Autistici/Inventati, alan adı ve finansmana erişimi kesilince kapanma kararı aldı

Autistici/Inventati (A/I), İtalya merkezli ve gönüllülerce yürütülen, ticari olmayan dijital hizmet sağlayıcısıydı. Kolektif 6 Eylül 2026’da hizmetlerini sonlandıracağını ve kullanıcıların verilerini geri almasına yardım edeceğini açıkladı. Bu karar, ABD’nin A/I’yi 26 Ağustos’ta Specially Designated Global Terrorist (SDGT) — özel olarak tanımlanmış küresel terörist — olarak listelemesinden 11 gün sonra geldi. 11719

Kapanma kararının arkasında tek bir teknik sorun değil, operasyonun dayandığı temel unsurların peş peşe aksaması vardı: ana alan adına erişim kesildi, bağış hesabının askıya alındığı bildirildi ve Banca Etica nezdindeki hesap geçici olarak durduruldu. 136

Hangi hizmetler ve kullanıcılar etkilendi?

A/I, 2001’den bu yana e-posta, web barındırma, e-posta listeleri, bloglar ve diğer iletişim araçlarını sunuyordu. Altyapısında sohbet, görüntülü konferans, yayın akışı ile gizlilik ve anonimlik odaklı servisler de bulunuyordu. 1921

ABD Dışişleri Bakanlığı verilerine dayanan Reuters haberine göre kapanmadan yaklaşık 16 bin e-posta kutusu, 1.500 web sitesi, 5.500 e-posta listesi ve 10 bin blog etkilendi. 1

Dolayısıyla mesele yalnızca bir internet sitesinin kapanması değildi. Kolektifin topluluklarına sunduğu iletişim, yayıncılık ve gizlilik araçlarına erişim de risk altına girdi.

autistici.org neden erişilemez oldu?

autistici.org, 28 Ağustos’ta erişilemez hâle geldi. Reuters’a göre ABD merkezli .org alan adı kayıt işletmecisi Public Interest Registry (PIR), alan adını serverHold durumuna aldı ve bunun yasal bir zorunluluk olduğunu bildirdi. 1

serverHold, hizmeti çalıştıran sunucuların mutlaka kapatıldığı anlamına gelmez. Ancak alan adının DNS üzerinden normal biçimde yayımlanmasını ya da çözümlenmesini engeller; başka bir deyişle kullanıcılar alan adını yazarak arkadaki hizmetlere ulaşamaz. A/I de teknik bulguların kayıt sistemi düzeyinde bir engellemeye işaret ettiğini, ancak karar zincirinin kamuya açık biçimde netleşmediğini belirtti. 16

Banca Etica hesabını neden askıya aldı?

Banca Etica, ABD yaptırım listesinin ardından A/I’nin risk profilini yükseltmek ve kararın sonuçlarını değerlendirmek üzere derneğin hesabını geçici olarak askıya almak zorunda kaldığını açıkladı. 6

A/I ise bu yaklaşımı farklı yorumladı: Kolektife göre adım, İtalya ya da AB hukukundan otomatik olarak doğan bir yasaktan ziyade, ABD yaptırımlarına karşı ihtiyatlı ve aşırı uyumlu bir tepkiydi. Bu A/I’nin değerlendirmesiydi; bankanın kamuya açık açıklaması ise uygulamayı tedbir amaçlı risk yönetimi olarak tanımladı. 67

Bağışlar için kullanılan PayPal hesabının da askıya alındığının bildirilmesiyle, gönüllü destekli projenin günlük faaliyetleri için gerekli finansal kanallar ciddi biçimde daraldı. 311

ABD neyle suçladı, A/I nasıl yanıt verdi?

ABD’nin terör tanımı, A/I’nin barındırma ve iletişim hizmetleri üzerinden şiddet yanlısı aşırı sol gruplara ve yaptırım uygulanan kuruluşlara mali, maddi veya teknolojik destek sağladığı iddiasına dayanıyordu. 21

A/I bu tanımı bütünüyle reddetti. Kendini; bireyler, gruplar ve dernekler için dijital öz-savunma, mahremiyet ve iletişim araçları sağlayan bir gönüllü kolektifi olarak tanımladı. Kolektif, amacının terörizmi desteklemek değil; özgür, özerk ve mahremiyet dostu bir altyapıyı ayakta tutmak olduğunu savundu. 1921

Başta direnme sözü vermişken neden kapandı?

A/I ilk açıklamalarında, uygulanabilir seçenekler bulunduğu sürece direneceğini söylemişti. Ancak daha sonra, faaliyete devam etmenin kullanıcıları, gönüllüleri, yakınlarını ve destek veren toplulukları öngörülemez hukuki ve mali sonuçlara maruz bırakabileceği sonucuna vardığını açıkladı. 17

Kolektif, hizmeti sürdürmek için kimseden “kahramanca” fedakârlıklar istemeyeceğini vurguladı. Son değerlendirmesine göre, çevresindeki insanları korumak; artık güvenli ve ticari olmayan iletişim araçlarını güvenilir biçimde sunamayacak bir operasyonu devam ettirmekten daha öncelikliydi. 17

Sonuçta A/I’nin kapanışı yalnızca ABD’nin terör tanımından değil, bu tanımın hızla doğurduğu pratik sonuçlardan kaynaklandı: erişilemeyen ana alan adı, kısıtlanan finansman ve bankacılık olanakları ile kolektifin kullanıcılarına ve gönüllülerine yüklemek istemediği bir risk ortamı. 117