Sudan’da drone saldırılarının sivillere verdiği zarar giderek büyüyor. BM İnsan Hakları Ofisi, ekimin ilk üç haftasında düzenlenen saldırılarda en az 306 kişinin öldüğünü, yüzlerce kişinin yaralandığını bildirdi. Saldırılar hem Sudan Silahlı Kuvvetleri’ne (SAF) hem de paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri’ne (RSF) atfediliyor.
6
7 26 Ekim’de Nyala’daki bir pazara yapılan saldırı, şiddetin boyutunu ve can kaybı konusunda kesin bir sayıya ulaşmanın güçlüğünü gözler önüne serdi.
Guterres’ten saldırıların durdurulması çağrısı
BM Genel Sekreteri António Guterres, 31 Ekim’de Sudan’da yoğunlaşan drone saldırılarını ve siviller üzerindeki yıkıcı etkilerini kınadı. Sözcüsü, Sudan genelinde ve Abyei’de düzenlenen saldırılarda kadınlar ve çocuklar dâhil yüzlerce kişinin öldüğünü belirtti. Guterres, sivillerin ve kritik altyapının korunmasını, çatışmaların derhal sona erdirilmesini istedi.
1
17
BM’nin ekim ayına ilişkin verilerine göre saldırılar evleri, pazarları, hastaneleri, yerinden edilenlerin kaldığı alanları, elektrik santrallerini ve su kaynaklarını hedef aldı. BM, saldırıların her iki tarafa da atfedildiğini bildirdi.
6
7 BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk de tırmanışı kınadı.
6
Nyala’daki pazar saldırısında can kaybı sayısı tartışmalı
Haberlere göre drone, 26 Ekim akşamı saat 20.00 civarında, Nyala’nın Doumaya mahallesindeki Tanqonj Pazarı’na isabet etti. Nyala, Güney Darfur’un başkenti ve RSF’nin güçlü olduğu kentlerden biri. Saldırı Sudan ordusuna atfedildi.
2
3
Can kaybı ve yaralı sayıları kaynaklara göre farklılık gösteriyor:
- Görgü tanıkları ve bir sağlık çalışanı, saldırının ardından başlangıçta 21 kişinin öldüğünü, 40 kişinin yaralandığını AFP’ye bildirdi.
9
- İnsan hakları örgütü Emergency Lawyers daha sonra 102 kişinin öldüğünü, 113 kişinin yaralandığını açıkladı.
9
- Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF), destek verdiği hastaneye 36 cenazenin getirildiğini ve 150’den fazla yaralının tedavi edildiğini bildirdi.
16
Bu rakamlar aynı şeyi ölçmüyor. Bir hastaneye getirilen cenaze ve yaralı sayısı, saldırıdaki toplam can kaybı ve yaralı sayısıyla bire bir örtüşmeyebilir. Mevcut haberler, saldırının kesin bilançosunu bağımsız biçimde doğrulamıyor.
9
16
Pazarın kalabalık olduğu ve paramiliter savaşçıların da burayı kullandığı bildirildi. Emergency Lawyers, kurbanların çoğunun kadın ve çocuklar olduğunu söyledi.
5 Bu bilgi, saldırının sorumluluğunu veya hayatını kaybedenlerin kesin sayısını tek başına netleştirmiyor.
Abyei’deki saldırı ayrı bir dosya
BM’nin en az 306 kişilik bilançosu yalnızca Nyala’daki saldırıyı değil, ekimin ilk üç haftasında Sudan genelinde kayda geçen drone saldırılarını kapsıyor. Belgelenen hedefler arasında sivil alanlar ve temel altyapı da bulunuyor.
6
7
Ayrı bir gelişme olarak BM misyonu, 19 Ekim’de Abyei’deki bir pazara düzenlendiği bildirilen drone saldırısını araştırdığını açıkladı. BM’nin aktardığı bilançoya göre saldırıda en az 80 kişi öldü; saldırının Sudan’daki askeri hükümet güçlerince gerçekleştirildiği öne sürüldü.
33 Başka bir haberde ise yerel kaynakların can kaybını 150’nin üzerinde verdiği, Sudan hükümetinin de ordunun saldırıyla ilgisi olduğu iddiasını reddettiği aktarıldı. Bu nedenle hem can kaybı sayısı hem de sorumluluk konusunda farklı anlatımlar bulunuyor.
47
Bilinenler ve belirsiz kalanlar
Mevcut bilgiler, Sudan’da ölümcül drone saldırılarının yaygınlaştığını, BM’nin ekimin ilk üç haftası için en az 306 can kaybı kaydettiğini ve sivillerle kritik altyapının korunması için acil çağrılar yapıldığını ortaya koyuyor.
1
6
7
Ancak Nyala saldırısının kesin bilançosu henüz netleşmiş değil ve saldırının sorumluluğu bağımsız olarak doğrulanmış değil. Abyei dâhil başka yerlerdeki saldırılar ve soruşturmalar da ayrı olaylar; bunları Nyala’daki pazar saldırısıyla ya da BM’nin Sudan geneline ilişkin ekim bilançosuyla karıştırmamak gerekiyor.