Küresel piyasalar, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’ın İran’a yönelik yeni yaptırım kampanyası “Operation Economic Outcast” açıklamasının ardından 24 Ağustos Pazartesi günü temkinli bir seyir izledi. Günün en dikkat çekici gelişmesi, piyasaların hemen bir petrol şokuna tepki vermemesi; bunun yerine teknoloji hisselerindeki zayıflığın öne çıkmasıydı. S&P 500 yüzde 0,28, Nasdaq ise yüzde 0,76 geriledi. Petrol fiyatları da varil başına 2 doların üzerinde düştü.
17
18
“Operation Economic Outcast” neyi hedefliyor?
ABD yönetimi kampanyayı, İran’ın ekonomik bağlantılarını koparmaya ve Tahran’la ticari ilişkilerini sürdüren şirket ve ülkeleri uyarmaya yönelik bir adım olarak tanımladı. Washington, bu faaliyetlerin ABD finansal sistemine erişimi riske atabileceği mesajını verdi.
1
2
5
Yaptırım baskısının genişletildiği başlıca alanlar şunlar oldu:
- dijital varlıklar;
- teknoloji;
- altın;
- havacılık;
- deniz taşımacılığı.
6
7
10
Kampanya, üçüncü ülke ve şirketleri de hedef alabilecek ikincil yaptırımların genişletilmesi çerçevesinde sunuldu. Bununla birlikte ilk açıklama, hemen büyük finans kuruluşlarına ceza getiren kapsamlı bir uygulamadan ziyade “uyarı atışı” olarak değerlendirildi. Sağlanan haberlere göre Çin ve İran’la ticaret yapan diğer ülkelerdeki büyük finans kuruluşlarına o aşamada doğrudan yaptırım uygulanmadı.
5
12
Başlıca endekslerde günün kapanışı
24 Ağustos’taki kapanışlar bölgelere göre farklılaştı:
| Endeks |
Kapanış |
Günlük değişim |
| KOSPI |
6.696,96 |
-%3,12 14 |
| Hang Seng |
25.517,33 |
-%1,89 14 |
| Nikkei 225 |
65.528,09 |
-%0,74 44 |
| Shanghai Composite |
3.882,01 |
-%0,59 43 |
| Sensex |
77.369,11 |
-%0,22 45 |
| Nifty 50 |
24.219,05 |
-%0,14 45 |
| S&P/ASX 200 |
9.163,30 |
+%0,66 35 |
| DAX |
26.106,60 |
-%0,11 33 |
| FTSE 100 |
10.854,32 |
+%0,35 31 |
Avrupa hisseleri genel olarak yatay kaldı. Pan-Avrupa STOXX 600 günü değişim göstermeden tamamlarken, DAX hafif geriledi, FTSE 100 ise yükseldi.
19
28
31
Güney Kore ve Hong Kong neden daha sert düştü?
En büyük kayıplar, teknoloji ve yarı iletken şirketlerinin ağırlığının yüksek olduğu piyasalarda görüldü. Güney Kore’de KOSPI yüzde 3,12 geriledi. Yatırımcıların Nvidia’nın bilançosu öncesinde çip hisselerinde kâr realizasyonuna gitmesi, ülke borsasını yapay zekâ ve yarı iletken ticaretindeki dalgalanmalara daha duyarlı hale getirdi.
23
51
Hong Kong’daki Hang Seng endeksi de yüzde 1,89 düştü. Endeksin teknoloji hisselerine ve Çin ekonomisine duyarlı şirketlere yoğun maruziyeti, küresel risk azaltma eğilimi karşısında baskıyı artırdı. Yatırımcılar aynı zamanda daha sert yaptırımların İran’la bağlantılı şirketler ve ticaret ortakları üzerindeki olası etkilerini değerlendirdi.
5
14
Japonya’nın Nikkei 225 endeksi yüzde 0,74, Çin’in Shanghai Composite endeksi ise yüzde 0,59 geriledi. Bu tablo, piyasaların jeopolitik riski tek biçimde fiyatlamadığını gösteriyor: Sektörel dağılım ve teknoloji şirketlerinin bilanço beklentileri de günün yönünde belirleyici oldu.
17
18
Hindistan neden daha dirençli kaldı?
Hindistan’da Sensex yüzde 0,22, Nifty 50 ise yüzde 0,14 geriledi. Bu kayıplar, diğer büyük Asya piyasalarına kıyasla sınırlı kaldı.
45 Ancak bu direnç, ülkenin uzun süreli bir enerji şokuna karşı hassasiyetini ortadan kaldırmıyor.
Jeopolitik gerilimler ham petrol fiyatlarını kalıcı biçimde yükseltirse Hindistan’ın enerji ithalat faturası büyüyebilir. Bu durum enflasyon üzerinde baskı yaratırken, enerji ithalatçılarının daha fazla dolara yönelmesine ve rupinin zayıflamasına yol açabilir. Şirketlerin kâr marjları da artan enerji maliyetlerinden olumsuz etkilenebilir.
Buradaki önemli ayrıntı şu: Bunlar pazartesi günü gerçekleşen bir petrol şokunun değil, ileriye dönük risklerin göstergesiydi. Ham petrol fiyatları gün içinde yükselmek yerine geriledi.
ABD petrol göstergesi West Texas Intermediate yaklaşık yüzde 2,5 düşerek varil başına 84,89 dolara indi. Brent petrol de yaklaşık yüzde 2,5 kayıpla 92,06 dolara geriledi.
8 Petrol fiyatlarındaki düşüş ve ABD Hazine tahvil getirilerindeki gerileme, jeopolitik ve teknoloji kaynaklı endişeleri kısmen dengeledi. Bu da piyasaların neden geniş çaplı bir paniğe değil, kontrollü bir satışa sahne olduğunu açıklıyor.
18
Listelenen piyasalar arasında Avustralya ayrıştı. S&P/ASX 200 yüzde 0,66 yükselerek 9.163,30 puana çıktı.
35 Endeksin daha güçlü performansında emtia ve finans şirketlerinin ağırlığı etkili olurken, tek bir işlem günü bölgesel liderlikte kalıcı bir değişim olduğunu göstermiyor.
Piyasalar şimdi hangi gelişmeleri izleyecek?
Yatırımcıların odağı yoğun bir makroekonomik veri ve bilanço takvimine kaydı. Nvidia’nın sonuçları, ABD Merkez Bankası’nın Jackson Hole toplantısı ve yakından izlenen enflasyon verisi, teknoloji şirketlerinin değerlemeleri, tahvil getirileri ve ABD faiz politikasına ilişkin beklentileri etkileyebilir.
17
20
Önümüzdeki hareket, yalnızca yaptırım açıklamasının kendisinden çok şu sorulara bağlı olacak: Yaptırımlar daha sert uygulanacak mı? Gerilim Körfez’deki deniz taşımacılığını veya petrol arzını etkileyecek mi? Nvidia’nın sonuçları yarı iletken ve yapay zekâ rallisini destekleyecek mi, yoksa zayıflatacak mı?
24 Ağustos’ta piyasaların verdiği mesaj netti: Belirsizlik fiyatlandı, ancak henüz geniş çaplı bir finansal şok ortaya çıkmadı.