Ekim ayında yayımlanan haberlerde, ABD ve İsrail’in 3 Kasım’daki ABD ara seçimlerinden sonra İran’a yönelik saldırıları yeniden başlatma ihtimaline karşı askerî planlar hazırladığı aktarılıyor. Haberlere göre olası harekât yaklaşık üç gün sürebilecek kısa ve yoğun bir kampanya şeklinde tasarlanıyor. Ancak bu haberler, saldırı kararının alındığını ya da operasyonun takvime bağlandığını doğrulamıyor. Aynı dönemde ateşkes önerisi üzerine dolaylı görüşmelerin sürdüğü de bildiriliyor.
10
53
Olası planlarda hangi hedefler var?
The New York Times’a dayandırılan haberlerde, İran’ın nükleer tesisleri, enerji altyapısı ile füze ve insansız hava aracı (İHA) kapasitesi olası hedef kategorileri arasında sayılıyor. İran’ın nükleer programıyla ilgili haberlerde adı geçen Pickaxe Mountain tesisinin de bazı anlatımlarda muhtemel hedeflerden biri olduğu belirtiliyor. Ancak bunlar basına yansıyan planlama seçenekleri; her tesisin kesin hedef listesinde yer aldığı anlamına gelmiyor.
2
4
10
Haberlere göre ABD ve İsrail’in ortak askerî tatbikatları da yoğunlaştı; Irak üzerinde hava taarruzu manevraları çalışıldı. Savunma Bakanı Pete Hegseth’in İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile görüşmesi de planlamaya ilişkin haberlerde anılıyor. Eldeki haberler, bu görüşmede bir operasyonun kesinleştirildiğini göstermiyor.
4
33
39
Bazı ABD’li stratejistlerin, yoğun bir bombardımanın İran ekonomisine yeterince zarar vererek Tahran’ın müzakere tutumunu değiştirebileceğini düşündüğü de aktarıldı. Bu, haberlerde yer alan olası bir stratejik gerekçe; yöntemin işe yarayacağının kanıtı değil.
11
37
Seçim sonrası ihtimal ile daha önceki plan aynı değil
Haberlerde, seçimlerden sonra gündeme gelebilecek olası harekât ile İsrail’in ekim ayının başında hazırlandığı öne sürülen ayrı bir plan birbirinden ayrılıyor. Financial Times haberini aktaran The Times of Israel, Trump’ın ABD ara seçimleri öncesinde çatışmaların yeniden başlamasına karşı çıktığını yazdı. 10 Ekim hafta sonu için hazırlandığı belirtilen önceki planın nükleer tesisleri ve rejim hedeflerinin yanı sıra enerji santralleri gibi sivil altyapıyı da kapsadığı bildirildi.
40
Trump da ABD’nin 3 Kasım’dan önce İran’a saldırmayacağını söylemiş, bunu “verimli” olarak nitelediği görüşmelerle ilişkilendirmişti. Bu açıklama seçim öncesindeki döneme dair bir taahhüt; tek başına, seçimlerden sonra ne olacağını doğrulamıyor veya dışlamıyor.
7
Liderler arasında ne konuşulduğuna dair haberler de birbiriyle tam örtüşmüyor. Ayrı bir haberde, Beyaz Saray’dan bir yetkilinin Trump ile Netanyahu’nun savaşı yeniden başlatmayı görüştüğü iddiasını “yanlış” diye nitelediği aktarıldı. Mevcut haber parçaları bu farklı anlatımlar arasındaki çelişkiyi gidermiyor.
1
Diplomasi de sürüyor
Ekim ayındaki haberlerde, İran’ın yedi günlük ateşkes önerisi ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmaya yönelik girişimler de gündemdeydi. CBS, Washington’ın öneride yeni maddeler istediği dolaylı görüşmelerin sürdüğünü bildirdi. Arab News ise İran’ın boğazı açma teklifinin ABD’nin İran’ın şartlarını kabul etmesine bağlı olduğunu aktardı.
51
53
Dolayısıyla belirsizlik yalnızca askerî hazırlıkların düzeyiyle ilgili değil. Haberlerde olası planlar ve siyasi tutumların yanı sıra henüz sonuçlanmamış diplomatik temaslar da yer alıyor. Eldeki bilgiler, kapsamlı çatışmaların yeniden başlatılması yönünde karar alındığını göstermiyor.
Haberlerin doğrulamadığı noktalar
Mevcut haber parçaları, USS Theodore Roosevelt uçak gemisi ve 13. Deniz Piyade Sefer Birliği dâhil uçak gemisi ve amfibi kuvvetlerin eksiksiz konuşlanma takvimini doğrulamıyor. Hegseth, 4 Ekim tarihli bir haberde Roosevelt uçak gemisi taarruz grubunun Orta Doğu’ya gönderilip gönderilmeyeceğini söylemekten kaçınmıştı.
8
Şubat–nisan dönemindeki önceki harekâtın ABD’nin füze önleme stoku üzerindeki etkisi de burada ölçülebilir biçimde ortaya konmuyor. Financial Times, yıpratma savaşının enflasyonu ve enerji kaynaklı ekonomik etkileri artırabileceğine dair daha genel kaygılara yer verdi; ancak bu, söz konusu harekâtın etkilerine ilişkin doğrudan ve kapsamlı bir değerlendirme değil.
17
19
En temkinli sonuç şu: Haberler, seçim sonrasına dönük olası bir saldırı seçeneğini, genel hedef kategorilerini ve Trump’ın daha önce karşı çıktığı öne sürülen bir planı anlatıyor. Yeni bir saldırının kaçınılmaz olduğunu ya da ekonomik baskı stratejisinin Tahran’ı müzakereye zorlayacağını kanıtlamıyor.