DeepSeek’in 1 GW’lık Yapay Zekâ Veri Merkezi: Ulanqab Projesi Hakkında Bilinenler

Bu girişim, DeepSeek açısından önemli bir yön değişikliğine işaret ediyor: Şirket yalnızca algoritmik verimliliğe güvenmek yerine, büyük ölçekli hesaplama altyapısını da güvence altına almaya çalışıyor.

1 GW’lık proje ne kadar büyük?

Planlanan tesis, küresel ölçekteki en büyük yapay zekâ veri merkezi projeleri arasında yer alabilir ve Microsoft ile Google gibi büyük bulut hizmeti sağlayıcılarının en kapsamlı yatırımlarıyla karşılaştırılabilecek bir ölçeğe ulaşabilir.

DeepSeek’in yaklaşımı iki ayaktan oluşuyor:

• Şirketin kendi veri merkezini inşa etmesi,
• Diğer işletmecilerden ilave hesaplama kapasitesi kiralaması.

Yerel yönetim onaylarının üçüncü taraflarca derlenen bir listesine göre Ulanqab’da şimdiden ondan fazla şirket proje başvurusu yaptı. Bu tablo, bölgenin Çin’de giderek yoğunlaşan bir hesaplama merkezi hâline geldiğini gösteriyor.

Takvim: İlk kapasite ne zaman kullanılabilir?

DeepSeek, tesisin tamamını beklemek yerine kapasitenin en az bir bölümünü 2027’nin sonuna kadar veya 2028’in başında çalışır hâle getirmeye çalışıyor.

Gigavat ölçeğinde bir veri merkezinin inşası; arazi, izinler, elektrik şebekesi, soğutma sistemleri ve donanım tedariki açısından oldukça karmaşık. Bu nedenle söz konusu hedef, projenin ölçeği düşünüldüğünde iddialı bir takvime işaret ediyor.

En kritik bilinmeyen: Veri merkezinde hangi çipler kullanılacak?

Projenin geleceği açısından en önemli soru, 1 GW’lık kapasiteyi hangi işlemcilerin çalıştıracağı.

ABD’nin ihracat kontrolleri, gelişmiş Nvidia GPU’larının (örneğin H100, H200 ve Blackwell B200) Çin’e gönderilmesini kısıtlıyor. Bazı haberlerde DeepSeek’in daha önce yasaklı Nvidia Blackwell çiplerine aracı kanallar üzerinden ulaştığı ve bunun ABD yaptırımlarını ihlal etmiş olabileceği öne sürüldü. Ancak bu iddialar şirket veya ABD makamları tarafından doğrulanmış değil.

Bu nedenle Ulanqab tesisinde şu seçeneklerden hangisinin kullanılacağı henüz bilinmiyor:

• Huawei Ascend veya Cambricon gibi yerli çipler,
• Daha önce stoklanmış Nvidia işlemcileri,
• Aracı veya gri piyasa kanalları üzerinden tedarik edilen donanımlar.

Bu tercih, projenin mevcut ihracat kısıtlamaları altında ne ölçüde uygulanabilir olduğunu belirleyecek. Aynı zamanda tesisin, ABD’nin teknoloji kısıtlamalarına karşı doğrudan bir meydan okuma niteliği taşıyıp taşımadığını da ortaya koyabilir.

DeepSeek neden Ulanqab’ı seçiyor olabilir?

Çin’in “Doğu Verisi, Batı Hesaplama” politikası

Ulanqab, Çin’in “Doğu Verisi, Batı Hesaplama” (东数西算) adı verilen ulusal stratejisi kapsamında önemli merkezlerden biri olarak belirlenmiş durumda. Bu politika, yoğun hesaplama gerektiren iş yüklerinin ülkenin doğusundaki büyük şehirlerden, kaynak ve arazi bakımından daha elverişli batı bölgelerine yönlendirilmesini amaçlıyor.

Politika kapsamındaki merkezler; uygun arazi ve elektrik fiyatları, daha hızlı izin süreçleri ve elektrik şebekesine bağlanmada öncelik gibi avantajlardan yararlanabiliyor.

Yenilenebilir enerji ve düşük elektrik maliyeti

İç Moğolistan, Çin’in rüzgâr ve güneş enerjisi yatırımları açısından en önemli bölgelerinden biri. Bu durum, enerji tüketimi tesisin en büyük işletme gideri olacak 1 GW ölçeğindeki bir veri merkezi için düşük maliyetli ve yenilenebilir elektriğe erişimi stratejik hâle getiriyor.

Soğuk iklimin soğutma avantajı

Ulanqab’ın soğuk ve kuru iklimi, yılın önemli bölümünde veri merkezlerinin doğal hava veya buharlaşmalı soğutma yöntemlerinden yararlanmasına imkân tanıyabilir. Bu da sıcak kıyı şehirlerindeki tesislere kıyasla sunucuları soğutmak için gereken enerji miktarını azaltabilir.

Ulanqab’da yıllık ortalama sıcaklığın yaklaşık 4 derece olduğu bildiriliyor.

Geniş arazi ve Pekin’e görece yakınlık

Bölge, büyük veri merkezi kampüsleri kurmak için geniş ve daha düşük maliyetli arazilere sahip. Ayrıca Pekin’e yaklaşık 350 kilometre uzaklıkta bulunuyor; bu da başkentteki teknoloji yeteneklerine ve araştırma-geliştirme merkezlerine erişimi tamamen koparmadan büyük ölçekli bir tesis kurulmasına olanak sağlayabilir.

DeepSeek için stratejik anlamı ne?

DeepSeek, sınır seviyesindeki yapay zekâ performansına rakiplerinden çok daha az GPU kullanarak ulaşabildiği iddiasıyla öne çıkmıştı. Modellerinden birinin eğitim maliyetinin 6 milyon doların altında olduğu yönündeki haberler, şirketin “daha az kaynakla daha fazlasını yapma” imajını güçlendirdi.

Ulanqab projesi ise bu stratejinin tek başına yeterli görülmediğini düşündürüyor:

• Sermaye verimliliğinden ölçeğe geçiş: DeepSeek, yapay zekâ yarışının en üst seviyesinde kalmak için yalnızca akıllı algoritmalara değil, kendi büyük ölçekli hesaplama kapasitesine de ihtiyaç duyuyor.
• Yeni nesil modeller için hazırlık: 1 GW’lık kapasite, mevcut ürünlerden çok daha büyük modellerin eğitilmesi ve çalıştırılması hedefleniyor olabileceğine işaret ediyor. Bu ölçekteki sistemler, 100.000’den fazla hızlandırıcıdan oluşan sürekli kümeler gerektirebilir.
• Altyapının rekabet avantajına dönüşmesi: DeepSeek, yalın girişim modelinden OpenAI-Microsoft ve Google-DeepMind örneklerinde görülen dikey entegre altyapı yaklaşımına doğru ilerliyor olabilir. Bu yaklaşımda hesaplama gücüne sahip olmak, uzun vadeli rekabet için temel bir unsur kabul ediliyor.

Sonuç: Asıl yarış yalnızca modellerde değil, altyapıda

DeepSeek’in 1 GW’lık Ulanqab projesi, Çinli şirketlerin yapay zekâ yarışında yalnızca model performansına değil; elektrik, soğutma, arazi ve işlemci tedarikine de yatırım yaptığını gösteriyor.

Ancak projenin kaderini belirleyecek başlık hâlâ çipler. Bu kapasitenin hangi donanımlarla doldurulacağı netleşmeden, tesisin ABD ihracat kontrolleri altında ne ölçüde uygulanabilir olduğu ve küresel yapay zekâ rekabetinde ne anlama geleceği belirsizliğini koruyor.