Polonya’ya Rus füzesi düştü; ardından “Kıyamet Radyosu” yayına girdi

NATO topraklarına yönelik ciddi ihlal

Olay, 2022’de Ukrayna hava savunmasına ait başıboş bir füzenin Przewodów’da iki kişinin ölümüne yol açmasından bu yana Rusya’ya ait bir füzenin NATO üyesi bir ülkenin topraklarına düştüğü ilk vaka oldu. NATO, bir Rus füzesinin üye ülke topraklarına isabet ettiğini doğruladı ve Polonya’yı savunmak için “gerekli tüm önlemleri” alacağını bildirdi .

Tusk, gelişmeler üzerine acil bir toplantı düzenledi ve Avrupa Birliği ile ABD liderleriyle görüştü . Füzenin yerleşim olmayan bir bölgeye düşmesi can kaybını önledi; ancak olay, Rusya-Ukrayna savaşının NATO topraklarına taşma riskini yeniden gündeme getirdi.

UVB-76 neden dikkat çekti?

Füze olayından birkaç saat sonra, Sovyet döneminden kalma kısa dalga istasyonu UVB-76 olağan yayın düzenini bozdu. “The Buzzer” ya da Türkçede yaygın biçimde kullanılan adıyla “Kıyamet Radyosu” olarak bilinen istasyon, onlarca yıldır 4625 kHz frekansında neredeyse kesintisiz, tekdüze bir vızıltı yayımlıyor .

Ancak 30 Temmuz öğleden sonra bu vızıltı kesildi ve yerine bir dizi gizemli sesli mesaj geldi. UVB-76 Logs adlı izleme kanalına göre yayınlar Moskova saatiyle 12.20’de başladı ve en az sekiz kod sözcüğü duyuldu . Farklı takip kaynaklarında dokuz veya daha fazla ayrı mesaj kaydedildi .

Yayında duyulduğu bildirilen ifadeler arasında şunlar vardı:

• Doyaropukh
• BRIBETAKER
• SEXFAT veya SEXOFAT
• MONARCHIST
• MOTEL
• MUZOPAYUS
• STEPENNY
• LEVRETKA
• KLETKA — “hücre” veya “cell”
• NEDOTEPA — kabaca “şaşkın” ya da “beceriksiz” anlamında kullanılan bir ifade

Bu kelimelerin tek başına anlamlı bir cümle oluşturmaması şaşırtıcı değil. UVB-76 yayınlarında genellikle Rusça kelimeler, çağrı işaretleri, harfler ve sayılardan oluşan standartlaştırılmış mesaj biçimleri kullanılıyor.

İstasyonun amacı ne olabilir?

İstasyonun gerçek işlevi Rus makamlarınca kamuoyuna ayrıntılı biçimde açıklanmış değil. Buna rağmen istihbarat analistleri, radyo izleme grupları ve Batılı savunma uzmanları UVB-76’yı Rus ordusunun askeri komuta-kontrol iletişim ağının bir parçası olarak değerlendiriyor. Priyom.org gibi izleme kaynakları istasyonun Rusya’nın Batı Askeri Bölgesi’ne hizmet eden bir ağ olduğunu belirtiyor .

Uzmanların üzerinde en çok uzlaştığı noktalar şöyle:

• Sürekli vızıltı, kanalın ve sistemin çalışır durumda olduğunu gösteren bir kanal işareti olabilir .
• Vızıltının kesilmesi ve yerine sesli mesaj gelmesi, bir iletişimin yapıldığına veya hazırlık durumunda değişiklik olduğuna işaret edebilir .
• Aralıklı olarak yayınlanan kelime, sayı ve çağrı işaretleri askeri birliklere yönelik kodlu emirler ya da durum bildirimleri olabilir .
• Bazı yorumcular UVB-76’yı Rusya’nın “Perimeter” adıyla anılan, Batı’da “Dead Hand” olarak bilinen nükleer misilleme sistemiyle ilişkilendiriyor. Ancak bu bağlantı kesin biçimde doğrulanmış değil; istasyonun yayınlarının tam anlamı da kamuoyunca bilinmiyor.

Yayınların Polonya’ya füze düşmesinden yalnızca birkaç saat sonra gelmesi, zamanlamayı özellikle dikkat çekici hale getirdi. Bu durum; bir hazırlık tatbikatı, sistem kontrolü veya NATO ile artan gerilime yönelik kasıtlı bir sinyal olabileceği yönünde spekülasyonlara yol açtı. Yine de mevcut açık kaynaklar, mesajların doğrudan füze olayıyla bağlantılı olduğunu kanıtlamıyor.

Ukrayna’daki saldırının bilançosu

29-30 Temmuz gecesindeki Rus saldırısı, savaşın en yoğun hava bombardımanlarından biri oldu. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya’nın 70’ten fazla füze ve yaklaşık 280 drone fırlattığını söyledi .

Can kaybına ilişkin rakamlar kaynaklara göre değişiyor:

• Reuters, The New York Times ve Associated Press, çocukların da aralarında bulunduğu en az 8 ila 10 kişinin öldüğünü ve onlarca kişinin yaralandığını bildirdi .
• El Cezire, Ukrayna genelinde en az 14 kişinin hayatını kaybettiğini aktardı .
• Ukraynalı yetkililerin tekrarlanan açıklamalarında ise en az 8 kişinin öldüğü, aralarında 5 ve 12 yaşındaki iki kız çocuğunun bulunduğu ve 50’den fazla kişinin yaralandığı belirtildi .

Saldırılar özellikle Dnipropetrovsk ve Lviv bölgeleriyle Kiev’i hedef aldı. Ukrayna Hava Kuvvetleri ayrıca temmuz ayının, Rusya’nın balistik füze kullanımı açısından rekor ay olduğunu açıkladı .

Kiev saldırısı ve Baltık’ta yeni gerilim

Rusya, 30 Temmuz’un ilk saatlerinde Kiev’e de balistik füzelerle saldırdı. Yerel saatle yaklaşık 01.18’de başkent genelinde çok sayıda patlama duyuldu; Kiev Belediye Başkanı Vitali Kliçko halka sığınaklara gitme çağrısı yaptı . Kiev’de en az bir kişi hayatını kaybetti .

Gerilim ertesi gün Baltık Denizi’ne de yansıdı. Polonya Hava Kuvvetleri, 31 Temmuz’da Kołobrzeg’in yaklaşık 40 kilometre kuzeyinde uçan Rus Il-20 elektronik istihbarat uçağını karşılamak üzere iki F-16 kaldırdı . Uçak uçuş planı olmadan ve transponderi kapalı halde ilerliyordu . Ancak uluslararası hava sahasında kaldı ve Polonya hava sahasına girmedi . Polonya Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz operasyonu “bir başka başarılı önleme” olarak nitelendirdi .

Bu olaylar zinciri, tek bir füze kazasından daha geniş bir askeri tabloya işaret ediyor: Ukrayna’ya yönelik rekor yoğunluktaki Rus bombardımanı, füzenin NATO hava sahasına girmesi, UVB-76’nın alışılmadık yayınları ve hemen ertesi gün Rus keşif uçağına karşı F-16’ların kaldırılması, NATO’nun doğu kanadındaki hava güvenliği baskısının arttığını gösteriyor. Ancak UVB-76 mesajlarının doğrudan Polonya’daki füze olayıyla bağlantılı olduğuna dair kesin bir kanıt bulunmuyor.