarlar kesin tahsilat değil, tahmindir. Karbon fiyatları, ithalat hacmi, atık toplama verileri ve hükümetlerin üzerinde uzlaşacağı nihai tasarım gibi etkenlere bağlıdır. 1722

Fransa neden bu kadar ısrarcı?

Paris’in tutumu, ülkenin sınırlı mali hareket alanıyla yakından ilişkili. Avrupa Komisyonu, Fransa’nın genel devlet açığının 2025’te ve 2026’da GSYH’nin %5,1’i olacağını öngördü; faiz ödemelerinin de yükselmeye devam etmesi bekleniyor. 2831

Bu nedenle Fransa açısından daha büyük bir AB gelir tabanı, ortak harcamaları yalnızca daha yüksek ulusal katkılarla finanse etmeden destekleme imkânı sunuyor. Yüksek borçluluk ve iç vergileri ya da borçlanmayı kayda değer biçimde artırmak için sınırlı alan, bu yaklaşımı Paris için daha önemli hâle getiriyor. Fransa ayrıca gelecek AB bütçesinin toplam büyüklüğünün küçültülmesine de karşı çıkıyor. 34

Paris’in gündeme alınmasını istediği ek vergiler

Fransa’nın siyasi gündemi Komisyonun beş maddelik paketiyle sınırlı değil. Paris; ulusal katkıları artırmak yerine, ABD bağlantılı platformlar da dâhil büyük teknoloji şirketleri ve yabancı kirleticiler üzerinden AB düzeyinde gelir yaratılması seçeneklerinin incelenmesini savunuyor. 34

Avrupa Parlamentosu’nun gündeme getirdiği ve Komisyonun da değerlendirdiği ayrı seçenekler arasında şunlar var:

• büyük dijital platformlar veya dijital hizmetler;
• kripto varlıklar ya da kriptoyla bağlantılı faaliyetler;
• çevrim içi kumar ve bahis hizmetleri;
• karbon sınır araçlarının olası genişletilmesi. 273038

Bunların Temmuz 2025 paketindeki beş önlemle karıştırılmaması gerekiyor: Söz konusu seçenekler, üzerinde çalışılan ek fikirler; henüz kabul edilmiş AB gelir kaynakları değil. 327

Takvim nasıl işliyor?

Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, gelir sepeti üzerinde siyasi uzlaşmaya Ekim 2026’da ulaşılmasını; 2028–2034 Çok Yıllı Mali Çerçevesi’nin (MFF) tamamı için ise 2026 sonuna kadar anlaşma sağlanmasını hedefliyor. 6

Ancak bu tarihler bağlayıcı yürürlük tarihleri değil, siyasi hedefler. AB öz kaynaklarıyla ilgili kararlar üye devletlerin oybirliğini ve her ülkenin kendi anayasal usullerine göre onayını gerektiriyor. Özellikle şirketler ve tütünle ilişkili gelirler gibi en tartışmalı kalemler, takvimin tutup tutmayacağını belirleyebilir. 617

Kısacası

Fransa, tek seferlik yeni bir 60 milyar avroluk vergi önermiyor. Paris, beş Komisyon önerisinden oluşan ve tek başına yaklaşık 44 milyar avro yıllık gelir potansiyeli taşıyan bir portföyü, mevcut gelir düzenlemelerindeki değişikliklerle birleştirerek cari fiyatlarla 60 milyar avronun üzerine çıkarmaya çalışıyor. İlk siyasi uzlaşma ihtimali CBAM, emisyon ticareti ve e-atık başlıklarında daha güçlü görünürken; şirket, tütün, dijital hizmetler, kripto ve çevrim içi kumar alanlarındaki öneriler daha zorlu pazarlıklara sahne olacak. 617