Zelenski’nin Oslo uçağı drone alarmıyla gecikti: Ne biliyoruz?

Zelenski’yi Kişinev’den Oslo’ya götürecek uçuş, Moldova’nın drone ihlali uyarısı üzerine hava sahasını geçici olarak kapatması nedeniyle 8 Eylül’de gecikti. Zelenski daha sonra Oslo’ya güvenle ulaştı. Kesin olan, ciddi bir havacılık güvenliği olayı yaşandığıdır; drone’un uçağa ne kadar yaklaştığı ise kamuya açık verilerle ortaya konmuş değil. 3338

Kesinleşenler

Moldova hükümeti sözcüsüne göre Zelenski’nin uçağı, Rus drone’unun Moldova topraklarına düştüğü belirlendikten sonra kalkış izni aldı. Hava sahasının kapatılması üç kalkışı ve dört varışı da geciktirdi. Yetkililer, Moldova hava sahasına iki Rus drone’unun girdiğini bildirdi. 33

Moldova Savunma Bakanlığının açıkladığı ve basına yansıyan bilgilere göre Shahed tipi bir drone, yerel saatle yaklaşık 16.20’de Ukrayna yönünden Moldova hava sahasına girdi. Araç, yaklaşık 16.37’de Romanya yönüne ilerleyerek Moldova hava sahasından çıktı. 27

Romanya, ihlal üzerine acil uyarılar yayımladı ve NATO görevindeki savaş uçakları harekete geçirildi. Sonraki haberlerde drone’un Moldova topraklarına düştüğü bildirildi. 27

“Neredeyse vuruldu” sözü neye dayanıyor?

Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, NRK’ye Zelenski’nin uçağının Moldova’dan kalkışa hazırlanırken bir drone tarafından “neredeyse vurulduğunu” söyledi. Støre bu ifadeyle, Zelenski’nin karşı karşıya kaldığı güvenlik risklerine dikkat çekti. 38

Ancak Støre; bilginin kaynağını, olayın kesin zamanını, takip verilerini ya da drone ile uçak arasındaki mesafeyi açıklamadı. Bu nedenle drone’un uçağa çok yaklaştığı veya fiilen bir çarpışma riski doğduğu bağımsız olarak doğrulanamıyor. Ukrayna cumhurbaşkanlığından bir kaynak da Zelenski’ye yönelik doğrudan tehdidin “abartıldığını” belirtti. 1036

Bu nedenle en temkinli sonuç şu: Drone alarmı ve uçuşun aksaması gerçekti; buna karşılık “neredeyse vurulma” iddiasının, uçağın maruz kaldığı tehlikenin düzeyini belirlemeye yetecek ayrıntıları henüz kamuya açıklanmadı. 3338

Drone’un düşmesi sivil uçuşları nasıl etkiledi?

Moldova polisi, bir Rus drone’unun Rîșcani ilçesinde bir ayçiçeği tarlasına düştüğünü açıkladı. Düşüş dört yangına yol açtı, ancak yaralanma bildirilmedi. 3

Olay, Ukrayna çevresindeki drone faaliyetlerinin komşu ülkelerdeki sivil hava trafiğini ve havalimanı operasyonlarını ne kadar hızlı etkileyebildiğini gösterdi. Zelenski’nin uçağı, kamuya açık bilgilere göre özel olarak hedef alındığı için değil, Moldova hava sahası kapatıldığı için kalkış için bekletildi. 33

Daha geniş bir hava sahası ihlalleri zincirinin parçası

Bu olay, Moldova’daki önceki drone ihlallerinin ardından yaşandı. Moldova, 27 Ağustos’ta, ülkenin Bağımsızlık Günü öncesinde Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırıları sırasında beş drone’un izinsiz biçimde hava sahasından geçtiğini bildirmişti. 1920

Uçuş aksamasının yaşandığı gece, Ukrayna-Moldova sınırındaki Tudora–Starokazache geçiş noktası yakınında düzenlenen drone saldırısı nedeniyle bölge tahliye edildi. Haberlerde iki Ukraynalı sivilin öldüğü ve yaralananlar olduğu belirtildi. 17

Sonrasında ne oldu?

Zelenski, Norveç Kralı V. Harald’ın cenaze törenine katılmak üzere 8 Eylül akşamı Oslo’ya güvenle ulaştı. Moldova’daki olay bir havacılık kazasına dönüşmedi. Yine de Ukrayna çevresindeki drone faaliyetlerinin sınır aşan etkisini gözler önüne serdi: sivil uyarılar, hava sahası kapatmaları, savaş uçağı sevkleri ve sınır geçiş noktalarındaki riskler. 32733