Rusya'nın Drone Ordusu Bahsi: Sivil Havacılık Çökerken, Ekonomi Durma Noktasında

Yüzeyden bakıldığında, Rus havacılık endüstrisi patlama yaşıyor. Federal istatistikler, insanlı askeri uçaklar ve insansız hava araçlarını kapsayan uçak sektörü üretiminin Nisan ayında geçen yılın aynı dönemine göre %117 arttığını, bu artışın 2025 yılı boyunca ortalama %68'lik bir büyüme üzerine inşa edildiğini gösteriyor . Ancak bu manşet rakamı, kasıtlı ve maliyetli bir tercihin üzerini örtüyor. Bu patlama neredeyse tamamen bir drone üretim hikayesidir ve Rusya'nın sivil ekonomisi ile modern, kendi kendine yeten bir ticari havacılık endüstrisi kurma yönündeki uzun süredir vaat edilen hedefleri doğrudan feda edilerek gerçekleşmektedir.

Drone dalgası: Nitelikten ziyade nicelik

Rusya'nın savaş zamanı üretim stratejisi tek bir ilke etrafında şekillendi: Savaş alanını ucuz, seri üretim insansız sistemlerle doldurmak. Hem Rusya hem de Ukrayna şu anda haftada tahmini 40.000 ila 50.000 taktik drone üretiyor ve Rus envanter planlaması, on milyonlara ulaşabilecek bir taktik drone stoğuna işaret ediyor . Kremlin'in yalnızca 2025 yılında, 2024'te rapor edilen 1,4 milyon adedin üzerine üç ila dört milyon drone üretmesi bekleniyordu . 2026 yılı için ise Ukrayna askeri istihbarat değerlendirmeleri, Rusya'nın 7,3 milyon FPV (Birinci Şahıs Görüşlü) drone ve 7,8 milyon muharebe drone parçası üretmeyi planladığını öne sürüyor .

Bu, organik bir endüstriyel genişleme değildir. Başbakan Mihail Mişustin'in, askeri kullanıma dönüştürülen sivil üreticiler de dahil olmak üzere drone üreticilerine ve yenilikçilerine devlet yardımı teklif ederek bizzat öncelik verdiği, devlet güdümlü bir seferberliktir . Kremlin, federal, bölgesel ve sektöre özgü stratejileri kapsayan ve 2035 yılına kadar 48 drone üretim merkezi kurma planlarını içeren bir "egemen drone ekosistemi" inşa ediyor . ABD Ordusu Askeri İnceleme dergisindeki analistler, sonucu, hava aracı ömrü ve gelişmişlikten ziyade sayısal üstünlük sağlayan, harcanabilir platformlardan oluşan "drone odaklı bir ordu" olarak tanımlıyor .

Serbest düşüşteki bir sivil havacılık endüstrisi

Drone bolluğu, Rusya'nın durma noktasına gelen veya tamamen hurdaya çıkarılan sivil uçak programlarıyla tam bir tezat oluşturuyor. Rusya'nın sivil havacılık filosu %80 oranında ithal, bu uçakların üçte ikisi ise şu anda yaptırımlar nedeniyle erişimi kesilmiş Avrupalı üreticilere ait . Hükümetin, yerli olarak inşa edilen SJ-100, MS-21, Tu-214 ve Il-114-300'leri teslim etmesi beklenen ithal ikame planı, teslimatların 1,5 ila 2 yıl ertelenmesiyle tekrarlanan gecikmeler yaşadı .

En sembolik başarısızlık ise Mayıs 2026'da, yaşlanan Sovyet dönemi An-24 ve An-26 uçaklarının yerini almak üzere tasarlanan bölgesel turboprop uçağı TVRS-44 Ladoga'nın sivil versiyonunun askıya alınmasıyla geldi. Ural Sivil Havacılık Fabrikası baş tasarımcısı Sergey Merenkov, uçağın bunun yerine "askeri ihtiyaçlar için yeniden tasarlanacağını" doğruladı . Hükümet ayrıca, devam eden üretim gecikmeleri nedeniyle yeni uçak ve helikopter üretimi için ayrılan fonu %22 oranında kesti .

Rusya, yeni uçak inşa etmek yerine, yolcu kapasitesini korumak için depolanmış Soğuk Savaş dönemi uçaklarına yöneliyor. 2026'nın başı itibarıyla, yeniden etkinleştirilen bu tür uçaklardan yalnızca on tanesi operasyonel duruma geri döndü .

Ekonomik arka plan: İnsan yapımı bir yavaşlama

Drone dalgası, büyümesi neredeyse durmuş bir ekonomi tarafından besleniyor. 2023-2024'te ortalama %4,5 GSYİH büyümesi yakaladıktan sonra, Rusya ekonomisi 2025 yılında yalnızca %1 büyüdü. Bu öyle bir yavaşlama ki, Vladimir Putin bunu "insan yapımı" olarak nitelendirdi . Dünya Bankası, sıkı para politikası, azalan mali teşvikler ve savunma sektörü talebinin yol açtığı işgücü kıtlığıyla kısıtlı olarak, büyümenin orta vadede %1'in altında, yaklaşık %0,7 civarında seyredeceğini öngörüyor .

Bu, "silahlara karşı tereyağı" dinamiğinin en yoğun halidir. SIPRI (Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü), savaş ve diğer askeri harcamalar için federal fonlamanın 2025'te yaklaşık 16 trilyon rubleye veya GSYİH'nın %7,5'ine ulaştığını tahmin ediyor . 2026 bütçesi, analistlerin "fon eksikliğinden ziyade muhasebe teknikleri" olarak tanımladığı nominal kesintilere rağmen, savunma ve ulusal güvenlik harcamalarını toplam harcamaların yaklaşık %38'inde tutuyor .

Bu tercih neyi ortaya koyuyor?

Kremlin açık bir seçim yapıyor: Kıt mühendislik yeteneğini, fabrika kapasitesini ve devlet mali desteğini, uzun süreli ekonomik durgunluğu ve sivil havacılık hedeflerinin çöküşünü kabullenme pahasına drone seri üretimine kanalize ediyor. Uçak sektöründeki büyüme rakamları gerçek, ancak sağlıklı bir ekonomiyi değil, bir savaş ekonomisini temsil ediyor. Atlantic Council'in belirttiği gibi, Rusya askeri ve sosyal harcamalar arasındaki doğal gerilimi giderek daha fazla hissediyor ve kazanan taraf ordu oluyor .

Sinyal net. Moskova, giderek artan bir şekilde ucuz, harcanabilir makineler tarafından yürütülen bir yıpratma savaşını sürdürmenin bedeli olarak sivil endüstriyel modernizasyonu, tüketici refahını ve uzun vadeli büyüme potansiyelini feda etmeye hazır.