Dünya Ticaret Örgütü (WTO), Orta Doğu’daki çatışmanın enerji sevkiyatlarını aksatmasına rağmen küresel mal ticaretinin beklenenden dirençli kaldığını söylüyor. Yapay zekâ yatırımlarına bağlı ürün talebi ve başka üreticilerin artan sevkiyatları bu dayanıklılığı destekledi. WTO, 2026 için mal ticareti büyüme tahminini mart ayında açıkladığı yüzde 1,9’luk temel senaryodan yüzde 3,9’a yükseltti.
40
42
48
Enerji ihracatındaki düşüş bölgesel ölçekte
2026’nın ilk yarısında Orta Doğu’dan ham petrol ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 24, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatı ise yüzde 47 düştü. Bu oranlar Orta Doğu’nun ihracatındaki gerilemeyi ifade ediyor; küresel petrol veya LNG ticaretinin aynı oranda azaldığı anlamına gelmiyor.
40
42
Aynı dönemde küresel mal ticaretinin hacmi yüzde 3,5 büyüdü. WTO’ya göre diğer üreticilerin artan sevkiyatları, Orta Doğu’daki düşüşün etkisini sınırlamaya yardımcı oldu: LNG’de Malezya, Norveç ve Angola; ham petrolde ise ABD, Norveç ve Brezilya daha fazla sevkiyat yaptı. Bu artışlar kesintiyi tümüyle ortadan kaldırmadı, ancak kaybın bir bölümünü telafi etti.
33
42
Hürmüz Boğazı neden kritik?
Körfez’den enerji taşımacılığında kilit güzergâhlardan biri olan Hürmüz Boğazı, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden (BAE) çıkan LNG için özellikle önemli. Uluslararası Enerji Ajansı’na (IEA) göre Katar’ın LNG ihracatının yaklaşık yüzde 93’ü, BAE’ninkinin ise yüzde 96’sı normal koşullarda boğazdan geçiyor.
17
IEA, Hürmüz’den geçişin aksamasının 1 Mart’tan bu yana iki ülkeden sağlanan LNG arzını günde 300 milyon metreküpten fazla azalttığını bildiriyor. Bu miktar, Katar ve BAE’nin arzındaki kaybı anlatıyor; küresel LNG arzındaki düşüş olarak okunmamalı. Başka bölgelerdeki tedarik artışı kayıpların bir bölümünü karşılasa da, güzergâhın önemi enerji piyasalarını şoka açık bıraktı.
25
Yapay zekâ ürünleri ticarete ivme verdi
Yarı iletkenler ve sunucular gibi yapay zekâ altyapısında kullanılan ürünlerin ticareti, 2026’nın ilk yarısında yıllık bazda yüzde 67 arttı. Bu ürünler, aynı dönemde küresel mal ticaretindeki değer artışının yüzde 47’sini oluşturdu.
40
45
Bu oran, yapay zekâyı mümkün kılan ürünlerin ticaret artışına katkısını gösteriyor; toplam ticaret içindeki paylarıyla aynı şey değil. WTO’nun 2025 sonuna ilişkin verisine göre bu ürünler, toplam mal ticaretinin yüzde 16,8’ini oluşturuyordu. Bu oran 2026’nın ilk yarısına değil, bir önceki yılın sonuna ait.
2
Yapay zekâ bağlantılı ürünlere yönelik güçlü talep, Orta Doğu’daki çatışmanın mal ticareti üzerindeki baskısını dengelemeye yardımcı oldu. Ancak bu, bütün ticaret alanlarının güçlendiği anlamına gelmiyor: WTO hizmet ticaretine ilişkin görünümünü aşağı yönlü revize etti.
40
Tahmin yükseldi; riskler ortadan kalkmadı
WTO, 2026’da küresel mal ticaretinin yüzde 3,9, 2027’de ise yüzde 4,1 büyümesini bekliyor. 2026 tahmini, mart ayında yayımlanan yüzde 1,9’luk temel senaryoya göre yükseltildi; karşılaştırma nisan ayındaki bir tahminle değil, mart tahminiyle yapılıyor.
35
48
Örgüt, dünya ekonomisinin 2026’da yüzde 2,6, 2027’de yüzde 2,9 büyümesini öngörüyor.
35
Tahmindeki artış, mal ticaretinin beklenenden dirençli kaldığını gösteriyor; enerji şokunun sona erdiğini değil. Yüksek enerji fiyatları ve aksayan taşıma güzergâhları risk olmaya devam ederken, hizmet ticaretine ilişkin görünüm de mal ticaretine kıyasla daha zayıf.
8
40