Kremlin'de Hesaplaşma: Üst Düzey Yetkililer Putin'i 'Savaş Harcamaları Sürdürülemez' Diyerek Özel Olarak Uyardı

Rusya'nın ekonomi yönetiminin en tepe isimleri, Ukrayna savaşının gerçek maliyeti konusunda Vladimir Putin'le nadir görülen ve doğrudan bir hesaplaşmaya girerek safları bozdu. Konuya yakın kaynaklara göre Maliye Bakanı Anton Siluanov ve Rusya Merkez Bankası temsilcilerinin de aralarında bulunduğu üst düzey yetkililer, askeri harcamaların federal bütçe açığını tehlikeli seviyelere çıkardığı ve daha geniş çaplı bir ekonomik çöküşü tetikleme riski taşıdığı konusunda Putin'i uyardı .

Temel talepleri oldukça netti: Mali krizi önlemek için savunma harcamalarını kısın . Putin ise bu talebi tamamen reddederek Maliye Bakanlığı'na, askeri harcamalara dokunmadan bütçenin diğer kısımlarında tasarruf araması talimatını verdi .

Bu karşılıklı restleşme ve ardından basına sızan belgeler, resmi verilerin ekonominin 2023'ün başından bu yana ilk kez daraldığını teyit ettiği bir dönemde, Kremlin'in iç çemberinde ekonomi stratejisi konusunda büyük bir kırılma yaşandığını ortaya koyuyor.

Özel Uyarılar ve Putin'in Reddi

Uyarılar, Rusya'nın ekonomi bürokrasisinin en tepesinden, Maliye Bakanı Anton Siluanov ve Merkez Bankası temsilcilerinden geldi . Kremlin'e, mevcut askeri harcama yapısının "hızla büyüyen bir bütçe açığı riski" taşıdığını ileterek savunma programlarının acilen gözden geçirilmesini ve kısmi kesintiler yapılmasını talep ettiler .

Bloomberg'in konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre yetkililer, rota düzeltmesi yapılmadığı takdirde bütçe açığının "sürdürülemez" bir yola girdiğine inanıyor . Putin'in cevabı ise kesin oldu: Savunmada kesinti yok. Maliye Bakanlığı'na parayı savaşla ilgili olmayan bütçe kalemlerinden bulmasını söyledi .

İçerideki bu gerilim, Financial Times'ın Siluanov'un hükümete yazdığı Şubat tarihli bir mektubu ele geçirmesiyle kamuoyuna yansıdı. Siluanov mektupta, savaş harcamalarının 2026'da bütçeyi en az 2 trilyon ruble (yaklaşık 28 milyar dolar) aşacağını, "olumsuz senaryoda" bu aşımın 4 trilyon rubleye çıkabileceğini belirtti. 2027 ve 2028'de de benzer şekilde 4'er trilyon rublelik aşımlar öngörerek, hükümeti planlanan savaş dışı harcamalarda yaklaşık 2,9 trilyon rublelik (40,8 milyar dolar) bir bloğu dondurmaya çağırdı .

Savunma Bakanlığı'nın Bütçe Açığı Ne Kadar?

Bütçedeki çatlaklar artık gizli brifinglerle sınırlı değil. Bloomberg'e konuşan iki hükümet kaynağı, Savunma Bakanlığı'nın 2026 bütçesinde 1,3 trilyon ruble (aşağı yukarı 18 milyar dolar) açıkla karşı karşıya olduğunu söyledi . Bu açık, çok daha geniş bir mali bozulmanın içinde yer alıyor: Rusya 2026 yılı için 3,8 trilyon rublelik bir bütçe açığı planlamıştı. Ancak açık, yalnızca ilk dört ayda 5,9 trilyon rubleye fırlamış durumda .

Savaş harcamaları şu anda toplam federal bütçenin yaklaşık %40'ını tüketiyor; Siluanov ve Merkez Bankası'nın özel olarak uyardığı üzere bu seviye, istikrarlı kamu maliyesiyle bağdaşmıyor .

Rusya Ekonomisi Üç Yıl Sonra İlk Kez Daraldı

Mali alarm zilleri, reel ekonomik faaliyetteki keskin bozulmayla aynı anda çaldı. Federal Devlet İstatistik Servisi'nin (Rosstat) 15 Mayıs 2026'da yayımladığı resmi tahmine göre Rusya'nın GSYİH'si 2026'nın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre %0,2 daraldı . Rusya Merkez Bankası daha sert bir tahminle daralmanın %0,5 olduğunu bildirirken, Rusya Bilimler Akademisi Ekonomik Tahmin Enstitüsü (INP) daralmanın %1,5 seviyesinde olduğunu hesapladı .

Bu, Rusya ekonomisinin üç yıl içinde kaydettiği ilk çeyreklik GSYİH düşüşü oldu ve hükümetin 2026 yılı büyüme tahminini daha önceki %1,3'lük beklentiden sert bir düşüşle yalnızca %0,4'e çekmesine yol açtı .

Ekonomiyi Durgunluğa İten Faktörler Neler?

Bu daralma tek bir şokun sonucu değil. Rusya'nın savaş ekonomisini öğüten, birbiriyle örtüşen çok sayıda baskı mevcut:

• Batı yaptırımları, enerji ihracat gelirlerini kısmaya, teknoloji ithalatını daraltmaya ve sanayi üretimini yavaşlatmaya devam ediyor .
• Merkez Bankası'nın enflasyonla mücadele için uyguladığı yüksek faiz oranları, kredi imkanlarını ve özel yatırımları boğdu .
• Ocak 2026'daki KDV artışı, yılın başında tüketici talebini ve ekonomik aktiviteyi olumsuz etkiledi .
• Seferberlik ve göçün yol açtığı iş gücü kıtlığı, imalat ve inşaat gibi kilit sektörleri boşalttı .
• Ukrayna'nın petrol rafinerilerine yönelik insansız hava aracı saldırıları rafinaj kapasitesine zarar verdi, yakıt tedarikini aksattı ve önemli bir ihracat geliri kaynağını baltaladı .
• Yaklaşık %5,2 seviyesinde seyreden inatçı enflasyon, hane halkının gerçek satın alma gücünü aşındırmaya devam ediyor .
• Maliye Bakanlığı'nın neredeyse tüm savaş dışı harcamaları dondurma hamlesiyle gündeme gelen savunma dışı bütçe kemer sıkma politikası ise kamu yatırımlarını ve sosyal hizmetleri sıkıştırıyor .

SPIEF Gölgesinde Bölünmüş Bir İç Çember

Putin'in Haziran 2026'nın başında St. Petersburg Uluslararası Ekonomik Forumu'na (SPIEF) hitap etmesi planlanıyor. Yıllardır Rusya'nın ekonomik istikrarının ve yabancı sermayeye açıklığının bir vitrini olarak hizmet eden bu toplantı, bu yıl oldukça rahatsız edici bir zemin üzerine kurulacak.

Bloomberg ve Financial Times'ın forumdan sadece günler önce yayımlanan haberleri, Rus hükümetinin mali kanadının, savaşın mevcut faturasının ödenemez olduğuna dair açık sinyaller verdiğini gösteriyor . Bu durum ile Putin'in, kendi Maliye Bakanı özel olarak kapsamlı bütçe dondurma önlemleri için bastırırken, askeri harcamaların kesintisiz sürmesini talep eden kamuoyu önündeki duruşu arasındaki uyumsuzluk son derece çarpıcı.

Büyüme dururken, bütçe açığı rekor seviyelere ulaşmışken ve savunma harcamaları bütçenin neredeyse %40'ını yutarken, SPIEF 2026 daha çok yatırım çekmekten ziyade, Rusya'nın finans kurumlarının, özel olarak sürdürülemez olduğuna inandıkları bir savaş ekonomisinin çelişkilerini yönetip yönetemeyeceğine odaklanacak .