Taliban Beş Yıldır Afganistan'ı Yönetiyor Ama BM'deki Koltuğu Hâlâ Boş: İşte Nedeni

Sonuç, donmuş bir statüko oldu. Eski cumhuriyet hükümetinin orta düzey bir diplomatı olan Nasır Ahmed Faik, koltuğu elinde tutmaya devam ediyor. Ancak Afganistan, ödenmemiş aidatlar ve çözülmemiş temsil sorunu nedeniyle üst üste üç yıldır Genel Kurul'da oy kullanma hakkını kaybetmiş durumda . Taliban, BM değerlendirmeleriyle işbirliği yapmanın ön koşulu olarak koltuğu talep ediyor ancak bu tutum hiçbir ilerleme kaydetmedi .

İnsan Hakları Engelı

Taliban'ın iç politikadaki sicili, koltuğun devredilmesini herhangi bir BM üyesi devlet için siyasi olarak imkansız hale getiriyor. İktidara döndüklerinden bu yana, fiili yönetim kadınları kamusal yaşamdan sistematik olarak silen 100'den fazla kararname yayınladı . Bunlar arasında kız çocuklarının ortaöğretime ve kadınların üniversiteye gitmesinin yasaklanması, hareket özgürlüğüne ağır kısıtlamalar getirilmesi ve kadınların kamusal alandan fiilen silinmesi yer alıyor.

• BM Kadın Birimi'nin Ağustos 2026 verilerine göre, Afgan kadınlarının yarısı artık evlerinden ayda en fazla bir veya iki kez çıkıyor .
• Bir BM hukuk incelemesi, Taliban'ın 16 politikasının kadınlara ve kız çocuklarına yönelik sistematik ayrımcılık oluşturduğu ve Afganistan'ın Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW) kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal ettiği sonucuna vardı .
• Human Rights Watch, Taliban yönetimindeki Afganistan'ı "dünyanın en ağır insan hakları krizlerinden biri" olarak tanımladı .

BM uzmanları, Taliban'ın kadınlara yönelik muamelesini "toplumsal cinsiyet apartheidı" (gender apartheid) olarak nitelendiriyor . Hiçbir üye devlet, bu sicili bir BM koltuğuyla ödüllendirmeye yanaşmıyor.

Eski Rejim Diplomatlarının Sessiz Direnişi

Eski Afganistan İslam Cumhuriyeti tarafından atanan diplomatlar, New York'taki BM Daimi Misyonu'nda ve yurtdışındaki büyükelçiliklerin çoğunda görev yapmaya devam ediyor . Bu diplomatlar, Taliban'ın koltuğa olan talebini aktif olarak reddediyor. New York misyonunun başındaki Nasır Ahmed Faik, "Birleşmiş Milletler'de temsil, iktidarı ve otoriteyi meşru yollardan ve halkın iradesiyle elde eden, tüm vatandaşların haklarını cinsiyet, etnik köken veya din ayrımı gözetmeksizin güvence altına alan ve ulusal ile uluslararası yükümlülüklerine bağlı kalan hükümetlerin hakkıdır" diyerek Taliban'ın BM temsil kriterlerini karşılamadığını savunuyor .

Birçok ülke, konsolosluk hizmetleri, vize ve diplomatik temsil için bu eski rejim diplomatlarıyla çalışmaya devam ediyor. Amu TV'nin Şubat 2025'teki haberine göre, Afganistan'ın 12 büyükelçiliği ve iki konsolosluğu hâlâ eski hükümet diplomatlarının kontrolünde . Bu direnen misyonlar ağı, Taliban'ı uluslararası alanda daha da izole ediyor.

Uluslararası Tanınma Yok

Hiçbir BM üyesi ülke, Taliban'ı Afganistan'ın meşru hükümeti olarak resmen tanımadı . Çin, Rusya ve bazı bölgesel devletler gibi Kabil'de diplomatik varlığını sürdüren ülkeler bile tam tanıma sağlamadı veya Taliban'ın BM koltuğu talebini desteklemedi . Rusya, 2025 yılında İslam Emirliği'nin meşruiyetini resmen onaylayan tek BM üyesi devlet oldu, ancak bu, yetki belgesi devri için daha geniş bir desteğe dönüşmedi .

Sonuç, donmuş bir çıkmazdır. Taliban toprağı kontrol ediyor ancak bu kontrolü BM temsiline dönüştüremiyor; eski cumhuriyetin misyonlarının diplomatik sürekliliği ve sistematik insan hakları ihlallerinin evrensel kınaması tarafından engelleniyor.