Çin lideri Xi Jinping, 24 Eylül 2026’da Donald Trump ile Beyaz Saray’da yaptığı ilk zirvede ABD’nin “Tayvan’ın bağımsızlığına karşı çıkan doğru tutuma bağlı kalmasını” ve konuyu “ihtiyatla” ele almasını istedi. Sözler, Çin’in resmî haber ajansı Xinhua tarafından aktarıldı.
17
27 Buradaki temel ayrım şu: Xi’nin ne talep ettiği biliniyor; Trump’ın bu talebi kabul ettiği ise mevcut haberlerle doğrulanmıyor.
İki ifade neden aynı anlama gelmiyor?
Washington’ın yerleşik tutumu, Tayvan’ın bağımsızlığını “desteklemediği” yönünde.
31 Xi’nin istediği “karşı çıkma” ifadesi daha ileri gidiyor: Biri ABD’nin bağımsızlığa destek vermediğini, diğeri ise bağımsızlığa açıkça karşı durduğunu söylüyor. Zirve öncesinde uzmanlar, Pekin’in ABD’nin resmî söyleminde tam da bu değişikliği istediğine dikkat çekmişti.
17
38
Böyle bir ifade değişikliği diplomatik açıdan önemli olurdu. Yine de tek başına, ABD’nin Tayvan’a silah satışlarını veya diğer güvenlik işbirliğini değiştirdiği anlamına gelmez.
Çin’in açıklamayı önce yayımlaması ne gösteriyor?
Çin devlet medyası, Xi’nin Tayvan’a ilişkin sözlerini zirveye dair kapsamlı açıklamasından önce yayımladı.
35 İlk haberler çıktığında ABD tarafı, görüşmenin bu bölümüne ilişkin kendi açıklamasını henüz paylaşmamıştı.
19 Bu sıralama, Pekin’in hangi talebi kamuoyunda öne çıkarmayı seçtiğini gösteriyor; Trump’ın talebe onay verdiğini göstermiyor.
Bekleyen silah paketi neden önemli?
Görüşmeden hemen önce Tayvan’a yönelik 14 milyar dolarlık ABD silah paketi hâlâ onaylanmamıştı. Pekin ise ABD’nin Tayvan’a silah satışlarını durdurmasını defalarca istemişti.
2 Trump, bekleyen paketi daha önce Çin’le ilişkilerde “çok iyi bir pazarlık kozu” olarak nitelemişti.
16
53 Bu sözler, ABD’nin müttefikleri arasında Tayvan’ın daha geniş bir pazarlığın parçası olabileceğine dair duyulan kaygıya somut bir dayanak sağlıyor. Ancak haberler, Trump’ın bu zirvede silah paketinden veya ABD’nin açıkladığı Tayvan tutumundan vazgeçtiğini ortaya koymuyor.
3
Liderlerin önceki görüşmesiyle ilişkilendirilen “yapıcı stratejik istikrar” yaklaşımı da bu nedenle sınanıyor.
14 Brookings uzmanı Ryan Hass, çatışma riskini azaltmanın Tayvan üzerinden pazarlık yapmak anlamına gelmemesi gerektiğini savunuyor.
44 Ticaret, Tayvan, İran ve yapay zekânın gündemde olduğu zirvenin ardından açık kalan soru, Washington’ın Pekin’le ilişkilerini yönetirken Tayvan konusundaki mevcut ifadesini koruyup korumayacağı.
1
17