Yemen’de çatışma birden fazla cepheye yayılıyor

Yemen’de görece sakin geçen dönemin ardından füze, insansız hava aracı (İHA) ve kara saldırılarının karşılıklı olarak yoğunlaştığı yeni bir çatışma döngüsü başladı. Marib, Taiz, Hadramut ve Kızıldeniz kıyısındaki el-Muha çevresinde bildirilen saldırılar, ülkenin kırılgan sükûnetinin daha geniş çaplı bir savaşa dönüşebileceği endişesini artırıyor.

Hükümet yanlısı ayrı bir saha açıklamasında, çoğunluğu Taiz’deki es-Samed Tugayı mensubu olmak üzere 200’den fazla Husi savaşçının 48 saat içinde öldürüldüğü öne sürüldü. Bu rakam, sağlanan haberlerde bağımsız olarak doğrulanmıyor ve kesinleşmiş bir can kaybı değil, doğrulanmamış bir savaş iddiası olarak değerlendirilmelidir.

Son gerilimi ne tetikledi?

Tırmanış, uluslararası alanda tanınan Yemen hükümetine bağlı güçlerle İran’la ittifak içindeki Husilerin karşılıklı saldırılarını kapsıyor. İlk aşamada Husiler, Marib ve Hadramut’taki hükümet güçlerine ait askeri kampları füze ve İHA’larla hedef aldı. Yemen Savunma Bakanlığı en az 30 hükümet personelinin öldüğünü veya yaralandığını açıkladı; AFP’nin aktardığı bir askeri yetkili de Marib’deki bir kampa düzenlenen saldırıda ölümler olduğunu bildirdi.

Husiler ise Marib yakınlarındaki Sahn el-Cinn kampında silah depolarını, askeri araçları ve teçhizatı hedef aldıklarını açıkladı. Marib’e düzenlenen sonraki bir saldırıda iki kişinin öldüğü, 14 kişinin yaralandığı yerel makamlar tarafından bildirildi.

Taiz’de hükümet güçlerinin İHA saldırıları

Yemen hükümetine bağlı güçler, Taiz’in batısındaki Makbane cephesinde Husi toplantı noktalarının, araçlarının ve mevzilerinin İHA’larla vurulduğunu duyurdu. Askeri kaynaklar, Cebel ez-Zuhayb ve Makbane’deki el-Urf bölgesi çevresinde de saldırılar düzenlendiğini bildirdi.

Yemen ordusu, üç Husi mensubunun öldürüldüğünü ve aralarında saha komutanlarının da bulunduğu bazı kişilerin yaralandığını öne sürdü. Bu açıklamalar askeri kaynaklara dayanıyor ve bağımsız biçimde doğrulanmış değil.

İHA’ların personel, araç ve cephe mevzilerine karşı giderek daha rutin biçimde kullanılması, insansız sistemlerin çatışmada istisnai bir araç olmaktan çıkıp günlük savaş kapasitesinin parçası hâline geldiğini gösteriyor.

Marib’de siviller ve yerinden edilenler hedefte

Husiler, hükümetin kontrolündeki Marib’e bir dizi füze ve İHA saldırısıyla karşılık verdi. Yerel makamlar, dört balistik füze ile dört İHA’nın yerleşim bölgelerine ve yerinden edilmiş kişilerin kaldığı kampların çevresine isabet ettiğini; saldırılarda insanların yaralandığını, evlerin, araçların ve diğer mülklerin zarar gördüğünü açıkladı.

Yetkililer daha sonra beşinci bir füzenin bir kişiyi yaraladığını, altıncı füzenin ise gece saatlerinde Marib yönüne fırlatıldığını bildirdi. Diğer haberlerde, yerleşim alanlarına altı balistik füze ve dört İHA gönderildiği, bir fırın da dâhil olmak üzere sivil tesislerin zarar gördüğü aktarıldı.

Raporlar saldırıların sayısı ve can kayıpları konusunda farklılaşıyor. Ancak ortak tablo açık: Çatışma yalnızca askeri mevzilerle sınırlı kalmıyor; kent sakinlerini ve yerinden edilmiş sivilleri de doğrudan etkiliyor.

Gerilim Yemen’in batı kıyısına ulaştı

Saldırılar Kızıldeniz kıyısındaki el-Muha’ya da yayıldı. Hükümet yanlısı askeri medya, bir Husi saldırısında dört askerle üç sivilin öldüğünü, 15 kişinin yaralandığını ve fırlatılan 11 İHA’nın düşürüldüğünü bildirdi.

Diğer haberlerde el-Muha ve Marib’e gece boyunca düzenlenen saldırılarda birkaç kişinin öldüğü ve sivil altyapının zarar gördüğü belirtildi. Kaynakların verdiği can kaybı rakamları değiştiği için toplamlar ihtiyatla ele alınmalı.

İHA kullanımındaki artış neden önemli?

Son çatışma dalgası, birbirinden uzak cephelerde balistik füzeleri, saldırı İHA’larını, topçu ateşini ve kara operasyonlarını bir araya getiriyor. Husiler askeri kampları, depoları ve kentleri hedef almak için füze ve İHA’ları kullanırken, hükümet güçleri de Husi mevzilerine, toplanma noktalarına ve araçlarına karşı İHA saldırıları düzenlediğini bildiriyor.

Bu durum iki temel risk yaratıyor. İlk olarak, saldırılar doğrudan cephe hattının ötesinden gerçekleştirilebildiği için tırmanışı kontrol altında tutmak zorlaşıyor. İkinci olarak, askeri tesislerle yerleşim bölgeleri ve sığınma kamplarının birbirine yakın olması, sivil ölümleriyle altyapı hasarı ihtimalini artırıyor.

El-Muha yakınlarında 11 İHA’nın düşürüldüğüne ilişkin açıklama da hava savunması ve karşı-İHA kapasitesinin çatışmada giderek daha kritik hâle geldiğine işaret ediyor.

Yemen’i ne bekliyor?

En önemli gelişme, tek bir cephedeki kayıp sayısından çok saldırıların coğrafi olarak yayılması ve tekrarlanan misilleme döngüsü. Marib’de hükümet mevzilerine ve yerleşim bölgelerine yönelik Husi saldırıları, hükümet güçlerinin Taiz’deki İHA ve topçu karşılıklarıyla birleşiyor. Daha önce görece sakin kalan cephelerde de yeniden çatışmalar bildiriliyor.

Mevcut haberler, ülke çapında tam ölçekli bir savaşın kesin olarak yeniden başladığını göstermiyor. Ancak ciddi bir kötüleşmeye işaret ediyor: Sivil mahalleler ve yerinden edilmiş kişilerin kampları tekrar tekrar füze ve İHA saldırılarının tehdidi altında. Bu döngü büyüdükçe yerel çatışmaların koordineli bir saldırıya ve daha geniş bir insani krize dönüşme riski de artıyor.

Şimdilik can kaybı bilançoları tartışmalı. En net sonuç ise Yemen’de çatışmanın daha tehlikeli bir evreye girdiği: Uzun menzilli silahlar ve insansız sistemler hem askeri güçler hem de siviller üzerindeki baskıyı artırıyor.