UNICEF: 21 Ülkede Bir Yılda 20 Milyon Çocuk Dijital Ortamda Cinsel İstismar veya Sömürüyle Karşılaştı

UNICEF’nin Eylül 2026’da yayımladığı bulgular, teknoloji aracılı çocuk cinsel istismarı ve sömürüsünün incelenen 21 ülkede yaygın bir çocuk koruma sorunu olduğunu gösteriyor. Araştırma, 2020–2025 döneminde internet kullanan 12–17 yaşlarındaki yaklaşık 21 bin çocukla yapılan anketlere dayanıyor. UNICEF, bu sonuçlardan hareketle söz konusu ülkelerde bir yıl içinde en az bir tür istismar veya sömürü yaşayan çocuk sayısını yaklaşık 20 milyon olarak tahmin etti. Bu sayı küresel toplamı değil, araştırmaya dahil edilen ülkeleri kapsıyor. 12

Çocukların bildirdiği deneyimler

Tahmin, dijital araçlar yoluyla gerçekleşen farklı zarar biçimlerini içeriyor:

• 15 milyondan fazla çocuk istenmeyen cinsel içerikle karşılaştı.
• Yaklaşık 9 milyon çocuk, cinsel içerikli konuşmaya ya da cinsel görüntü paylaşmaya zorlandı veya baskı gördü.
• Yaklaşık 4 milyon çocuğun kendisine ait cinsel görüntüler rızası olmadan paylaşıldı. 12

Bu veriler, sorunun tek bir suç türüyle sınırlı olmadığını gösteriyor. Dijital teknolojiler; çocukları istenmeyen içeriğe maruz bırakmak, baskı veya zorlama uygulamak ya da cinsel içerikli materyalleri yaymak için kullanılabiliyor.

En sık sosyal medyada görüldü; oyun platformları da önemli bir alan

Reuters’ın aktardığı bulgulara göre, kayda geçen deneyimlerin yaklaşık %60’ı sosyal medya platformlarında, %14’ü ise çevrim içi oyun ortamlarında yaşandı. 1

Buradan çıkarılacak sonuç, sorunun yalnızca tek bir uygulama veya hizmetten kaynaklandığı değil. Çocuklar sosyal medya, mesajlaşma ve oyun hizmetlerini iletişim kurmak, oyun oynamak ve arkadaşlık geliştirmek için kullanıyor. Bu nedenle güvenlik önlemlerinin istismarı internetin tek bir köşesine sıkıştırmadan, tüm bu ortamları kapsaması gerekiyor.

Risk yalnızca tanımadıkları kişilerden gelmiyor

Bildirilen vakaların yarısından fazlasında çocuk, failini arkadaş, akraba veya romantik partner gibi önceden tanıyordu. Vakaların %38’inde ise çocuk faille ilk kez çevrim içi ortamda karşılaştı. 1

Bu tablo, meseleyi yalnızca “yabancı tehlikesi” çerçevesinde ele almanın yetersiz olduğunu ortaya koyuyor. Önleme çalışmaları hem mevcut ilişkiler içindeki istismarı hem de internet üzerinden başlayan teması hesaba katmalı. Çocuğun misilleme korkusu, utanç, kendisine inanılmayacağı endişesi veya önemli bir ilişkiyi kaybetme kaygısı taşıması da bildirim yapmayı zorlaştırabiliyor.

Bildirim oranı çok düşük, ruh sağlığıyla bağlantı kaygı verici

Vakaların %1’inden azı polise, sosyal hizmet uzmanlarına veya yardım hatlarına bildirildi. 1 Bu büyük boşluk önemli: Bildirim mekanizmaları korunma, delillerin muhafazası, destek hizmetlerine erişim ve hesap verebilirlik için bir yol oluşturuyor. Çocukların kolayca bulamadığı, güvenmediği veya güvenle kullanamadığı bir başvuru kanalı, kâğıt üzerindeki güvenlik politikalarının etkisini ciddi biçimde sınırlıyor.

Teknoloji aracılı cinsel istismar veya sömürü yaşayan çocukların, intihar düşüncesi ya da kendine zarar verme bildirme olasılığı akranlarına göre yaklaşık dört kat daha yüksek bulundu; ayrıca daha yüksek kaygı düzeyi bildirdiler. 1 Bu bulgular güçlü bir ilişkiye işaret ediyor; her ruh sağlığı sonucunun tekil bir çevrim içi deneyimden kaynaklandığını kanıtlamıyor. Ancak önleme ve içeriğin kaldırılmasının yanı sıra, mağdur odaklı desteğin gerekliliğini vurguluyor.

Yapay zekâ ile üretilen cinsel görüntüler yeni bir risk alanı

İlgili verinin bulunduğu dokuz ülkede, tahminen 1,1 milyon çocuk, kendisini tasvir eden yapay zekâ üretimi cinsel görüntü veya videolar oluşturulduğunu söyledi. 1

Bu durum, çocuk koruma kurallarının, bildirim sistemlerinin ve platform müdahalelerinin yalnızca kamerayla çekilmiş materyalleri değil, sentetik olarak üretilen cinsel içerikleri de kapsaması gerektiğine işaret ediyor. UNICEF, hukukî çerçevelerin ortaya çıkan dijital risklere ayak uydurabilecek şekilde kurulması çağrısında bulundu. 22

UNICEF hükümetlerden ve teknoloji şirketlerinden ne istiyor?

UNICEF, hükümetlerin, teknoloji şirketlerinin ve diğer paydaşların çocukları dijital ortamlarda korumak için daha fazla adım atması gerektiğini belirtti. 2 Kurumun politika önerileri birkaç bağlantılı sorumluluğa odaklanıyor:

• Güvenliği ürün ve hizmetlerin tasarımına yerleştirmek: Risk yönetiminin yükünü çocukların omzuna bırakmamak.
• Yasaları güncellemek ve uygulamak: Teknoloji aracılı cinsel istismarı kapsayan, teknolojinin değişimine uyum sağlayabilen mevzuat oluşturmak. 22
• Çocuk dostu bildirim ve müdahale sistemleri kurmak: Zarar gören çocukların erişebileceği destek kanalları sağlamak.
• Şirketlerin hesap verebilirliğini güçlendirmek: Dijital hizmetlerle bağlantılı çocuk hakları ihlallerini önleme, izleme, soruşturma ve giderme sorumluluğunu netleştirmek. 22

Meta, Snapchat ve TikTok ne dedi?

Reuters’ın haberine göre şirketler, bulgulara yanıt olarak mevcut veya yeni güvenlik önlemlerine işaret etti. 1

• Meta, anket döneminin önemli bir bölümünün genç hesaplarının varsayılan olarak gizli olması ve bağlantısı olmayan yetişkinlerin gençlere mesaj göndermesinin sınırlandırılması gibi korumalardan önceki zamana denk geldiğini söyledi. Şirket, sömürüyle mücadele etmeyi ve kolluk kuvvetlerini desteklemeyi sürdüreceğini belirtirken WhatsApp’ın sosyal medya olarak sınıflandırılmasına itiraz etti. 1
• Snapchat, proaktif tespit sistemleri kullandığını, ihlal içeren hesapları kaldırdığını, bildirim araçları sunduğunu ve cinsel şantaja karşı savunmasız kullanıcıları korumaya yönelik güvenlik özellikleri uyguladığını bildirdi. 1
• TikTok, küçük yaştaki kullanıcılar için bazı özelliklere getirilen kısıtlamalara, 18 yaş altı hesapların varsayılan gizlilik ayarlarına ve potansiyel yırtıcı davranışları belirlemeyi amaçlayan teknolojilere dikkat çekti. 1

Raporun genel mesajı, koruyucu ayarlar ve tespit araçlarının gerekli olduğu; ancak tek başına yeterli olmadığı yönünde. Etkili çocuk güvenliği için açık ve çocuk dostu başvuru yolları, hızlı müdahale, anlamlı destek ve failin yalnızca anonim yabancı biri olmayabileceğini kabul eden sistemler de gerekiyor.