CXMT, Pekin’de NAND’a Yöneliyor: YMTC ve Bellek Pazarı İçin Ne Anlama Geliyor?

CXMT’nin Pekin’deki yeni tesisinde NAND flash bellek için bir araştırma-geliştirme ve deneme üretim hattı kurmaya hazırlandığı bildiriliyor. Plan hayata geçerse şirket, asıl faaliyet alanı olan DRAM’in ötesine geçerek yapay zekâ sistemleri, sunucular ve diğer bilgi işlem ürünlerinde kullanılan kalıcı depolama belleğine de yönelecek. Ancak kritik ayrım şu: Ortada açıklanmış, yüksek hacimli ticari NAND üretim tesisi değil; bildirilen bir Ar-Ge ve pilot üretim girişimi var. 1

Pekin’de ne kurulması planlanıyor?

Reuters’a konuşan, konuya yakın kaynaklara göre ChangXin Memory Technologies (CXMT), yeni Pekin tesisinde NAND flash için Ar-Ge odaklı bir üretim hattı kurmayı planlıyor. Şirketin ayrıca Pekin’de, projeleri arasında NAND geliştirme çalışmaları da bulunan bir araştırma enstitüsü oluşturduğu belirtiliyor. 1

CXMT’nin NAND planını potansiyel müşterilerle de görüştüğü; bunlar arasında yapay zekâ sistemleri ve süper bilgisayarlar için depolama çipi arayan bir girişimin bulunduğu bildirildi. Bu, kesinleşmiş bir seri tedarik anlaşmasından ziyade teknoloji geliştirme sürecine paralel olarak talebin test edildiğine işaret ediyor. 1

DRAM ve NAND, bilgisayar sistemlerinde farklı görevler üstlenir. DRAM, işlemcinin hızlı çalışma belleğidir; NAND ise SSD’ler ve veri merkezi depolama sistemleri gibi ürünlerde kullanılan, güç kesildiğinde veriyi koruyan flash depolamadır. Bu nedenle bir NAND programı, CXMT’nin DRAM ürünlerini alan ya da değerlendiren müşterilere daha geniş bir bellek seçeneği sunabilmesini sağlayabilir.

CXMT neden şimdi NAND’a yöneliyor?

Bu hamle, yapay zekâ altyapısına yönelik talebin tetiklediği küresel bellek arz sıkışıklığı dönemine denk geliyor. Reuters’ın aktardığına göre sektör yöneticileri arz baskısının en az 2027’ye kadar sürmesini bekliyordu. Büyük üreticilerin yatırımlarını DRAM ve yüksek bant genişlikli bellek (HBM) tarafına önceliklendirmesi de NAND kapasite artışlarını sınırladı. 1

CXMT açısından NAND, yapay zekâ sistemi kurucuları, sunucu üreticileri, veri merkezi işletmecileri, depolama ürünü tedarikçileri, PC üreticileri ve cihaz şirketleri gibi daha geniş bir yerli alıcı grubuna erişim anlamına gelebilir. Yapay zekâ ve süper bilgisayar depolaması için müşterilerle yapılan bildirilen görüşmeler, bu ticari mantığın en somut göstergesi. 1

Şirketin bellek portföyü de daha bütünlüklü hâle gelebilir. Bu, CXMT’nin kısa sürede önemli bir NAND tedarikçisi olacağı anlamına gelmiyor; fakat hem çalışma belleğini hem de depolama belleğini Çinli tedarikçilerden almak isteyen müşteriler açısından şirketi daha ilgili bir seçenek hâline getirebilir.

YMTC’ye doğrudan baskı, küresel üreticilere ise uzun vadeli meydan okuma

CXMT bugüne kadar ağırlıkla DRAM ile anılırken, Yangtze Memory Technologies Co. (YMTC) Çin’in yerleşik NAND uzmanı konumundaydı. CXMT’nin NAND girişimi bu iş bölümünü bulanıklaştıracak ve iki şirketi aynı pazarda daha yakın rakipler hâline getirecek. Reuters ayrıca YMTC’nin müşterilerine düşük güç tüketimli DRAM örnekleri gönderdiğini bildirmişti; yani iki şirket arasındaki geleneksel DRAM-NAND ayrımı zaten zayıflamaya başlamıştı. 1

Daha geniş NAND pazarında CXMT, Samsung Electronics, SK hynix ve Micron gibi köklü üreticiler için potansiyel ek bir rakip olur. Yine de Pekin’deki bildirilen projenin, CXMT’nin NAND teknolojisi, ölçeği, üretim hacmi ya da müşteri onayı bakımından bu şirketlerle şimdiden karşılaştırılabilir olduğu şeklinde okunmaması gerekir. Bilinen plan Ar-Ge ve deneme üretimiyle sınırlı; yerleşik oyuncular ise uzun süredir ticari NAND üretimi yapıyor. 1

Hâlâ bilinmeyenler

Reuters’ın haberi, uygulama açısından en önemli sorulara yanıt vermiyor:

• Başlangıç tarihi: Ar-Ge hattının ne zaman faaliyete geçeceğine ilişkin bildirilmiş bir tarih bulunmuyor. 1
• Ticarileşme: CXMT’nin deneme hattını yüksek hacimli bir NAND fabrikasına dönüştürüp dönüştürmeyeceği kamuya açık biçimde doğrulanmış değil. 1
• Teknoloji: Önerilen hat için süreç düğümü, katman sayısı, NAND mimarisi ya da belirli bir istifleme veya bağlama teknolojisi açıklanmadı. 1
• Kapasite ve çıktı: Wafer başlangıç hedefi, verim oranı, sevkiyat tarihi, satış hedefi veya ticari üretim hacmine dair bildirilmiş veri yok. 1

Bu boşluklar önemli. Bir Ar-Ge hattı, süreç bilgisi oluşturulmasına ve müşterilere örnek ürün gönderilmesine yardımcı olabilir; fakat tek başına kısa vadede anlamlı miktarda NAND arzı yaratmaz. Kamuya açık veriler, CXMT üretimi NAND’ın mevcut depolama sıkışıklığını belirgin biçimde hafifleteceği ya da kısa zamanda SSD ve sunucu depolaması için büyük bir flash kaynağı olacağı sonucuna varmak için yeterli değil. 1

CXMT’nin ayrı projelerini birbirine karıştırmamak gerekiyor

CXMT hakkında çıkan farklı haberler, farklı teknolojiler ve tesislerle ilgili. Bunları tek, kesinleşmiş bir NAND yol haritası gibi değerlendirmemek gerekir.

Pekin’de gündemdeki ikinci bellek fabrikası

Reuters, ağustos ayında CXMT’nin Pekin’in Yizhuang bölgesinde ikinci bir 12 inç bellek çipi tesisi kurmayı değerlendirdiğini ve yerel yönetim destekli bir teknoloji üretim merkeziyle finansman görüşmeleri yürüttüğünü bildirmişti. Bu haber olası bir kapasite artışını anlatıyordu; projenin ticari bir NAND fabrikası olacağını ya da bağlayıcı bir NAND üretim takvimi bulunduğunu göstermiyordu. 3

HBM, DRAM tabanlı ayrı bir çalışma

CXMT’nin HBM3E’yi küçük miktarlarda üretmeye başladığı; Alibaba’nın T-Head birimi ve Cambricon dâhil Çinli çip tasarımcılarının bu belleği işlemcileriyle test ettiği de bildirildi. HBM, yapay zekâ hesaplaması için tasarlanan, üst üste istiflenmiş bir DRAM ürünüdür; NAND flash değildir. 2

Ayrı bir haberde CXMT’nin erken dönem HBM3 deneme üretim veriminin yaklaşık %25 olduğu, seri üretim için kullanılan yaklaşık %80’lik ölçütün ise oldukça altında kaldığı aktarıldı. Bu oran HBM üretimine ilişkindir; NAND verimi olarak veya Pekin’deki önerilen NAND hattına dair bir gösterge olarak ele alınmamalıdır. 17

Bildirilen NAND hattı için doğrulanmış XStacking yol haritası yok

18 Eylül tarihli Reuters haberi, CXMT’nin önerilen hattı için XStacking ya da adı belirtilmiş başka bir NAND bağlama veya istifleme süreci tanımlamadı. Mevcut kanıtlara göre bu projeye belirli bir NAND teknolojisi, süreç düğümü veya üretim yol haritası atfetmek mümkün değil. 1

Pratik sonuç

CXMT’nin bildirilen Pekin NAND planı stratejik olarak dikkat çekici. Şirket, küresel bellek arzının sıkışık olduğu bir dönemde DRAM’in yanına tamamlayıcı bir depolama alanı ekleyebilir. Bu girişim Çin içinde YMTC ile rekabeti artırabilir ve zamanla küresel NAND pazarına yeni bir rakip daha ekleyebilir. 1

Ancak bugün için doğru tanım, erken aşamadaki bir Ar-Ge ve pilot üretim girişimidir. Bunun büyük bir piyasa gelişmesine dönüşmesi için hâlâ eksik olan göstergeler; faaliyete geçiş tarihi, teknik ayrıntılar, müşteri onayları, ticari kapasite, verim oranları ve seri üretime geçme kararıdır.