Koalisyonda finans, savunma, havacılık, telekomünikasyon ve profesyonel hizmetler gibi verilerin güvenliği ve mevzuata uyumun kritik olduğu sektörlerden şirketler yer alıyor .

Lumen Sovereign nedir?

Lumen Sovereign, 2023’te Londra’da kurulan Britanyalı yapay zekâ şirketi Cosine’ın geliştirdiği planlı bir büyük dil modeli. Günümüzdeki pek çok modelin ABD veya Avrupa’daki bulut altyapılarına dayanmasının aksine Lumen Sovereign’ın Birleşik Krallık sınırları içinde eğitilmesi, barındırılması ve çalıştırılması hedefleniyor .

Model, hükümetin Sovereign AI programı kapsamında sağlanan hesaplama kaynaklarıyla Birleşik Krallık’ın en güçlü süper bilgisayarı Isambard-AI üzerinde eğitiliyor . Hedeflenen kullanım alanları arasında savunma, ulusal güvenlik ve finansal hizmetler gibi yüksek riskli ve sıkı biçimde düzenlenen sektörler bulunuyor .

Cosine, bu yaklaşımı “tasarım gereği güvence” olarak tanımlıyor. Buna göre yönetişim, güvenlik ve operasyon standartları sonradan eklenen kontroller değil, modelin geliştirme sürecinin en başından itibaren temel unsurları olacak .

Şirketin mevcut platformu 38’den fazla programlama dilini destekliyor. Bu diller arasında Birleşik Krallık’ın savunma sistemleri ve kritik ulusal altyapısında kullanılan eski nesil Fortran, COBOL ve Ada da bulunuyor .

Lumen Sovereign koalisyonunda hangi kuruluşlar var?

Cosine’ın açıkladığı koalisyon, modelin kullanım senaryolarını, güvenlik gereksinimlerini ve yönetişim standartlarını birlikte belirlemeyi amaçlıyor . Kuruluşlar sektörlere göre şöyle sıralanıyor:

Finans

• HSBC
• Lloyds Banking Group
• NatWest Group
• London Stock Exchange Group (LSEG)

HSBC, Lloyds ve NatWest; hassas bankacılık verilerinin işlenmesi, karmaşık düzenleyici raporlamanın otomatikleştirilmesi ve verilerin Birleşik Krallık yargı alanı dışına çıkmadan kurum içi süreçlerin desteklenmesi gibi konularda katkı sağlayacak .

LSEG de tasarım aşamasına katılacağını açıkladı ve projeyi finans piyasalarında güvenilir ve ölçeklenebilir yapay zekâ kullanımını destekleyebilecek bir girişim olarak değerlendirdi .

Savunma ve havacılık

• BAE Systems
• Babcock International Group
• Thales UK
• Leonardo UK

Egemen yapay zekâ fikrinin en güçlü karşılık bulduğu alan savunma. Cosine, platformunu yabancı yapımı yapay zekânın güvenlik gerekçeleriyle kullanılamadığı ortamlar için tasarladığını belirtiyor .

Bu şirketlerin katkısı; gizlilik dereceli görevler, eski sistemlerle entegrasyon ve güvenli komuta-kontrol uygulamaları gibi alanlarda modelin ihtiyaçlarının tanımlanmasına yardımcı olabilir. Bu tür senaryolarda ABD veya Çin merkezli altyapılarda barındırılan modellere güvenmek güvenlik ve kontrol açısından uygun olmayabilir.

Telekomünikasyon ve altyapı

• BT Group
• Telefónica Tech UK&I

Telekomünikasyon şirketleri, hem altyapı uzmanlığı hem de kendi sektörlerindeki egemen yapay zekâ gereksinimleriyle projeye katkı sunuyor. Telefónica Tech UK&I, iş birliğinin sağlık, polislik, savunma, finansal hizmetler ve hukuk gibi alanlarda egemen yapay zekânın geleceğini destekleyebileceğini belirtti .

Profesyonel hizmetler ve hesaplama altyapısı

• PwC
• Era4 — düşük karbonlu, yüksek performanslı altyapı sağlayıcısı; Lumen Sovereign’ın geliştirilmesi için Cosine ile mutabakat zaptı imzaladı
• Alan Turing Enstitüsü — Birleşik Krallık’ın veri bilimi ve yapay zekâ alanındaki ulusal araştırma enstitüsü

PwC’nin katılımı, düzenlemeye tabi sektörlerin güvence, denetlenebilirlik ve yönetişim özelliklerinin modelin temelinde bulunmasını beklediğine işaret ediyor. Era4 altyapı boyutunu güçlendirirken Alan Turing Enstitüsü projeye bağımsız araştırma uzmanlığı kazandırıyor.

Birleşik Krallık neden egemen yapay zekâ istiyor?

Sovereign AI kavramı, bir yapay zekâ sisteminin bir ülkenin yargı alanı içinde geliştirilmesi, yönetilmesi ve işletilmesi anlamına geliyor. Böylece kurumlar verilerin nerede tutulduğu, altyapının nasıl çalıştığı ve yönetişim kurallarının nasıl uygulandığı üzerindeki kontrolünü koruyabiliyor .

Birleşik Krallık hükümeti ve sektör temsilcileri, yapay zekâ kapasitesini artık yalnızca ticari bir araç değil, stratejik ulusal altyapının parçası olarak görüyor . Savunma, istihbarat ve kritik altyapı alanlarında yabancı kontrollü sistemlere bağımlılık somut güvenlik riskleri yaratabilir. Finans sektöründe ise veri egemenliği, düzenleyici uyum ve denetim sorunlarını beraberinde getirebilir.

Cosine’ın yaklaşımını farklılaştıran unsur, uçtan uca bir model geliştirmesi: Şirket kendi modellerini geliştiriyor, yapay zekâ ajanlarını eğitiyor ve tüm teknoloji yığınını kendisi dağıtıyor . Cosine, modellerinin bağımsız kodlama karşılaştırmalarında iki yıl üst üste OpenAI, Anthropic, Mistral ve DeepSeek modellerini geride bıraktığını belirtiyor .

Lumen Sovereign henüz geliştirme aşamasında; model kullanıma açılmış değil. Ancak Isambard-AI üzerindeki eğitim süreci ve ülkenin kritik kurumlarını bir araya getiren koalisyon, Birleşik Krallık’ın egemen yapay zekâ hedefini politika söyleminden operasyonel bir projeye taşıyor .

Koalisyonda finans, savunma, havacılık, telekomünikasyon ve profesyonel hizmetler gibi verilerin güvenliği ve mevzuata uyumun kritik olduğu sektörlerden şirketler yer alıyor .

Lumen Sovereign nedir?

Lumen Sovereign, 2023’te Londra’da kurulan Britanyalı yapay zekâ şirketi Cosine’ın geliştirdiği planlı bir büyük dil modeli. Günümüzdeki pek çok modelin ABD veya Avrupa’daki bulut altyapılarına dayanmasının aksine Lumen Sovereign’ın Birleşik Krallık sınırları içinde eğitilmesi, barındırılması ve çalıştırılması hedefleniyor .

Model, hükümetin Sovereign AI programı kapsamında sağlanan hesaplama kaynaklarıyla Birleşik Krallık’ın en güçlü süper bilgisayarı Isambard-AI üzerinde eğitiliyor . Hedeflenen kullanım alanları arasında savunma, ulusal güvenlik ve finansal hizmetler gibi yüksek riskli ve sıkı biçimde düzenlenen sektörler bulunuyor .

Cosine, bu yaklaşımı “tasarım gereği güvence” olarak tanımlıyor. Buna göre yönetişim, güvenlik ve operasyon standartları sonradan eklenen kontroller değil, modelin geliştirme sürecinin en başından itibaren temel unsurları olacak .

Şirketin mevcut platformu 38’den fazla programlama dilini destekliyor. Bu diller arasında Birleşik Krallık’ın savunma sistemleri ve kritik ulusal altyapısında kullanılan eski nesil Fortran, COBOL ve Ada da bulunuyor .

Lumen Sovereign koalisyonunda hangi kuruluşlar var?

Cosine’ın açıkladığı koalisyon, modelin kullanım senaryolarını, güvenlik gereksinimlerini ve yönetişim standartlarını birlikte belirlemeyi amaçlıyor . Kuruluşlar sektörlere göre şöyle sıralanıyor:

Finans

• HSBC
• Lloyds Banking Group
• NatWest Group
• London Stock Exchange Group (LSEG)

HSBC, Lloyds ve NatWest; hassas bankacılık verilerinin işlenmesi, karmaşık düzenleyici raporlamanın otomatikleştirilmesi ve verilerin Birleşik Krallık yargı alanı dışına çıkmadan kurum içi süreçlerin desteklenmesi gibi konularda katkı sağlayacak .

LSEG de tasarım aşamasına katılacağını açıkladı ve projeyi finans piyasalarında güvenilir ve ölçeklenebilir yapay zekâ kullanımını destekleyebilecek bir girişim olarak değerlendirdi .

Savunma ve havacılık

• BAE Systems
• Babcock International Group
• Thales UK
• Leonardo UK

Egemen yapay zekâ fikrinin en güçlü karşılık bulduğu alan savunma. Cosine, platformunu yabancı yapımı yapay zekânın güvenlik gerekçeleriyle kullanılamadığı ortamlar için tasarladığını belirtiyor .

Bu şirketlerin katkısı; gizlilik dereceli görevler, eski sistemlerle entegrasyon ve güvenli komuta-kontrol uygulamaları gibi alanlarda modelin ihtiyaçlarının tanımlanmasına yardımcı olabilir. Bu tür senaryolarda ABD veya Çin merkezli altyapılarda barındırılan modellere güvenmek güvenlik ve kontrol açısından uygun olmayabilir.

Telekomünikasyon ve altyapı

• BT Group
• Telefónica Tech UK&I

Telekomünikasyon şirketleri, hem altyapı uzmanlığı hem de kendi sektörlerindeki egemen yapay zekâ gereksinimleriyle projeye katkı sunuyor. Telefónica Tech UK&I, iş birliğinin sağlık, polislik, savunma, finansal hizmetler ve hukuk gibi alanlarda egemen yapay zekânın geleceğini destekleyebileceğini belirtti .

Profesyonel hizmetler ve hesaplama altyapısı

• PwC
• Era4 — düşük karbonlu, yüksek performanslı altyapı sağlayıcısı; Lumen Sovereign’ın geliştirilmesi için Cosine ile mutabakat zaptı imzaladı
• Alan Turing Enstitüsü — Birleşik Krallık’ın veri bilimi ve yapay zekâ alanındaki ulusal araştırma enstitüsü

PwC’nin katılımı, düzenlemeye tabi sektörlerin güvence, denetlenebilirlik ve yönetişim özelliklerinin modelin temelinde bulunmasını beklediğine işaret ediyor. Era4 altyapı boyutunu güçlendirirken Alan Turing Enstitüsü projeye bağımsız araştırma uzmanlığı kazandırıyor.

Birleşik Krallık neden egemen yapay zekâ istiyor?

Sovereign AI kavramı, bir yapay zekâ sisteminin bir ülkenin yargı alanı içinde geliştirilmesi, yönetilmesi ve işletilmesi anlamına geliyor. Böylece kurumlar verilerin nerede tutulduğu, altyapının nasıl çalıştığı ve yönetişim kurallarının nasıl uygulandığı üzerindeki kontrolünü koruyabiliyor .

Birleşik Krallık hükümeti ve sektör temsilcileri, yapay zekâ kapasitesini artık yalnızca ticari bir araç değil, stratejik ulusal altyapının parçası olarak görüyor . Savunma, istihbarat ve kritik altyapı alanlarında yabancı kontrollü sistemlere bağımlılık somut güvenlik riskleri yaratabilir. Finans sektöründe ise veri egemenliği, düzenleyici uyum ve denetim sorunlarını beraberinde getirebilir.

Cosine’ın yaklaşımını farklılaştıran unsur, uçtan uca bir model geliştirmesi: Şirket kendi modellerini geliştiriyor, yapay zekâ ajanlarını eğitiyor ve tüm teknoloji yığınını kendisi dağıtıyor . Cosine, modellerinin bağımsız kodlama karşılaştırmalarında iki yıl üst üste OpenAI, Anthropic, Mistral ve DeepSeek modellerini geride bıraktığını belirtiyor .

Lumen Sovereign henüz geliştirme aşamasında; model kullanıma açılmış değil. Ancak Isambard-AI üzerindeki eğitim süreci ve ülkenin kritik kurumlarını bir araya getiren koalisyon, Birleşik Krallık’ın egemen yapay zekâ hedefini politika söyleminden operasyonel bir projeye taşıyor .