Litvanya hava savunma radarları 18 Ekim sabahı ülkenin hava sahasında tanımlanamayan bir cisim tespit etti. Olay, merkez ve kuzey bölgelerinde yaklaşık bir saatlik sığınak uyarılarına, NATO savaş uçaklarının havalanmasına ve Kaunas Havalimanı’nda uçuşların geçici olarak durmasına neden oldu. Daha sonra kuzeyde bulunan enkazın seyir hâlindeki bir araca zarar verdiği bildirildi; yaralanan olmadı. Litvanya cismin Polonya’dan gelmiş olabileceğini değerlendirirken Ukrayna, Rus elektronik harp faaliyetlerinin İHA’ları rotasından saptırmış olabileceğini söyledi. Ancak olayın kesin güzergâhı ve nedeni mevcut haberlerde netleşmiş değil.
3
4
8
11
Alarm ve NATO’nun müdahalesi
Litvanya radarları tanımlanamayan cismi sabah saat 06.00 civarında tespit etti. Ülkenin orta ve kuzey kesimlerinde yaşayanlara yaklaşık bir saat boyunca sığınakta kalmaları söylendi; Şiauliai ve Panevėžys ilçelerinde kırmızı alarm verildi.
1
24
30
NATO komutasındaki iki İtalyan Eurofighter havalandı. Bulut ve sis, pilotların cismi gözle teşhis etmesini engelledi; savaş uçakları İHA’yı düşürmeye çalışmadı.
3
4 Kaunas Havalimanı’nda uçuşlar geçici olarak durduruldu ve yerel saatle 07.49’da yeniden başladı.
4
Komşu Letonya’da da üç belediyeyi kapsayan kısa süreli bir uyarı yayımlandı. Letonya kamu yayıncısı uyarının 07.40’ta yürürlüğe girdiğini ve 08.12’de kaldırıldığını bildirdi; mevcut haberler bunun “sarı” alarm olduğunu doğrulamıyor.
37
Enkaz araca zarar verdi; patlayıcı taşıyıp taşımadığı bilinmiyor
Bir sürücü, Biržai’den Pasvalys’e giderken önce bir patlama sesi duyduğunu, ardından enkazın aracına çarparak kapıda göçük oluşturduğunu bildirdi. Yetkililer yaralanma olmadığını açıkladı.
5
9 Pasvalys ilçesindeki Juodžioniai yakınlarında İHA’ya ait olabileceği düşünülen parçalar bulundu; ekipler bölgede inceleme ve enkaz toplama çalışması yaptı.
11
25
Patlama sesi duyulması, İHA’nın üzerinde patlayıcı bulunduğunu kanıtlamıyor. Litvanyalı yetkililer yükün ne olduğunu doğrulayamadı.
6
9
Litvanya neden Polonya güzergâhından şüphelendi?
Savunma Bakanı Robertas Kaunas, cismin Polonya’dan girmiş olabileceğini ilk aşamada bir ön değerlendirme olarak aktardı ve ortak soruşturma için Polonya’yı çalışmaya katılmaya çağırdı.
11 Ertesi gün Cumhurbaşkanının ulusal güvenlik danışmanı Deividas Matulionis, İHA’nın Polonya sınırını geçtiğine dair Litvanya’nın “güvenilir kanıtı” olduğunu söyledi.
21
Ancak farklı bir iddia da gündeme geldi: Aynı haberde, Polonya medyasının savunma kaynaklarına dayandırdığı ve İHA’nın Polonya hava sahasına girmeden Litvanya’dan fırlatılmış olabileceği yönündeki haberine yer verildi. Bu nedenle cismin rotasını belirlemek için soruşturma önem taşıyor. Mevcut haberler, radar takibine ilişkin ayrıntıları bağımsız biçimde değerlendirmeye yetecek bilgi sunmuyor.
21
Ukrayna özür diledi, Rus elektronik harp faaliyetlerine işaret etti
Ukrayna Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Heorhii Tykhyi, yaşanan aksaklık, risk ve endişe için özür diledi; olayın aydınlatılmasına yardımcı olmak üzere bilgi paylaşacaklarını söyledi.
8 Tykhyi, Rusya’daki askerî hedeflere yönelik bir operasyon sırasında Rus elektronik harp faaliyetlerinin İHA’ları rotasından saptırmış olabileceğini öne sürdü. Bu, Ukrayna’nın açıklamasıydı; olayın nedeni bağımsız olarak doğrulanmış değil.
7
Ayrı haberlerde Ukrayna’nın Rusya’ya yönelik geniş çaplı bir İHA saldırısı düzenlediği ve St. Petersburg bölgesindeki petrol tesislerinde yangın çıktığı aktarıldı. Bu haberler, Litvanya’da bulunan enkazın belirli bir fırlatma ya da hedefle bağlantısını kanıtlamıyor.
33
Uyarı sistemi ve daha geniş güvenlik kaygıları
Litvanya’daki bir haber bültenine göre kamu uyarı sistemi ülkenin yalnızca kuzeyindeki sakinlere ulaşmıştı. Haberde Savunma Bakanı Kaunas’ın, ülkenin tamamının bilgilendirilmemesini kabul edilemez bulduğu da aktarıldı.
14 Olay ayrıca Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşın NATO topraklarına taşma ihtimaline ilişkin kaygıları yeniden gündeme getirdi.
6
Mevcut haberlerde yanıtı kesinleşmeyen başlıca sorular şunlar: İHA tam olarak hangi rotayı izledi, rotasından neden saptı ve üzerinde patlayıcı var mıydı?