Bitcoin madenciliğinde ilk hashrate ayı piyasası: Madenciler neden yapay zekâya yöneliyor?

Bitcoin madenciliği, kısa süreli bir kesintiden veya sıradan bir piyasa düzeltmesinden daha büyük bir değişim yaşıyor. 2025 sonlarında zirve yapan ağın toplam hashrate’i—Bitcoin madenciliğinde kullanılan işlem gücü—sonrasında uzun süreli bir düşüşe girdi. Twenty One Capital CEO’su Rapha Zagury bu dönemi Bitcoin ağının ilk “hashrate ayı piyasası” olarak tanımladı. Bu ifade, sektörün kullandığı bir tanım; Bitcoin protokolünde resmî bir sınıflandırma değil. 12

Madencilerin karşı karşıya olduğu temel denklem basit: Bitcoin madenciliği geliri dalgalı, yapay zekâ ve yüksek performanslı hesaplama (HPC) işletmecileri ise enerjiye, araziye ve veri merkezi kapasitesine erişim için uzun vadeli sözleşmeler imzalamaya hazır. Bu nedenle bazı şirketler, Bitcoin madenciliğini ne pahasına olursa olsun büyütmek yerine mevcut altyapılarının bir bölümünü yapay zekâ iş yüklerine ayırıyor.

Bitcoin’in hashrate’i ne kadar geriledi?

Bitcoin’in 30 günlük ortalama hashrate’inin Kasım 2025’te yaklaşık 1.108 exahash/saniye (EH/s) seviyesinden Ağustos 2026’da 898 EH/s’ye indiği bildirildi. Bu, yaklaşık %19’luk bir düşüş anlamına geliyor. Gerileme, 2025 sonundaki ağ zirvesinin ardından geldi ve kısa süreli bir arızadan ziyade alışılmadık ölçüde uzun süren bir daralmaya işaret etti. 24

Diğer ölçümlerde ise daha dalgalı bir seyir görülüyor. CoinShares, hashrate’in 2025 Ekim’indeki zirveden Şubat 2026’nın başında yaklaşık 850 EH/s’ye geriledikten sonra kısmen toparlandığını bildirdi. Buna rağmen ilk çeyrek sonunda hashrate, çeyreğin başındaki seviyenin altında kaldı. 5910 Bu veriler farklı dönemleri ve ölçüm aralıklarını kapsıyor; dolayısıyla tek bir anlık ağ göstergesi gibi okunmamalı. Ancak genel tablo aynı: Bitcoin’in yıllardır süren hashrate büyümesi geçici olarak tersine dönmüş durumda.

Madenciler neden yapay zekâ ve HPC’ye kapasite aktarıyor?

Bitcoin madencilerinin elinde, yapay zekâ veri merkezi işletmecilerinin ihtiyaç duyduğu bazı kritik kaynaklar bulunuyor:

• yüksek miktarda elektriğe erişim;
• arazi ve şebeke bağlantıları;
• soğutma ve elektrik altyapısı;
• yüksek enerji tüketen tesisleri işletme deneyimi.

Bu kaynaklar yapay zekâ veya HPC barındırma hizmetlerine uyarlanabilir. Ancak dönüşüm önemli miktarda yatırım gerektiriyor. Bir raporda, soğutma sistemleri de dâhil olmak üzere dönüşüm maliyetinin megavat başına yaklaşık 8 milyon ila 15 milyon dolar olabileceği tahmin edildi. 3

Madencileri asıl teşvik eden unsur ekonomik karşılaştırma. Bitcoin madenciliğinde hash gücü başına gelir; BTC fiyatı, işlem ücretleri, ağ zorluğu ve elektrik maliyetlerine göre sürekli değişiyor. Yapay zekâ barındırma ise belirli bir dönem için sözleşmeye bağlanmış, daha öngörülebilir gelir sağlayabiliyor. Raporlara göre, enerji tesislerini yapay zekâ işletmecilerine kiralama oranları birçok durumda Bitcoin madenciliğinden elde edilen hashprice’ın üzerine çıktı. 3

Burada söz konusu olan, Bitcoin madenciliğinde kullanılan ASIC cihazlarının yapay zekâ işlemcilerine dönüştürülmesi değil. Değişen şey; şirketlerin tesislerini, elektrik kapasitesini ve veri merkezi altyapısını nasıl kullandığı.

Yapay zekâ sözleşmeleri madencilik sektörünü nasıl değiştiriyor?

CoinShares, halka açık Bitcoin madencileri arasında duyurulan yapay zekâ ve HPC sözleşmelerinin toplam değerini 70 milyar doların üzerinde hesapladı. 9 Bu dönüşümün en dikkat çekici örneklerinden biri Core Scientific ile CoreWeave arasındaki ilişki.

CoreWeave anlaşması 12 yıl için yaklaşık 10,2 milyar dolara genişledi. CoinShares’in raporuna göre HPC için yaklaşık 350 MW kapasite devreye alınmıştı; uzun vadeli hedef ise yaklaşık 590 MW. Core Scientific, CoreWeave ile uzun vadeli ilişkisi kapsamında yaklaşık 70 MW’lık ek kapasite de devreye aldı. 916

Bu sözleşmelerin önemi yalnızca manşetlerdeki milyar dolarlık rakamlardan ibaret değil. Uzun vadeli bir müşteri, yüksek enerji tüketen bir tesisin finansmanını kolaylaştırabilir ve şirketi günlük Bitcoin madenciliği gelirindeki sert dalgalanmalara karşı daha dayanıklı hâle getirebilir. Bu da madencilerin yeni Bitcoin cihazları satın almak yerine mevcut enerji ve veri merkezi kapasitesini kiralamayı tercih etmesinin nedenlerinden biri.

Düşen hashprice madencilik marjlarını sıkıştırıyor

Hashprice, belirli bir Bitcoin madenciliği kapasitesinin günlük gelirini ölçen göstergedir. CoinShares bağlantılı raporlara göre hashprice, 2025’in dördüncü çeyreğinde petahash başına günlük yaklaşık 36–38 dolar seviyesindeyken 2026’nın ilk çeyreğinde yaklaşık 29 dolara geriledi. 714

Aynı dönemde halka açık madencilerin bir Bitcoin üretme maliyeti, 2025’in dördüncü çeyreği için ortalama yaklaşık 80.000 dolar olarak tahmin edildi. 14 Elbette her madencinin maliyeti aynı değil; elektrik sözleşmeleri, cihaz verimliliği, finansman koşulları, enerji kısıntısı anlaşmaları ve muhasebe yöntemleri şirketler arasında önemli farklılık gösteriyor. Yine de bu rakam, BTC fiyatı zayıflarken elektrik ve altyapı giderleri sabit kaldığında marjların ne kadar hızlı daralabildiğini ortaya koyuyor.

Bu baskı, madencileri blok ödülleri dışındaki gelir kaynaklarına yöneltti. Halka açık madencilerin 2026’nın ilk çeyreğinde borç ödemeleri, likidite ve diğer kurumsal ihtiyaçlar için hazinelerindeki 32.000’den fazla BTC’yi sattığı bildirildi. 12

MARA’nın Bitcoin satışı ne anlatıyor?

MARA Holdings, sektörün finansal baskısını gösteren en net örneklerden birini sundu. Şirket, 4–25 Mart 2026 tarihleri arasında 15.133 BTC’yi yaklaşık 1,1 milyar dolara sattığını açıkladı. Elde edilen geliri, 2030 ve 2031 vadeli %0 faizli dönüştürülebilir tahvillerden yaklaşık 1 milyar dolarlık kısmı geri almak için kullandı. 2021

Bu işlem MARA’nın Bitcoin madenciliğini durdurduğunu kanıtlamıyor. Ancak şirketin ürettiği tüm Bitcoin’leri otomatik olarak elde tutma yaklaşımından uzaklaştığını gösteriyor. Bir madenci, BTC hazinesini borç azaltmak, likidite sağlamak veya daha geniş bir altyapı stratejisini finanse etmek için kullanabilir. Bitcoin biriktirmek, büyümenin tek yolu olmaktan çıkabilir.

Bu ayrım önemli. Aynı şirket hem Bitcoin madenciliğine devam edebilir hem BTC satabilir hem de yapay zekâ barındırma kapasitesi geliştirebilir. Sektördeki dönüşümü, Bitcoin’den bir gecede tamamen çıkıştan çok çeşitlendirme ve kaynakların yeniden dağıtılması olarak değerlendirmek daha doğru.

Hangi madenciler faaliyetlerini sürdürüyor?

MARA, Riot, CleanSpark, Core Scientific, Hut 8, Cipher Mining, IREN, Bitfarms ve Cango gibi büyük işletmeciler Bitcoin madenciliğine devam ediyor veya önemli miktarda madencilik operasyonunu koruyor. Bununla birlikte bu şirketlerin bir bölümü aynı zamanda yapay zekâ ve HPC iş kolları da geliştiriyor. 1216

“Faaliyetini sürdürüyor” ifadesi “etkilenmedi” anlamına gelmiyor. Şirketler aktif hashrate’lerini azaltabilir, belirli tesislerini yapay zekâya ayırabilir, BTC rezervlerini satabilir veya Bitcoin’i tamamen terk etmeden yapay zekâ kapasitesine öncelik verebilir. Madencilik ile yapay zekâ barındırma arasındaki denge; BTC fiyatına, elektrik sözleşmelerine ve müşteri talebine göre yeniden değişebilir.

Sektörde ortaya çıkan ayrım bu nedenle yalnızca madenciler ve madencilik yapmayanlar arasında değil, iş modelleri arasında:

• Saf madencilik şirketleri, BTC fiyatına, ağ zorluğuna ve elektrik maliyetlerine daha doğrudan maruz kalıyor.
• Altyapı şirketleri, madencilik gelirini sözleşmeye bağlı yapay zekâ ve HPC geliriyle birleştirebiliyor.
• Yüksek borçlu işletmeciler, marjların zayıfladığı dönemlerde borçlarını yönetmek için BTC veya başka varlıklarını satmak zorunda kalabiliyor.

Düşen hashrate neden hayatta kalan madencilere yarayabilir?

Bitcoin’in zorluk ayarlama mekanizması, ağdaki madencilik gücündeki değişikliklere yanıt verecek şekilde tasarlandı. Yeterli sayıda cihaz çevrim dışı kaldığında madencilik zorluğu zamanla düşüyor. Böylece çevrimiçi kalan madenciler, çalıştırdıkları her bir hashrate birimi karşılığında ağdaki blok sübvansiyonu ve işlem ücretlerinden daha büyük bir beklenen pay alabiliyor. Gerileme döneminde, bildirilen ağ zorluğu zirve seviyesine kıyasla yaklaşık %19,9 düştü. 4

Bu mekanizma, düşük maliyetli elektriğe ve daha verimli ASIC cihazlarına sahip madencilerin göreli konumunu iyileştirebilir. Verimsiz cihazlar ağdan ayrıldığında, daha verimli işletmeciler rekabet avantajı kazanır.

Ancak zorluk ayarlaması yeni Bitcoin geliri yaratmaz. Var olan ödül fırsatını daha az sayıdaki cihaz arasında yeniden dağıtır. Kârlılık hâlâ şu unsurlara bağlı:

• Bitcoin fiyatı ve işlem ücretleri;
• elektrik, soğutma ve enerji kısıntısı maliyetleri;
• ASIC verimliliği ve cihaz yenileme giderleri;
• finansman ve diğer sermaye maliyetleri;
• cazip elektrik kapasitesinin ne kadarının yapay zekâ ve HPC’ye aktarılacağı.

Sırada ne var?

Yapay zekâya yöneliş, çeşitlendirilmiş madencilik şirketlerini güçlendirebilir. Sözleşmeye bağlı gelir, şirketlere daha istikrarlı nakit akışı ve enerji altyapıları için ikinci bir kullanım alanı sağlayabilir. Öte yandan dönüşüm derinleşirse Bitcoin ağını destekleyen hashrate azalabilir ve madencilik sektörü en verimli işletmeciler arasında daha fazla yoğunlaşabilir.

Bu eğilim geri döndürülemez değil. BTC’de kalıcı bir yükseliş, daha ucuz elektrik veya yapay zekâ barındırma talebinde zayıflama, Bitcoin madenciliğini yeniden daha cazip hâle getirebilir. Şimdilik veriler, sıradan bir madencilik düşüşünden çok elektrik ve veri merkezi kapasitesi için yapısal bir rekabete işaret ediyor. Uzun vadede ayakta kalabilecek şirketler, hem verimli Bitcoin madenciliğini sürdürebilen hem de yapay zekâ müşterilerinin daha yüksek bedel ödemeye hazır olduğu kıt enerji ve tesis kapasitesini değerlendirebilen işletmeciler olabilir.