Baidu nedir? Çin’in arama motorundan yapay zekâ ve sürücüsüz araç platformuna

Baidu, Inc., merkezi Pekin’de bulunan Çinli bir internet ve yapay zekâ şirketidir. Şirket, faaliyetlerine Çince arama ve anahtar kelime reklamcılığıyla başladı. Bugün ise yapay zekâ bulutu, temel modeller, kurumsal yapay zekâ, akıllı sürüş teknolojileri ve Apollo Go robotaksi hizmetiyle çok daha geniş bir teknoloji platformuna dönüşmeye çalışıyor.

Baidu nasıl kuruldu?

Baidu, Robin Li (Li Yanhong) ve Eric Xu tarafından 2000 yılında kuruldu. Robin Li, Baidu’dan önce web sayfalarının önemini sıralamaya yarayan RankDex adlı arama teknolojisini geliştirmişti. Mevcut kaynaklar, RankDex’i Li’nin daha sonra izlediği arama teknolojisi çizgisinin erken temellerinden biri olarak değerlendiriyor. 46

Şirketin adı, Çince arama deneyimiyle yakından özdeşleşti. Baidu, ilk döneminden itibaren Çince web sayfalarının dizine eklenmesine, bilgi aramaya ve internet reklamlarına odaklanarak Çin’de kullanıcıların bilgiye ulaşmasında önemli bir giriş noktası haline geldi.

Hukuki açıdan Baidu, Ocak 2000’de Cayman Adaları’nda kurulmuş bir holding şirketidir. Ana yönetim ofisi Pekin’in Haidian bölgesindeki Baidu Kampüsü’nde bulunur. 34

Baidu’nun sahibi kim? Hisseleri nerede işlem görüyor?

Baidu halka açık bir şirkettir ve başlıca borsa bilgileri şöyledir:

• ABD’de Nasdaq’ta BIDU koduyla işlem görür;
• Hong Kong Borsası’nda Hong Kong doları gişesinde 9888, yuan gişesinde ise 89888 kodlarını kullanır;
• Her bir Amerikan Depo Sertifikası (ADS), 8 adet Class A adi hisseyi temsil eder. 54

Baidu’nun kurumsal yapısı, Çin’deki operasyon şirketleri, bağlı kuruluşlar ve değişken paylı kuruluş (VIE) düzenlemelerinden oluşur. Bu nedenle yurt dışındaki yatırımcıların sahip olduğu menkul kıymetlerle Çin’deki belirli operasyon şirketleri arasında hukuki ve kontrol yapısı bakımından fark bulunur. 54

Baidu hangi alanlarda faaliyet gösteriyor?

Arama motoru ve mobil uygulamalar

Arama, Baidu’nun en bilinen ve tarihsel olarak en önemli iş koludur. Şirket, arama hizmetinin çevresinde harita, ansiklopedi, forum, doküman arşivi, bulut depolama, çeviri, video ve mobil uygulamalar gibi ürünler de sunuyor. Bu yapı; bilgi arama, içerik, bilgi hizmetleri ve günlük dijital araçları bir araya getiren geniş bir mobil ekosistem oluşturuyor. 36

Baidu’nun arama sistemi yalnızca organik sonuçlar sağlamaz. Şirket; işletmelere anahtar kelime, akış, görüntülü reklam, marka ve yapay zekâ tabanlı pazarlama hizmetleri de sunar. Reklam modelinin temelinde, reklamverenlerin daha görünür bir konum elde etmek için teklif vermesi ve çoğunlukla tıklama ya da başka performans ölçütleri üzerinden ödeme yapması bulunur.

Yapay zekâ bulutu ve kurumsal hizmetler

Baidu AI Cloud; işletmelere bulut altyapısı, veri platformları, yapay zekâ geliştirme araçları ve sektörel çözümler sağlar. Şirketin 2025 mali sonuçlarına göre bulut hizmetlerindeki büyüme, çevrim içi pazarlama gelirlerindeki gerilemenin bir bölümünü telafi etti. 53

Bu gelişme Baidu’nun gelir modelinin artık yalnızca tüketici aramalarına ve arama reklamlarına dayanmadığını gösteriyor. Şirketler model eğitimi, çıkarım, veri işleme ve sektörel uygulamalarını Baidu bulutuna taşımaya devam ederse yapay zekâ bulutu, geleneksel arama reklamlarına kıyasla daha güçlü bir büyüme alanı oluşturabilir.

Büyük dil modelleri ve yapay zekâ uygulamaları

Baidu’nun yapay zekâ portföyünde Wenxin (ERNIE) model ailesi, Wenxin Yiyan, kurumsal yapay zekâ uygulamaları, PaddlePaddle derin öğrenme platformu, yapay zekâ çipleri ve akıllı hesaplama altyapısı bulunuyor.

Şirket, 2025’in dördüncü çeyreğinde Baidu Core’un yapay zekâ destekli faaliyetlerinden 11 milyar yuanın üzerinde gelir elde edildiğini ve bu tutarın Baidu’nun genel iş gelirlerinin yüzde 43’ünü oluşturduğunu açıkladı. 40

Bu veri, Baidu’nun yapay zekâyı yalnızca bir araştırma projesi ya da mevcut ürünlere eklenen bir özellik olarak değil, ölçülebilir bir gelir kaynağı olarak konumlandırmaya çalıştığını gösteriyor. Bununla birlikte geleneksel reklam faaliyetlerindeki yavaşlama, yeni yapay zekâ işlerinin kârlılığını ve ölçeklenebilirliğini kanıtlama zorunluluğunu artırıyor.

Apollo ve Apollo Go robotaksi hizmeti

Apollo, Baidu’nun otonom sürüş teknolojileri platformudur. Platform; haritalama, çevre algılama, simülasyon, araç yazılımı ve otomobil üreticileriyle ortaklıklar gibi alanları kapsar.

Apollo Go ise bu teknolojinin halka açık ulaşım hizmetine dönüştürülmüş hâlidir. Başka bir ifadeyle Apollo Go, sürücüsüz robotaksi hizmetidir.

Baidu’nun açıklamasına göre Apollo Go, 2025’in dördüncü çeyreğinde tamamen sürücüsüz 3,4 milyon operasyonel yolculuk gerçekleştirdi. Aynı çeyrekte haftalık yolculuk sayısı 300.000’in üzerine çıktı. Şubat 2026 itibarıyla hizmetin halka sunduğu toplam yolculuk sayısı 20 milyonu aştı. 39

Baidu ayrıca Apollo Go’nun Dubai ve Abu Dabi’ye girdiğini açıkladı. Bu gelişme, şirketin uluslararasılaşma stratejisinin yalnızca arama ürünlerinden değil, otonom sürüş teknolojisi ve ulaşım hizmetlerinden de oluştuğunu gösteriyor. 33

Baidu nasıl para kazanıyor?

Baidu’nun geleneksel iş modelinin temelinde arama reklamları bulunur. İşletmeler belirli anahtar kelimeler için teklif vererek sonuç sayfalarında daha görünür konumlar satın alır. Baidu ise tıklama, gösterim ve diğer pazarlama hizmetleri üzerinden gelir elde eder.

Ancak kullanıcıların bilgiye ulaşma biçimi değişiyor. Kısa video uygulamaları, sosyal ağlar, e-ticaret platformları ve yapay zekâ asistanları, geleneksel arama motorlarının dikkat alanına rakip oluyor. Bu nedenle Baidu, gelir kaynaklarını yapay zekâ bulutu, model kullanımı, kurumsal çözümler, yapay zekâ tabanlı pazarlama ve otonom sürüş alanlarına genişletmeye çalışıyor.

Baidu, 2025’te 1.291 milyar yuan, yani yaklaşık 18,5 milyar dolar toplam gelir açıkladı. Gelir yıllık bazda yüzde 3 geriledi; düşüşün başlıca nedeni çevrim içi pazarlama gelirlerindeki azalmaydı. Bulut hizmetlerindeki artış ise bu gerilemeyi kısmen dengeledi. 53

Bu tablo, yapay zekâ faaliyetlerinin Baidu’nun gelir yapısında daha önemli hâle gelmeye başladığını gösteriyor. Ancak bundan geleneksel arama reklamlarının yerini tamamen yapay zekânın aldığı sonucu çıkarılamaz. Daha doğru yorum, Baidu’nun olgunlaşan reklam işindeki baskıyı büyüyen yapay zekâ faaliyetleriyle dengelemeye çalıştığıdır.

Baidu’nun rakipleri kimler?

Baidu’nun rekabet alanı artık yalnızca geleneksel arama motorlarıyla sınırlı değil:

• Bilgi keşfi ve içerik dağıtımında Tencent, ByteDance, kısa video ve akış platformları, Xiaohongshu, Huawei ve çeşitli dikey platformlarla rekabet ediyor;
• Bulut bilişim ve kurumsal yapay zekâda Alibaba Cloud, Huawei Cloud, Tencent Cloud, ByteDance ve uzmanlaşmış yapay zekâ şirketleriyle karşı karşıya;
• Robotaksi ve otonom sürüşte Pony.ai, WeRide, AutoX ve diğer Çinli projelerin yanı sıra, ilgili yurt dışı pazarlarda Waymo ve Tesla gibi şirketlerle yarışıyor.

Baidu’nun avantajları arasında uzun yıllara dayanan arama trafiği, harita ve veri yetenekleri, yapay zekâ araştırma altyapısı ve modelleri, bulutu ve otonom sürüşü aynı çatı altında birleştiren kapsamlı teknoloji yaklaşımı bulunuyor.

Şirketin temel zorluğu ise yoğun rekabet ortamında kullanıcıları, kurumsal müşterileri ve reklamverenleri elde tutmak; yüksek araştırma-geliştirme harcamalarını istikrarlı kâra dönüştürmek.

Teknoloji yatırımları ve satın almalar

Baidu’nun gelişim çizgisi birkaç aşamada özetlenebilir: İlk dönemde Çince arama ve web sayfası sıralaması öne çıktı. Ardından mobil uygulamalar, harita, içerik ve bulut hizmetleri geldi. Sonraki aşamada derin öğrenme, bilgi grafikleri, ses ve görüntü teknolojilerine yatırım yapıldı. Şirket daha sonra Wenxin modelleri, PaddlePaddle, yapay zekâ çipleri ve Apollo otonom sürüş platformuna ağırlık verdi.

Baidu, mobil internet, harita, video, çip ve otonom sürüş yeteneklerini güçlendirmek için satın alma ve yatırımlardan da yararlandı. 2013’te 91 Wireless’ın satın alınması, mobil uygulama dağıtımı alanındaki önemli işlemlerinden biriydi. Baidu ayrıca iQIYI gibi bağlantılı işlerde uzun süre pay sahibi oldu. 36

Patent sayılarını değerlendirirken dikkatli olmak gerekir. Yapay zekâ, bulut bilişim ve otonom sürüş patentleri; veri tabanına, başvuru ülkesine, patentin onaylanıp onaylanmadığına ve kullanılan istatistik yöntemine göre farklılık gösterir. Bu nedenle tek bir toplam patent sayısı, Baidu’nun teknoloji gücünü tam olarak ölçmez.

Baidu, belirli bir araştırma metodolojisine dayanarak 2024 sonu itibarıyla Çin’de yapay zekâya ilişkin en büyük patent ve patent başvurusu portföylerinden birine sahip olduğunu açıkladı. Ancak bu iddia, tüm patent veri tabanlarıyla doğrudan karşılaştırılabilecek evrensel bir ölçüt olarak görülmemeli. 45

Baidu ne kadar uluslararası?

Baidu’nun arama motoru ve tüketici internet hizmetleri büyük ölçüde Çin pazarına odaklanmaya devam ediyor. Şirketin uluslararası yönelimi, arama hizmetinden çok Apollo ve Apollo Go kapsamındaki ortaklıklar ve yurt dışı pilot projelerde görülüyor. Orta Doğu pazarına giriş de bu stratejinin bir parçası. 33

Bu nedenle Baidu’yu dünya genelinde Google’ın iş modelini kopyalamış bir şirket olarak tanımlamak doğru olmaz. Daha isabetli tanım, Çin pazarını temel alan ve yapay zekâ bulutu, model yetenekleri ile otonom sürüş teknolojilerini yurt dışına taşımaya çalışan bir teknoloji şirketidir.

Baidu hakkındaki başlıca tartışmalar

Ücretli arama sonuçları ve Wei Zexi olayı

2016’da üniversite öğrencisi Wei Zexi, Baidu aramasında bir hastane hakkında gördüğü bilgiler sonrasında tartışmalı bir kanser tedavisi aldı ve hayatını kaybetti. Olay, Baidu’nun ücretli arama sistemi, sağlık reklamlarının denetlenmesi ve tanıtım sonuçlarının nasıl etiketlendiği konusunda geniş eleştirilere yol açtı. Çinli yetkililer bunun ardından soruşturma başlattı. 1718

Resmî soruşturma haberlerine göre Baidu’nun o dönemdeki “performansa göre ödeme” reklam sonuçları, ticari tanıtımlarla sıradan arama sonuçları arasındaki farkı yeterince açık biçimde göstermiyordu. Bu durum, kullanıcıların reklam içeriklerini daha tarafsız veya nesnel sonuçlar sanmasına yol açabilirdi. 30

Olay, arama platformlarının karşı karşıya olduğu temel etik sorunu ortaya koydu: Bir platform sıralama ve görünürlükten para kazanıyorsa, kullanıcılar özellikle sağlık ve finans gibi yüksek riskli alanlarda reklamı güvenilir bilgi içeriğinden kolayca ayırt edebiliyor mu?

Tieba forumlarının ticarileştirilmesi

Baidu Tieba platformunun bazı forumlardaki moderasyon ya da ticari hakları üçüncü taraf sağlık kuruluşlarına verdiği iddiası, hasta topluluklarının ticarileştirildiği eleştirilerine neden oldu. Baidu daha sonra forum yöneticiliği haklarının satılması gibi uygulamaları durdurduğunu doğruladı. 28

Bu tartışma, Wei Zexi olayındaki güven sorununa benziyordu: Kullanıcılar forumları iletişim ve dayanışma alanı olarak görürken platformun ticari düzenlemeleri topluluk içeriğini, moderasyonu ve çıkar ilişkilerini değiştirebiliyordu.

Alan adı yönlendirme saldırısı

2010’da saldırganlar, Baidu.com’un ABD’deki DNS kayıtlarını değiştirerek ziyaretçileri kendisini “İran Siber Ordusu” olarak tanıtan bir sayfaya yönlendirdi. Baidu’nun internet sitesi bir süre normal şekilde kullanılamadı. 24

Bu olay, alan adı ve DNS katmanında yaşanan bir güvenlik ihlaliydi. Baidu’nun temel arama altyapısının tamamen ele geçirildiğini göstermez. Bununla birlikte büyük internet platformlarının yalnızca sunucularını ve uygulamalarını değil, alan adı kaydı, DNS ve hesap yönetimi süreçlerini de koruması gerektiğini ortaya koydu.

Diğer yönetim ve uyum tartışmaları

Baidu; bağlantılı uygulamalarda reklam tıklaması sahtekârlığı iddiaları, yurt dışındaki uygulama yasakları, platform içeriklerinin yönetimi, mahremiyet ve çalışma kültürü gibi konularda da eleştirildi.

Bu olayların kanıtları ve sorumluluk zincirleri aynı değildir. Dolayısıyla bir olayın “Baidu ile bağlantılı” olması, doğrudan Baidu tarafından gerçekleştirildiği anlamına gelmez. Örneğin DO Global hakkındaki tartışmalarda Baidu, şirketin Baidu’nun iştiraki değil bağımsız bir şirket olduğunu belirtmişti.

2026’da ABD’nin “Çinli askerî şirketler” listesi

ABD Savunma Bakanlığı, Haziran 2026’da Baidu’yu Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’nın 1260H. maddesi kapsamında hazırlanan ve ABD’de faaliyet gösteren “Çinli askerî şirketler” olarak tanımlanan kuruluşlar listesine aldı. Bu karar, Pentagon’un değerlendirmesini ifade eder; tek başına ceza mahkûmiyeti anlamına gelmez ve Baidu’nun tüm faaliyetlerine yönelik kapsamlı bir yatırım yasağı oluşturmaz. 12

Baidu ise Çinli bir askerî şirket olmadığını, Çin savunma sanayisinin askerî-sivil bütünleşmesine katkı sağlayan bir kuruluş niteliği taşımadığını açıkladı ve listeye alınmasını “güvenilir bir dayanağı olmayan” bir karar olarak nitelendirdi. 5

Bu listeleme, Baidu’nun ABD hükümeti sözleşmeleri, yatırımcıların risk değerlendirmeleri ve ABD-Çin teknoloji ilişkileri bakımından belirsizliğini artırıyor. Ancak etkilerini değerlendirirken listeleme, kamu alımı kısıtlamaları, yaptırımlar ve tüm ticari faaliyetleri kapsayan genel yasaklar arasındaki hukuki farkları ayırmak gerekiyor.

Sonuç: Baidu artık yalnızca Çin’in arama motoru değil

Baidu, Çince arama ve arama reklamlarıyla büyüdü; bugün ise arama, bulut bilişim, büyük dil modelleri ve otonom sürüşü birleştiren bir yapay zekâ platformu olmayı hedefliyor. 2025 mali sonuçları, yapay zekâ faaliyetlerinin daha önemli bir gelir kaynağı hâline geldiğini gösterse de çevrim içi pazarlama gelirlerindeki düşüş, eski iş modelinin hâlâ baskı altında olduğunu ortaya koyuyor. 3953

Baidu’yu “Çin’in Google’ı” şeklinde özetlemek eksik kalır. Daha doğru tanım şudur: Çin’deki arama faaliyetlerini temel alan, kurumsal yapay zekâ, bulut hizmetleri ve sürücüsüz ulaşım alanlarına yatırım yapan kapsamlı bir teknoloji şirketi.

Baidu’nun geleceği üç temel soruya bağlı görünüyor: Yapay zekâ faaliyetleri sürdürülebilir biçimde ticarileştirilebilecek mi? Apollo Go yeterli ölçekte ve kârlılıkla büyüyebilecek mi? Şirket, içerik yönetimi, reklam şeffaflığı ve uluslararası düzenleyici baskılar karşısında uzun vadeli güveni yeniden tesis edebilecek mi?