Xiaomi Vietnam'a 290 Milyon VNĐ'lik Tüketici Hakları Cezası

2. Influencer (Kanaat Önderi) Sponsorluklarının Gizlenmesi

Şirket, kanaat önderlerini (KOL – Key Opinion Leader) ve influencer'ları ürünlerini tanıtmaları için finanse ettiğini tüketicilere önceden bildirmedi veya kamuoyuna açıklamadı. Karara göre, bu ticari ilişkinin gizlenmesi, 2023 tarihli Yasa'nın 35. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendini ihlal ediyor . Bu kural, ürün desteklerinin ücretli olduğu bilinmeden yapılan 'gizli reklamcılığı' hedef alıyor.

3. Haksız Sözleşme Şartlarının Kullanılması

Xiaomi'nin standart tüketici sözleşmelerinin, şirketin sorumluluğunu adil olmayan şekilde sınırlayan ve alıcıya makul bir bildirim yapmadan şartları tek taraflı değiştirmesine olanak tanıyan ifadeler içerdiği belirlendi. Bu sözleşme hükümlerinin, 2023 tarihli Yasa'nın 27. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (b) bentlerini ihlal ettiği sonucuna varıldı . Kararın bu kısmı, standart tip sözleşmelerdeki güç dengesizliklerini hedef alıyor.

Daha Geniş Çerçeve: Eş Zamanlı Bir Operasyon

Xiaomi'ye kesilen ceza münferit bir olay değil, Vietnam'daki sistematik düzenleyici baskının bir parçası. Hem 2023 tarihli Tüketici Haklarının Korunması Hakkında Kanun hem de 1 Ocak 2026'da yürürlüğe giren değiştirilmiş Reklam Kanunu, yetkililere yanıltıcı influencer pazarlamasını hedef alacak yeni araçlar sağladı .

VCC bu yeni güçlerini aktif olarak kullanıyor. Ocak 2026 itibarıyla komisyon, ilgili ihlaller nedeniyle 14 işletmeye ve 6 kişiye toplamda 3,55 milyar VNĐ'nin üzerinde para cezası kesmişti .

Y&B Vakası: Doğrudan Bir Emsal

Xiaomi'nin influencer bildirimi ihlali için doğrudan bir emsal karar mevcut. VCC, 14 Ocak 2026'da, Cocoon Vietnam markalı kozmetiklerin münhasır distribütörü olan Y&B Anonim Şirketi'ne 50 milyon VNĐ para cezası vermişti. Şirket, ürünlerini tanıtmaları için influencer'lara sponsor olduğunu tüketicilere açıklamamıştı – ki bu, Xiaomi için belirtilen ihlalin aynısıydı . Bu daha önceki yaptırım kararı, VCC'nin ne kadar kararlı olduğunu açıkça göstermişti.

Yeni kurallar, kanaat önderlerinin ürün bilgilerini doğrulamalarını ve desteklerinin ücretli bir sponsorluk olduğunu kamuoyuna açıklamalarını zorunlu kılıyor. Influencer'lar ve onları işe alan şirketler, reklamın zarara yol açması halinde artık müştereken sorumlu tutuluyor .

Xiaomi İçin Küresel Baskı Noktaları

Vietnam'da kesilen 11.000 dolarlık ceza, Xiaomi'nin diğer ülkelerde karşı karşıya olduğu hukuki risklerle karşılaştırıldığında nispeten küçük bir meblağ olarak kalıyor. Avusturyalı gizlilik savunucusu grup noyb (None of Your Business – Seni İlgilendirmez), Ocak 2025'te Xiaomi ve diğer beş Çinli teknoloji şirketine karşı beş AB ülkesinde bir dizi GDPR (Genel Veri Koruma Tüzüğü) şikayetinde bulundu. Bu şikayetler, Avrupalı kullanıcıların kişisel verilerinin, AB tarafından yeterli veri korumasına sahip olarak tanınmayan Çin'e yasa dışı yollarla aktarıldığını iddia ediyor .

Henüz sonuçlanmamış olan bu GDPR şikayetleri, teorik olarak bir şirketin küresel yıllık cirosunun %4'üne kadar varan para cezalarıyla sonuçlanabilir. Bu, Vietnam'ın yeni tüketici koruma çerçevesi altında şu an için verilen çok daha mütevazı idari para cezalarıyla tam bir tezat oluşturuyor. 2026 yılının başına gelindiğinde, AB genelindeki toplam GDPR cezaları 7,1 milyar avroyu aşmıştı; bu da Avrupa'daki veri gizliliği yaptırımlarının devasa mali boyutunu gözler önüne seriyor .