Okyanusun biriktirdiği ısı rekor kırarken deniz seviyesi daha hızlı yükseliyor

Copernicus’un 30 Eylül 2026’da yayımlanan 10. Okyanus Durum Raporu, okyanusların giderek daha fazla ısı depoladığını, deniz seviyesinin daha hızlı yükseldiğini ve deniz suyunun asitlendiğini bildiriyor. Küresel okyanuslar ile Avrupa’nın bölgesel denizlerine ilişkin uzun dönemli gözlemlere dayanan rapor, bu değişimlerin kutup habitatlarından kıyı altyapısına kadar uzanan etkilerini izliyor. 18

Raporun öne çıkan bulguları

• Okyanus ısısı: Küresel okyanusun ısı içeriği, 1993’te başlayan kayıtlarda 2025’te en yüksek düzeye ulaştı. Okyanus, iklim sistemindeki fazla ısının yüzde 90’a kadarını depoluyor. 5
• Deniz seviyesi: Küresel ortalama deniz seviyesinin yükselme hızı, 1993–2011 döneminde yılda 2,6 milimetreyken 2012–2025 döneminde yılda 4,2 milimetreye çıktı. 45
• Kutup bölgeleri: Arktik deniz buzunun kapladığı alan, 1979–2025 arasında on yılda yaklaşık 490 bin kilometrekare küçüldü. Raporda kutup sularının ısınması ve her iki kutupta yaban hayatı için buz habitatlarının azalması da ele alınıyor. 16
• Avrupa denizleri: Akdeniz ve Karadeniz’de rekor denizel sıcak hava dalgaları yaşandı. Avrupa denizlerinin bazı kesimleri 2024’te normalin 4,6°C’den fazla üzerine çıktı. 12
• Okyanus kimyası: Rapor, ısınma ve deniz seviyesindeki yükselişin yanı sıra okyanus sularının giderek asitlendiğine de dikkat çekiyor. 46

Isı okyanusta birikiyor

Okyanus ısı içeriği, yalnızca yüzeydeki değil, suyun derinliklerinde depolanan ısıyı da ölçüyor. Copernicus verilerine göre küresel okyanusun ısı içeriği 2025’te, 1993’e kadar uzanan ölçüm dizisinin en yüksek seviyesine çıktı. İklim sistemindeki fazla ısının yüzde 90’a kadarını soğurup depolayan okyanus, uzun vadeli değişimin önemli göstergelerinden biri. 5

Deniz seviyesindeki değişim de bu tablonun bir parçası. Küresel ortalama deniz seviyesinin yıllık yükselme hızı 1993–2011 döneminde 2,6 milimetre olarak hesaplanırken 2012–2025 döneminde 4,2 milimetreye ulaştı. Bunlar dönem ortalamaları; herhangi bir kıyı noktasında yaşanacak değişimin bire bir tahmini değil. 45

Kutup deniz buzu ve yaban hayatı üzerindeki baskı

Rapor, Arktik’te deniz buzunun kapladığı alanda belirgin bir azalma kaydediyor: 1979–2025 döneminde düşüş, on yılda yaklaşık 490 bin kilometrekare oldu. Rapora ilişkin bir özette, Arktik deniz suyu yüzeyi ile deniz buzunun birleşik yüzey sıcaklığının 1982–2024 arasında 4,2°C yükseldiği de belirtiliyor. 16

Deniz buzu, ona bağımlı canlılar için yaşam alanı sağlıyor. Copernicus bulgularını aktaran haberler, hem Arktik’te hem Antarktika’da yaban hayatının habitat kaybıyla karşı karşıya olduğuna işaret ediyor. Ancak burada sunulan kaynaklar, etkinin türler veya bölgeler genelinde tek bir ölçüsünü vermiyor. 6

Denizel sıcak hava dalgaları ve asitlenme

Akdeniz ve Karadeniz’de kayıtlara geçen rekor denizel sıcak hava dalgalarının yanı sıra, Avrupa denizlerinin bazı kesimleri 2024’te normalin 4,6°C’den fazla üzerinde seyretti. Bu değer belirli bölgesel koşulları anlatıyor; Avrupa’daki tüm denizlerin aynı ölçüde ısındığı anlamına gelmiyor. 12

Rapor ayrıca okyanus asitlenmesinin arttığını vurguluyor. Sıcak hava dalgaları ve deniz suyundaki kimyasal değişimler farklı baskılar; burada özetlenen kaynaklar bunların deniz yaşamı üzerindeki birleşik etkisini sayısal olarak ölçmüyor. Bununla birlikte rapor, ısınma ve asitlenmeyle birlikte deniz ekosistemlerinde daha geniş değişimler yaşandığını belirtiyor. 46

Uzun süreli gözlem neden önemli?

Okyanus Durum Raporu, uydu gözlemlerini, denizden alınan ölçümleri ve okyanus yeniden analiz verilerini bir araya getirerek küresel okyanus ile Avrupa’nın bölgesel denizlerindeki koşulları izliyor. Bu uzun dönemli kayıtlar, kalıcı eğilimleri kısa süreli değişkenlikten ayırmaya ve denizlerde nelerin değiştiğini ortak bir referans üzerinden değerlendirmeye yardımcı oluyor. 8

Kıyı toplulukları açısından küresel eğilimin yanı sıra yerel koşullar da önem taşıyor. Rapora ilişkin bir özette, Arktik kıyı altyapısının yaklaşık yüzde 60’ının erozyon ve yükselen deniz seviyesine karşı savunmasız olduğu belirtiliyor. Bu oran Arktik’teki altyapıya ilişkin; tüm kıyı yerleşimleri için geçerli bir tahmin değil. 1

Raporun temel mesajı şu: Okyanustaki değişim; ısı, deniz seviyesi, buz ve kimya göstergelerinde ölçülebiliyor. Bu değişimlerin nerelerde yaşandığını ve nasıl ilerlediğini izlemek için gözlemlerin sürdürülmesi gerekiyor. Hazırlık ve planlama da her bölgenin aynı etkilerle karşılaşacağını varsaymak yerine yerel koşullara dayanmalı. 845