ECB Neden 11 Haziran 2026’da Faizi %2,25’e Çıkarmaya Hazırlanıyor?

ECB Başkanı Christine Lagarde, savaşın "görünümü önemli ölçüde belirsizleştirdiğini" ve "yakın vadeli enflasyon üzerinde somut bir etki yaratacağını" ifade etti . AB'nin ekonomi şefi Valdis Dombrovskis ise Brent petrolün varil fiyatının 100 dolar civarında kalacağı uzun süreli bir çatışmanın enflasyonu %3'ün üzerine itebileceği ve 2026 büyümesinden 0,4 puana kadar götürebileceği uyarısında bulundu . Bunlar, bir merkez bankasının elini zorlayan stagflasyonist koşulların ta kendisi.

Daha da önemlisi, enflasyon artık sadece bir enerji hikayesi olmaktan çıktı. Değişken enerji ve gıda fiyatlarını dışlayan çekirdek enflasyon beklenmedik şekilde %2,5'e hızlanırken, hizmet enflasyonu %3,5'e sıçradı . Fiyat baskılarının bu şekilde genişlemesi, enerji şokunun ekonominin geneline yayıldığını ve enflasyon beklentilerinin kontrolden çıkma riskini artırdığını göstererek politika yapıcıları alarma geçiriyor.

Bilinçli Bir Politika Tersine Dönüşü

Beklenen Haziran artışı, ECB'nin 2024-2025 gevşeme döngüsünün kesin bir şekilde sona erdiğini gösteriyor. Kırılgan bir ekonomiyi desteklemek için o dönemin büyük bölümünde faiz indiren merkez bankası, mevduat faizini Temmuz 2025'ten bu yana %2,00'de sabit tutuyordu. Bu U dönüşü, 2021-2022 enflasyon dalgasından alınan kritik bir dersle şekilleniyor: Bir arz şokunu "geçici" olarak nitelendirip görmezden gelmenin tehlikesi.

ECB politika yapıcıları, geçmişteki hatalardan kaçınma isteklerini açıkça dile getiriyorlar. Jeopolitik bir enerji şokuyla karşılaştıklarında, müdahale için daha düşük bir eşik belirleyerek daha proaktif bir yaklaşım benimsiyorlar . ECB Yönetim Kurulu üyesi Isabel Schnabel, "Artık bu şoku görmezden gelemeyiz. Enflasyon beklentilerinin çıpalanmama riski artıyor" sözleriyle bu düşünceyi özetledi . Bu kurumsal hafıza, harekete geçme konusunda neredeyse oybirliğiyle bir fikir birliği oluşturdu.

Ekonomist ve Piyasa Mutabakatı

Bir faiz artışının geleceğine dair kanıtlar ezici boyutta. Reuters'ın 80 ekonomistle yaptığı bir ankette 74'ü 11 Haziran'da 25 baz puanlık artış bekliyor . Vadeli işlem piyasaları, Mayıs enflasyon verilerinin açıklanmasının ardından pekişen bir inançla bu hamlenin olasılığını %92 olarak fiyatladı . Tahmin piyasası platformu Polymarket, aynı verilerin ardından tacirler arasında faiz artışı için %99'un üzerinde bir fikir birliği oluştuğunu gösterdi .

Ekonomistler ve piyasalar arasındaki bu uyum, ECB'nin başka seçeneği olmadığı yönündeki ortak değerlendirmeyi yansıtıyor. Danske Bankası'nın araştırma ekibi, faiz kararıyla birlikte yayınlanacak yeni ECB personel tahminlerinin, 2026 enflasyon tahminini önceki %2,6'dan %2,9'a çıkarmasını ve enerji etkisini resmi olarak tahminlere dahil etmesini bekliyor .

Norveç Sürprizi: Arz Baskısına Eklenen Faktör

Enerji sorununa, Avrupa'nın en büyük gaz tedarikçisi Norveç'ten gelen önemli arz kesintileri de ekleniyor. Norveç kıta sahanlığı her yıl Nisan ve Eylül ayları arasında yıllık bakımdan geçiyor, ancak 2026 sezonu kayda değer bir sıkışıklık yarattı .

Avrupa'nın en büyük gaz sahası olan dev Troll sahası ve karadaki Kollsnes işleme tesisi, planlı ve plansız kesintilerin üst üste binmesine maruz kaldı. Troll A platformunda 21 Mayıs'taki yıllık test sırasında tespit edilen bir kompresör arızası, sevkiyatı günde 34,6 milyon metreküp kadar, yani normal üretimin yaklaşık %26'sı oranında azaltan kısmi bir duruşa yol açtı ve bu durum Mayıs sonuna kadar sürdü . Troll ve Kollsnes'teki bakım çalışmalarının Haziran ayı derinlerine kadar planlanması ve Gassco verilerinin 19 Haziran'a kadar uzanan ağır bir etki göstermesiyle , bu Norveç kaynaklı aksaklıklar, jeopolitik arz risklerinin zaten yüksek olduğu bir anda gaz piyasasını daha da sıkıştırarak ECB'nin şahin duruşunu besleyen yukarı yönlü fiyat baskısını güçlendiriyor.

Eylül Sorusu Körfez'deki Gelişmelere Bağlı

Haziran ayındaki artış neredeyse kesin olsa da, Eylül'de bir devam artışının gelip gelmeyeceği tamamen koşullara bağlı. ECB Başekonomisti Philip Lane, uzun süreli bir Orta Doğu savaşının Euro Bölgesi'nde enflasyonu önemli ölçüde artırabileceği ve büyümeyi engelleyebileceği uyarısında bulundu . Frankfurt'tan gelen mantık net: Eğer çatışma devam eder ve enerji fiyatlarını yüksek tutarsa, ECB, geçici bir şokun yerleşik bir ücret-fiyat sarmalına dönüşmesini önlemek için tekrar sıkılaştırmaya gitmek zorunda kalacak.

Piyasa fiyatlamaları şu anda Eylül ayında ikinci bir faiz artışı için yaklaşık %50 olasılık gösteriyor . Belirleyici faktör Basra Körfezi'ndeki durum olacak. Petrol ve gaz akışını istikrara kavuşturacak bir ateşkes, ECB'nin Haziran hamlesinin gecikmeli etkilerini değerlendirmek üzere duraklamasına izin verebilir. Tersine, Brent petrolün varil fiyatını 95-100 dolar aralığında tutacak uzun süreli bir çatışma, Nomura gibi firmaların analistlerinin belirttiği üzere, Eylül ayında bir faiz artışını ana senaryo haline getirecektir .

ECB riskli bir yolda ilerliyor. Zaten zayıf olan büyümeyi daha da sekteye uğratabileceğini bildiği bir enerji enflasyonuyla mücadele etmek için faiz artırmak zorunda. 11 Haziran kararı bu zorlu yolculuğun ilk adımı, ancak bu adımın ötesindeki yol tamamen merkez bankasının kontrol edemediği bir savaşın süresine bağlı.