Çin’in ticari roketleri Qianfan için 16 saatte 18 uydu taşıdı

Çinli iki ticari fırlatma şirketi, Eylül 2026’da Qianfan takımyıldızı için art arda iki görev gerçekleştirdi. LandSpace, 15 Eylül’de Ciuquan yakınından 10 uydu fırlattı. Bundan yaklaşık 15 saat 34 dakika sonra Orienspace’in Gravity-1 roketi, Şanghay’ın doğusundaki denizden sekiz Qianfan uydusu ile bir teknoloji test uydusunu yörüngeye taşıdı. Bu iki uçuş, Shanghai SpaceSail’in alçak Dünya yörüngesindeki geniş bant internet projesi için fırlatma seçeneklerini çeşitlendirdi. 32126

İki fırlatma: temel bilgiler

Görev	Kalkış	Fırlatma yeri	Roket	Yük	Bildirilen sonuç
LandSpace Zhuque-2E Y7	15 Eylül, Pekin saatiyle 14.26	Ciuquan yakınındaki Dongfeng ticari uzay inovasyon pilot bölgesi	Zhuque-2E	10 Qianfan Kutup Yörüngesi Grup 19 uydusu	Uydular belirlenen/önceden planlanan yörüngelere bırakıldı 311
Orienspace Gravity-1 Y3	16 Eylül, Pekin saatiyle 06.00	Şanghay’ın doğusundaki sular	Gravity-1	8 Qianfan Kutup Yörüngesi Grup 26 uydusu ve 1 EUHT teknoloji test uydusu	Dokuz uydunun tamamının planlanan/önceden belirlenen yörüngelere ulaştığı açıklandı 2126

Xinhua’ya göre ilk görev, Çinli özel bir ticari roketle gerçekleştirilen ilk büyük ölçekli uydu interneti takımyıldızı konuşlandırması oldu. 3 İkinci görev ise deniz boyutunu öne çıkardı: haberlerde, bunun alçak Dünya yörüngesindeki geniş bant internet takımyıldızı için deniz tabanlı hareketli platformdan yapılan ilk fırlatma olduğu; ayrıca tek bir Çin deniz fırlatmasında net yük kütlesi ve yörünge irtifası bakımından ülke rekorları kırdığı bildirildi. 1921

Qianfan’a katkısı ne oldu?

İki görev, iki kutup yörüngesi grubunda toplam 18 Qianfan uydusu ekledi. Gravity-1’in taşıdığı EUHT haberleşme teknolojisi test uydusu ayrı bir yük olduğundan, Qianfan konuşlandırmasına dahil edilmemeli. 1126

Qianfan, Shanghai SpaceSail Technologies tarafından geliştirilen alçak Dünya yörüngeli bir geniş bant takımyıldızı. Bu görevler, SpaceSail’in yalnızca önceki fırlatma düzenlemelerine bağlı kalmak zorunda olmadığını; hem sabit bir kara rampasından hem de deniz platformundan ticari roketlerden yararlanabileceğini gösterdi. 32534

Fırlatma öncesi bir derleme, Qianfan’ın 6 Ağustos’taki konuşlandırmanın ardından yörüngede 256 uyduya ulaştığını bildirmişti. Buna 18 uydu daha eklendiğinde bildirilen toplam 274 oluyor. Bu hesapla, atıf yapılan 324 uyduluk ilk ağ hedefi için 50 uydu daha gerekiyor. 3435

Bununla birlikte, takımyıldızı sayıları dikkatle ele alınmalı. Bir kamuya açık takip sitesi, bu fırlatmalar öncesinde 238 aktif Qianfan uydusu listeliyor ve bazı araçların çalışma yörüngesine ulaşmadığını belirtiyordu. Bu fark, “fırlatılan”, “yörüngedeki” ve “aktif” uydu sayılarının aynı şey olmadığını gösteriyor. 36

Birbirinden farklı iki ticari roket

Zhuque-2E: sıvı oksijen ve metan

LandSpace’in Zhuque-2E’si sıvı oksijen ve metan kullanan sıvı yakıtlı bir taşıyıcı roket. 15 Eylül görevinde şirketin Dongfeng ticari uzay bölgesindeki tesisinden fırlatıldı ve 10 Qianfan Grup 19 uydusunu kutup yörüngesine doğru taşıdı. 1016

Görev, metan-sıvı yakıtlı bir roketin geniş bant takımyıldızı için çoklu uydu konuşlandırması yapabildiğini ortaya koydu. Bu tür bir görevde yalnızca uzaya erişmek değil, uyduları doğru zamanda ayırmak ve doğru yörüngelere bırakmak da kritik önem taşıyor.

Gravity-1: denizden katı yakıtlı fırlatma

Orienspace’in Gravity-1’i katı yakıtlı bir roket ve bildirilen azami taşıma kapasitesi 6,5 ton. Y3 görevi, roketin dördüncü uçuşuydu ve Şanghay’ın doğusundaki sulardan gerçekleştirildi. 2426

Deniz fırlatmasıyla sekiz Qianfan uydusu ve EUHT test uydusu planlanan yörüngelere yerleştirildi. Görevin net yükü üç tonu aşarak, tek Çin deniz fırlatmasında yük ağırlığı ve yörünge irtifası alanında ulusal rekorlar kırdı. 2146

Bu ayrım, takımyıldızı işletmecisi açısından önemli: Zhuque-2E, sabit bir kara tesisinden işletilen sıvı metanlı bir seçenek; Gravity-1 ise deniz platformundan çalışan, yüksek kapasiteli katı yakıtlı bir alternatif sunuyor. Her iki sistem de artık Qianfan konuşlandırmasına katkı verebildiğini göstermiş durumda. 32425

Asıl sınav: fırlatma temposu ve hizmete alma

Arka arkaya gelen iki başarı, kısa vadeli konuşlandırma açığını azaltıyor. Fakat asıl mesele, ağı tamamlamak için yeterli fırlatma fırsatının sürdürülebilir biçimde sağlanması. Bu görevlerden önceki haberler, Qianfan’ın 6 Ağustos’taki partiden sonra yaklaşık dört hafta yeni konuşlandırma yapmadığını belirtiyordu. 3435

Bu iki görevde fırlatılan 18 uydu önemli bir artış, ancak ticari geniş bant hizmetinin kullanıma hazır olduğunun kanıtı değil. Resmî görev açıklamaları uyduların planlanan ya da önceden belirlenen yörüngelere bırakıldığını doğruluyor; buna karşılık uyduların devreye alma sürecini tamamladığını veya uçtan uca kullanılabilir bağlantı sunduğunu göstermiyor. 32126

Bağımsız izleme çalışmalarının; uydu kataloglamasını, ayrılma işlemlerini, yörünge korumayı, uzay aracının etkinleştirilmesini, yüklerin devreye alınmasını ve gerçek bağlantı performansını doğrulaması gerekiyor. Fırlatma öncesindeki bir takip çalışması, 14 Eylül itibarıyla Qianfan ticari hizmetinin başladığına ilişkin bir bildirim bulamadığını aktarmıştı. 36

Kısa vadeli sonuç net: Çin’in ticari uzay sektörü, tek bir yaklaşık 16 saatlik zaman diliminde Qianfan uydularını ölçekli biçimde konuşlandırmak için iki farklı yöntem sergiledi. Uzun vadeli sonuç ise SpaceSail’in gerekli fırlatma temposunu koruyup yeni uyduları işleyen bir geniş bant ağına dönüştürüp dönüştüremeyeceğine bağlı olacak.