Ethereum Neden Yeniden Enflasyonist Hale Geldi?

Ethereum kalıcı olarak enflasyonist bir arz politikası benimsemedi. ETH arzı, birbirine zıt yönde hareket eden iki mekanizmanın sonucudur: Validator ödülleri olarak yeni ETH üretilir, EIP-1559 kapsamındaki işlem ücretlerinin bir bölümü ise yakılarak dolaşımdan çıkarılır. İhraç miktarı yakımın üzerine çıktığında arz artar; yakım daha yüksek olduğunda arz azalır. 4

Bu denge, 29 Ağustos 2026'da sona eren yedi günlük dönemde ihraç lehine döndü. Verilere göre validatorlara 20.515,08 ETH dağıtılırken 389,76 ETH yakıldı ve net arz artışı 20.125,33 ETH olarak gerçekleşti. 2

Asıl neden: Düşük ücretler daha az ETH yakılması demek

EIP-1559, Ethereum işlemlerinde ödenen temel ücreti (base fee) yakar. Dolayısıyla yakım miktarı, Ethereum blok alanına olan talebe doğrudan bağlıdır: Ağ yoğunlaştığında ve temel ücretler yükseldiğinde daha fazla ETH yok edilir; işlem trafiği ve ücretler düştüğünde yakım yavaşlar. Proof-of-stake sistemi kapsamında validator ödülleri ise devam eder. 4

Bu nedenle ETH arzı “talebe duyarlı” bir yapıya sahiptir. Ağın sakin olduğu bir dönem, protokolün ihraç kurallarında değişiklik yapılmadan da enflasyonist olabilir. Buna karşılık yüksek değerli ve yoğun zincir üstü faaliyetler, net deflasyonu yeniden sağlayabilir.

Son haftadaki artışın ekonomik boyutu sınırlı. 120 milyon ETH'yi aşan toplam arzla karşılaştırıldığında 20.125 ETH, ölçülen hafta için yaklaşık yüzde 0,016'ya denk geliyor. 23 Ancak tek haftalık koşulların bir yıl boyunca devam edeceği varsayımıyla bu rakamı yıllıklandırmak yanıltıcı olur. Verinin daha anlamlı mesajı, söz konusu dönemde Ethereum'un Layer 1 blok alanına yönelik ücret ödeyen talebin validator ihraçlarını dengelemeye yetmediğidir.

Dencun, ücret ve yakım dengesini nasıl değiştirdi?

Dencun güncellemesiyle birlikte EIP-4844 uygulamaya alındı. Bu düzenleme, rollup'ların verilerini blob işlemleri aracılığıyla daha düşük maliyetle yayımlamasını sağladı. Böylece Layer 2 ağlarının maliyetleri azaldı ve Ethereum'un ölçeklenebilirliği iyileşti. Ancak kullanıcıların ve rollup'ların geleneksel Layer 1 blok alanı için rekabet etme ihtiyacı da zayıfladı.

Bu gelişme ETH ekonomisi açısından bir ödünleşim yarattı: Daha ucuz işlemler kullanıcılar için olumlu ve daha geniş kullanımın önünü açabilir; ancak ana ağ ücretlerinin düşmesi genellikle EIP-1559 yakımının da azalması anlamına gelir. Dencun sonrasında ortalama Ethereum işlem ücretlerinin yaklaşık dört kat düştüğünü ortaya koyan haberler, aynı dönemde ETH'nin yeniden net ihraç aşamasına döndüğünü bildirdi. 39

Layer 2 büyümesi tek başına daha yüksek Layer 1 yakımı anlamına gelmez. Kritik soru, artan faaliyetin ne kadarının daha ucuz işlem katmanlarında kalacağı ve ne kadarının sınırlı, ücret ödenen Ethereum ana ağ blok alanına yönelik talep yaratacağıdır.

Merge sonrasındaki daha geniş tablo

The Merge, yürütme katmanındaki ETH ihracını sona erdirdi ve yeni ETH üretim hızını önemli ölçüde düşürdü. Ethereum.org'a göre Merge sonrasında kalan ihraç, ağı güvence altına alan validatorlara verilen konsensüs katmanı ödüllerinden oluşuyor. Bu değişiklik, proof-of-work dönemine kıyasla toplam ihracı ciddi biçimde azalttı. 20

Ancak bu azalma kalıcı deflasyonu garanti etmedi. Arz takip platformlarından alınan verilere atıfta bulunan raporlara göre Merge'den bu yana dolaşımdaki ETH miktarı yaklaşık 950.000 arttı ve ölçüm sırasında yıllıklandırılmış enflasyon oranı yaklaşık yüzde 0,23 oldu. 17 Takip platformları ve ölçüm dönemleri farklılık gösterdiğinden, bu kümülatif rakam kesin ve değişmez bir defter istatistiği değil, yaklaşık bir değer olarak değerlendirilmelidir.

Aynı mekanizma Dencun sonrasında, 2024'te de görüldü. Bir rapor, yaklaşık 72 günlük enflasyonist dönemde arzın neredeyse 50.000 ETH arttığını belirtirken, başka raporlar örtüşen dönemler için nisan ortasından itibaren 112.000 ETH'den fazla artış bildirdi. 2538 Bu rakamlar farklı zaman aralıkları ve takip platformları kullanıyor; aynı dönemi ölçüyormuş gibi birleştirilmemeleri gerekir. Ancak temel mekanizma aynıydı: Daha ucuz veri gönderimi ve düşük ücretler, validator ihracındaki düşüşten daha hızlı biçimde ETH yakımını azalttı.

Ethereum yeniden deflasyonist olabilir mi?

Evet. Deflasyon için mutlaka yeni bir ihraç politikası gerekmiyor; ücret ödeyen talebin yeterince yükselmesi de yakımı yeniden artırabilir. Daha yüksek değerli DeFi işlemleri, NFT faaliyetleri, stablecoin transferleri ve Ethereum Layer 1'ını kullanan diğer uygulamalar gas ücretlerini yükselterek yakılan ETH miktarını artırabilir.

Bu nedenle yalnızca işlem sayısına bakmak yeterli değil. İzlenmesi gereken başlıca göstergeler şunlar:

• Ethereum Layer 1 temel ücretleri ve kullanılan gas miktarı
• EIP-1559 kapsamında yakılan ETH'nin validator ihraçlarına oranı
• Blob talebi ve rollup veri ekonomisi
• Layer 2 büyümesinin Layer 1 üzerinde daha fazla mutabakat ve veri talebi oluşturup oluşturmadığı
• Staking'e yatırılan ETH miktarı ve bunun validator ihracına etkisi
• Zincir üstü faaliyetlerin bileşimi ve ekonomik değeri

Layer 2 ağları, Ethereum Layer 1 için benzer ölçekte yeni bir talep yaratmadan verimlilik kazanmaya devam ederse net ihraç sürebilir. Buna karşılık Ethereum'da ücret yoğunluğunun yeniden arttığı ve uzun süre devam ettiği bir dönem yaşanırsa yakım, ihraç miktarını yeniden aşabilir.

EIP-8363 neyi değiştirebilir?

“Tapered Issuance Burn” adı verilen EIP-8363, staking oranı yükseldikçe validator ödüllerinin artan bir bölümünün yakılmasını öneren bir taslak. Teklifteki yakım oranı, sabit bir doygunluk bakiyesinde ETH arzının yaklaşık yarısı stake edildiğinde yüzde 100'e ulaşacak. Bu eşikte, teklif kapsamındaki konsensüs katmanı ihracının sıfıra yaklaşması öngörülüyor. 58

Ancak EIP-8363 kabul edilmiş bir Ethereum kuralı değil, yalnızca bir teklif. Parametreleri, uygulama yöntemi ve staking teşvikleri üzerindeki etkisi belirsizliğini koruyor. Hayata geçirilmesi halinde teklif, ETH kıtlığını yalnızca işlem ücretlerindeki artışa bağlamak yerine denklemin ihraç tarafını da değiştirmeyi amaçlayacak.

Son arz artışı ETH sahipleri için ne ifade ediyor?

Tek haftalık 20.125 ETH artışı, ETH'nin uzun vadeli ekonomisinde büyük bir değişim ilan etmek için hem çok küçük hem de çok kısa süreli. Yine de bu gelişme, “ultrasound money” anlatısının proof-of-stake'e geçişle otomatik olarak gerçekleşmediğini gösteriyor.

Merge sonrası ETH arzını daha doğru biçimde koşullu bir yapı olarak düşünmek gerekiyor: Validator ihracı devam ediyor; EIP-1559'un deflasyonist etkisi ise gerçek ve ücret ödenen blok alanı talebine bağlı. 120 milyon ETH'nin üzerindeki arzla karşılaştırıldığında haftalık yüzde 0,016'lık artış sınırlı olsa da, düşük ücret ve düşük yakım düzeninin sürdüğüne dair bir sinyal veriyor. 23

Aynı piyasa görünümünde ETH'nin önceki 24 saatte yaklaşık yüzde 2,5 gerilediği bildirildi. Ancak tek günlük fiyat hareketi, arz artışının düşüşe neden olduğunu kanıtlamaz. 2 Daha kalıcı soru, düşük ücret ve düşük yakım koşullarının devam edip etmeyeceği ve gelecekteki ağ talebinin Ethereum'un giderek daha verimli hale gelen Layer 2 altyapısından daha hızlı büyüyüp büyümeyeceğidir.