Vincent van Gogh’un Yıldızlı Gece tablosundaki gökyüzü, bütünüyle hayal ürünü olmayabilir. Scientific Reports’ta yayımlanan bir araştırma, tablodaki gök cisimlerinin Fransa’daki Saint-Rémy-de-Provence üzerinde 22 Temmuz 1889 dolaylarında, şafak öncesi görülen gökyüzüne benzediğini öne sürüyor. Araştırmacılar özellikle küçülen hilali, Venüs’ü ve Hyades yıldız kümesini aynı gökyüzü düzeninde buluşturuyor. Bu, tablo için olası bir gökyüzü kaynağına işaret ediyor; Van Gogh’un eseri o tarihte tamamladığını kanıtlamıyor.
3
30
Araştırmacılar neden temmuz tarihini öneriyor?
Çalışmanın öne çıkardığı eşleşme, tabloda görülen üç unsura dayanıyor: hilal biçimindeki Ay, parlak bir gezegen ve bir yıldız kümesi. Araştırma özetlerine göre 22 Temmuz 1889 dolaylarında küçülen hilal, Venüs ve Boğa takımyıldızındaki Hyades yıldız kümesi, gün doğmadan önce Saint-Rémy’nin doğu ufkunda birbirine yakın konumdaydı.
2
3
30
Ekip, tablonun merkezindeki yıldız desenini daha önce önerilen Koç takımyıldızı yerine Boğa’daki V biçimli Hyades kümesi olarak yorumluyor. Bu benzerliği değerlendirmek için, iki nokta grubunun konum ve yönelimleri hizalandıktan sonra şekillerini karşılaştıran Procrustes analizinden yararlanıldı.
10
32
Haziran tarihine neden itiraz ediliyor?
Tablonun geleneksel olarak hazirana tarihlenmesi, Van Gogh’un kardeşi Theo’ya 18 Haziran dolaylarında yazdığı bir mektupla ilişkilendiriliyor. Ancak o dönemdeki Ay evresinin tabloda görülen ince hilalle pek uyuşmadığı belirtiliyor. Araştırmacılara göre temmuzdaki gökyüzü, hem hilal biçimi hem de önerdikleri yıldız deseni bakımından daha yakın bir eşleşme sunuyor.
20
30
Ekip, astronomik çözümlemeyi tarihî hava kayıtları ve Van Gogh’un mektuplarıyla birlikte değerlendirdi. Çalışmanın başyazarı Elijah Jeong-hyun Kim, haberlerde SLLAB’ın CEO’su ve Kyung Hee Üniversitesi Uzay Araştırmaları Okulu’nda doktora öğrencisi olarak tanıtılıyor.
3
6
11
Olası gökyüzü tarihi, tablonun yapıldığı tarih değil
Araştırmadaki 22 Temmuz tarihi, tabloda resmedilmiş ya da sanatçıya esin vermiş olabilecek gökyüzüne ilişkin bir öneri. Bu tarih, Van Gogh’un Yıldızlı Geceyi 22 Temmuz’da yaptığı sonucunu tek başına ortaya koymuyor. Gök cisimlerinin konumlarını karşılaştırmak sahnenin yorumlanmasına yardımcı olabilir; fakat tuvalin ne zaman yapıldığını ya da sanatçının farklı gecelerde gördüklerini bir araya getirip getirmediğini kesinleştiremez.
Öneri, sanat tarihi alanındaki tarihlemeyi de kesin olarak değiştirmiş değil. Araştırmaya katılmayan fizikçi Jose Luis Aragon, temmuz tarihini kesinleşmiş bir yanıt değil, ilgi çekici bir hipotez olarak nitelendirdi.
29
Temkinli sonuç şu: 22 Temmuz gökyüzü, tablodaki gök cisimleri için makul bir astronomik eşleşme sunuyor; Hyades yorumu da yıldız desenine yeni bir açıklama getiriyor. Bunun Yıldızlı Gecenin kabul gören tarihini değiştirip değiştirmeyeceği ise hâlâ açık bir soru.