Rusya’nın Kiev ve çevresine yönelik İHA saldırıları 28 Ağustos’ta ikinci gününde de sürdü. Saldırı dalgaları kent sakinlerini yeniden sığınaklara yönlendirirken ulaşım, çalışma hayatı ve ticari faaliyetler aksadı. Ancak bu kez hedef alınanlar yalnızca konutlar değildi: Gıda ve diğer ürünlerin ülke içinde dolaşımını sağlayan depolar ile dağıtım altyapısı da zarar gördü.
9
12
Saldırılarla ilgili bilanço, haberlerin yayımlandığı saate ve bölgeye göre değişiyor. Şu anki en net tablo, hava savunmasını yıpratmayı, sivil yaşamı kesintiye uğratmayı ve Ukrayna’nın lojistik ve enerji sistemleri üzerindeki baskıyı artırmayı amaçlayan uzun süreli bir hava harekâtına işaret ediyor.
Kiev’de hava saldırısı alarmları rekor kırdı
Kiev’de 27 Ağustos günü 24 saat içinde 13 kez hava saldırısı alarmı verildi. Bu, Rusya’nın Şubat 2022’de başlayan geniş çaplı işgalinden bu yana başkentte kaydedilen en yüksek günlük alarm sayısıydı. Alarmlar toplam 872 dakika, yani yaklaşık 15 saat sürdü.
14
28 Ağustos’ta yeni İHA dalgalarıyla birlikte kentte yeniden art arda alarm verildi ve halk sığınaklara yöneldi. Kiev bölgesindeki acil durum yetkilileri de ayrı bir açıklamada, 14 saatten uzun süren 11 alarm kaydetti. Bu, kesintinin yalnızca başkent merkezinde değil, çevre bölgelerde de etkili olduğunu gösterdi.
19
23
Ukrayna Hava Kuvvetleri, 28 Ağustos gecesi Rusya’nın 164 Şahed tipi İHA fırlattığını açıkladı. Bunların yaklaşık yarısının jet motorlu olduğu belirtildi. Bu sayı yalnızca gece saldırı dalgasını kapsıyor; iki güne yayılan tüm saldırıların toplamı olarak değerlendirilmemeli.
27
Evler, apartmanlar ve depolar zarar gördü
Yetkililere göre saldırıların ikinci gününde Kiev bölgesinde bir düzineden fazla apartman ile depolama tesisi hasar gördü. Bölge valisine atıfta bulunan bir haberde 14 depo, 16 ev ve üç apartman bloğunun zarar gördüğü aktarıldı. Kiev dışında en az bir kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.
9
12
Bölgenin bazı kesimlerinde tahliyeler yapılırken kurtarma ve yangın söndürme çalışmaları da uzadı. Hasar tespitleri ve arama-kurtarma faaliyetleri devam ettiği için açıklanan rakamlar nihai bilanço değil, ön değerlendirme olarak görülmeli.
9
Saldırının ekonomik boyutu da fiziksel hasar kadar önemliydi. Depolama ve dağıtım merkezlerinin vurulması; yollar, mağazalar veya üretim tesisleri çalışmaya devam etse bile gıda, kargo ve sanayi ürünlerinin sevkiyatını aksatabiliyor.
Yeni saldırılar acil durum ekiplerini de tehdit etti
Ukrayna Devlet Acil Durumlar Servisi, ilk gece saldırısının ardından Kiev bölgesinde gün içinde 28 ek saldırı düzenlendiğini açıkladı. Büyük yangınlara müdahale eden itfaiyeciler, yeni hava saldırısı alarmları üzerine çalışmalarını durdurup güvenli mesafeye çekilmek zorunda kaldı.
19
23
Bu tür bir tablo zaman zaman “double-tap” olarak adlandırılıyor. Terim, ilk saldırının ardından olay yerine gelen kurtarma ekiplerini hedef alan ikinci bir saldırı dalgasını ifade ediyor. Ancak eldeki en güçlü kaynak, bu ifadeyi Kiev için değil, Kriviy Rih’teki bir alışveriş merkezine düzenlenen ayrı bir saldırı için kullanıyor. Bu olayda ikinci dalganın, ilk saldırıdan yaklaşık 30 dakika sonra ve acil durum ekipleri olay yerindeyken geldiği bildirildi.
25
Kiev bölgesine ilişkin haberler, tekrarlanan saldırıları ve kurtarma ekiplerinin karşı karşıya kaldığı tehlikeyi doğruluyor. Ancak bu haberler, bölgedeki her saldırının Kriviy Rih’te belgelenen aynı sırayla gerçekleştiğini tek başına kanıtlamıyor.
Nova Poshta depoları ve perakende lojistiği hedefte
Ukrayna’nın büyük kargo şirketlerinden Nova Poshta, Rus saldırılarında bazı depolarının yok edildiğini açıkladı. Şirket tesisleri, perakendecilere ve diğer kuruluşlara ait depolarla birlikte, Ukrayna’nın dağıtım ağına yönelik daha geniş saldırıların parçası olarak anıldı.
1
7
Ukrayna Tarım Bakanı Taras Vysotskyi’nin, perakende zincirlerinin işlettiği gıda lojistiğinin yaklaşık yüzde 90’ının yok edildiğini söylediği aktarıldı. Bu, son derece ciddi bir resmi değerlendirme olsa da ifadenin kapsamı önemli: söz konusu oran, perakende zincirlerinin gıda lojistiği kapasitesini anlatıyor; Ukrayna’daki tüm ticari depoların veya ülke genelindeki bütün depolama kapasitesinin yüzde 90’ını ifade etmiyor. Aynı habere göre bu yıkım, Ukraynalıların gıdasız kalacağı anlamına gelmiyor.
1
Ekonomik etkiler konusunda da farklı rakamlar yayımlandı. Bir haberde Ukrayna’nın 2026 büyüme tahmininin yüzde 1,3’ten yüzde 0,8’e indirildiği, başka bir haberde ise tahminin yüzde 0,5’e çekildiği bildirildi.
48
56 Bu farklılıklar, mevcut haber akışında tahminin henüz kesinleşmediğini gösteriyor. Daha net olan nokta şu: enerji, lojistik, liman ve sanayi tesislerine yönelik saldırılar ekonomik faaliyeti baskılıyor. Ancak son depo saldırılarının tek başına belirli bir gayrisafi yurt içi hasıla tahminindeki değişikliğe yol açtığı kanıtlanmış değil.
51
54
Herson’da kış öncesi ısınma riski büyüyor
Saldırılar Kiev’in lojistik merkezleriyle sınırlı kalmadı. Ukrayna’nın devlet enerji şirketi Naftogaz’a göre dört Rus güdümlü bomba, Herson’daki birleşik ısı ve elektrik santralinin tüm ısı ve elektrik üretim ekipmanını imha etti. Santral, kentte çok sayıda konut binasına ısı sağlıyordu.
46
55
Hasar, 2026-2027 kışı yaklaşırken elektrik ve ısınma sıkıntısı riskini artırıyor. Ukrayna, daha önce üretim kapasitesinin zarar görmesi nedeniyle birleşik ısı ve elektrik sistemini onarmak ve yeniden kurmak konusunda zaten zorlu bir süreçle karşı karşıyaydı.
57
Bu nedenle Herson’daki saldırının etkisi tek bir tesisin kaybıyla sınırlı değil. Kış öncesinde enerji altyapısını onarmak için ülke genelinde zamana karşı yarışılırken, kentteki yerel elektrik üretimi ve ısıtma kapasitesi de ortadan kalkmış oldu.
Ukrayna’dan Rusya’nın enerji altyapısına misilleme
Ukrayna, Rusya’nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını da sürdürdü. Ukraynalı yetkililer 6 Ağustos’ta Rusya’nın Yaroslavl bölgesindeki Slavneft-YANOS rafinerisinin İHA’larla vurulduğunu ve ardından çıkan yangının söndürüldüğünü açıkladı. Yaroslavl, Moskova’nın yaklaşık 250 kilometre kuzeydoğusunda bulunuyor. Ukrayna ayrıca Başkurdistan’daki Bashneft-Novoil rafinerisini de vurduğunu bildirdi.
29
32
Bu rafineri saldırıları, 28 Ağustos’taki Kiev bombardımanının doğrudan parçası değil; ağustos ayının başında gerçekleşen olaylardı. Yine de Ukrayna’nın misilleme stratejisine dair bağlam sunuyorlar: Kiev, cephe hattından uzaktaki Rus yakıt, sanayi ve askeri altyapısına maliyet yüklemeye çalışıyor.
28
29
Zelenskiy 28 Ağustos’ta günlük 1.000 uzun menzilli saldırı İHA’sı üretme ve kullanma hedefi açıkladı. Ukrayna’nın mevcut ortalamasının 300’ün üzerinde olduğu bildiriliyor. Hedef, jet motorlu Şahed İHA’larına karşı savunmayı güçlendirme ve Rusya içindeki hedeflere yönelik Ukrayna saldırılarını sıklaştırma planıyla birlikte duyuruldu.
37
42
İki günlük saldırı dalgası ne gösteriyor?
27-28 Ağustos saldırıları, Kiev’in yerleşim bölgelerine yönelik bir bombardımandan ibaret değildi. Uzun süren hava saldırısı alarmları; depolama, teslimat ve enerji sistemlerine yönelik vuruşlarla birleşti. Bunlar, sivillerin, işletmelerin ve kamu hizmetlerinin çalışmasını sağlayan altyapının temel parçaları.
Eldeki kanıtların desteklediği en temkinli sonuç şu: Rusya’nın ikinci gün saldırıları Kiev bölgesinde doğrulanmış hasara ve en az bir kişinin ölümüne yol açtı; takip saldırıları ise kurtarma çalışmalarını daha tehlikeli hale getirdi. Lojistik ağdaki yaygın yıkım ve daha düşük büyüme tahminleri daha geniş bir ekonomik etkiye işaret ediyor, ancak hasarın kesin boyutu ve gayrisafi yurt içi hasıla üzerindeki etkisi yeni verilerle değişebilir. Ukrayna’nın günlük 1.000 uzun menzilli İHA hedefine yönelmesi, Kiev’in hava savaşı ve altyapı mücadelesinin daha da şiddetleneceğini düşündüğünü gösteriyor.