Kiev ve Moskova’dan gelen son açıklamalar, Ukrayna savaşının yakın zamanda ateşkesle sonuçlanmaktan çok yeni bir kışa taşınacağına işaret ediyor. Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kyrylo Budanov, savaşın kısa sürede sona ermesinin gerçekçi olmadığını ve ülkesinin savunmasını sürdürebilmesi için ayda en az 30 bin kişiyi seferber etmesi gerektiğini söyledi.
1
14 Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov ise barış görüşmelerinin “derin bir duraklama” içinde olduğunu ve masaya yeni bir fikir gelmediğini açıkladı.
5
38
Budanov savaşın takvimi hakkında ne söyledi?
Budanov, savaşın yakın zamanda sona ereceğini düşünmenin gerçekçi olmadığını belirterek çatışmaların kış boyunca sürmesinin beklendiğini ifade etti. Ukrayna’nın savunma kapasitesini koruyabilmesi için her ay en az 30 bin kişiyi seferber etmesi gerektiğini de söyledi.
1
14
Bu rakam, her ay mutlaka 30 bin kişinin askere alınacağı anlamına gelen bir tahmin değil; üst düzey bir Ukraynalı yetkilinin, savaşın devamı için gerekli gördüğü insan gücü seviyesini ifade ediyor. Açıklama aynı zamanda seferberlik konusunun Ukrayna’da askeri ihtiyaçlarla toplumsal ve siyasi baskıları aynı anda artırdığını gösteriyor.
14
Esir takasları, açık kalan başlıca iletişim kanalı
Budanov’a göre Kiev ile Moskova arasındaki temaslar şu anda büyük ölçüde esir takaslarına odaklanıyor. Yakın zamanda yeni bir takas yapılması bekleniyor.
3
8
Bu temaslar insani nitelikte; daha geniş kapsamlı bir siyasi uzlaşma anlamına gelmiyor. Dolayısıyla taraflar arasındaki iletişim tamamen kesilmiş değil, ancak kullanılabilen kanal oldukça dar. Mevcut kaynaklara göre ateşkes, toprak ve sürece dahil olacak taraflar gibi temel başlıklar üzerindeki anlaşmazlıklar sürüyor.
3
Eylül görüşmeleri olursa, ilk aşama teknik olabilir
Budanov, Ukrayna ve Rusya heyetlerinin eylül ayında görüşebileceğini ve bu toplantılara ABD temsilcilerinin de katılabileceğini söyledi.
2 Ancak olası temasları, hemen kapsamlı bir barış anlaşması sağlayacak müzakerelerden ziyade teknik ve hazırlık niteliğinde bir süreç olarak tanımladı.
1
4
Bu ayrım önemli. Bir toplantı ihtimalinin ortaya çıkması, tarafların ateşkes ya da toprak konusundaki temel anlaşmazlıkları aştığı anlamına gelmiyor. En fazla, savaş devam ederken daha kapsamlı bir diplomatik sürecin zeminini hazırlayabilecek sınırlı temasların yeniden başlaması söz konusu olabilir.
Donetsk talebi, temel anlaşmazlıklardan biri
Kaynaklarda yer alan haberlere göre Moskova, Rusya’nın şu anda kontrol etmediği bölgeler de dahil olmak üzere Donetsk’in tamamının Ukrayna tarafından bırakılmasını talep ediyor.
36 Bu tutum, Kiev’in yaklaşımıyla doğrudan çelişiyor ve ateşkes ihtimalinin neden uzak kaldığını açıklayan başlıca unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.
Budanov ayrıca üçüncü tarafların çıkarlarının herhangi bir anlaşmayı karmaşıklaştırdığını, Ukrayna ve Rusya’nın kendi başlarına en fazla temas hattı boyunca bir ateşkes rejimi gibi sınırlı konuları çözebileceğini söyledi.
3 Bu nedenle sorun yalnızca liderlerin veya heyetlerin bir araya gelmesinden ibaret değil; olası bir anlaşmanın şartları, kapsamı ve tarafları konusunda da ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor.
Kremlin: Görüşmeler “derin bir duraklama” içinde
Kremlin Sözcüsü Peskov, barış sürecinin “derin bir duraklama” içinde olduğunu ve “yeni fikir bulunmadığını” söyledi. Peskov, Moskova’nın tutumunu Rus güçlerinin cephede ilerleme kaydettiği yönündeki Kremlin açıklamalarıyla birlikte sundu.
5
38
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ABD Başkanı Donald Trump arasında planlanmış bir telefon görüşmesi bulunmadığı da bildirildi.
40
46 Bu tablo, Moskova’nın kamuoyuna yansıttığı diplomatik çerçeveyle uyumlu: Askeri operasyonlar sürerken üst düzey siyasi temaslar ilerlemiyor.
Ratcliffe’in Moskova ziyareti görünür bir ilerleme sağlamadı
CIA Direktörü John Ratcliffe, Kremlin’in açıklamasına göre Moskova’da Rus istihbarat yetkilileriyle görüştü ancak Putin’le bir araya gelmedi. Kremlin, Putin’in görüşmeler hakkında bilgilendirildiğini söyledi fakat içeriğe ilişkin ayrıntı vermedi.
6
33
Mevcut kanıtlara göre bu ziyaret, üst düzey bir barış kanalının yeniden açıldığını göstermiyor. Hassas temasların hâlâ mümkün olduğunu ortaya koysa da ziyaretin amacı ve somut etkisi belirsizliğini koruyor.
Diplomatik tıkanma, altyapı saldırılarıyla birlikte ilerliyor
Diplomasideki duraklama, ekonomik ve askeri altyapıya yönelik saldırıların yoğunlaştığı bir döneme denk geliyor. Reuters’a göre Rus füzeleri ve insansız hava araçları Ukrayna’daki limanları, tahıl depolarını, enerji tesislerini, sanayi bölgelerini ve perakende dağıtım altyapısını hedef aldı.
17 Ukrayna’nın devlet enerji şirketi Naftogaz da tesislerinin tekrarlanan saldırılara maruz kaldığını açıkladı; bu durum kış öncesinde ısınma, elektrik ve doğal gaz tedarikine ilişkin endişeleri artırıyor.
18
Ukrayna ise Rusya’nın enerji altyapısına yönelik uzun menzilli saldırılarını sürdürüyor. Reuters, Lukoil’e ait bir rafinerinin vurulduğunu ve saldırının ardından ham petrol işleme faaliyetlerinin durduğunu bildirdi.
19 Diğer haberlerde de Ukrayna’nın Rusya’nın yakıt, lojistik ve askeri-sanayi kapasitesini hedef almaya çalıştığı aktarılıyor.
20
23
Bu saldırılar diplomasi dosyasından ayrı değil. Görüşmeler ilerlemezken taraflar birbirlerinin savaş ekonomisi üzerindeki baskıyı artırmaya çalışıyor: Rusya, Ukrayna’nın ekonomisini ve sivil dayanıklılığını destekleyen altyapıyı vururken Ukrayna, Rusya’nın savaş çabalarını beslediğini söylediği enerji ve lojistik unsurlarını hedef alıyor. Mevcut kaynaklar saldırıları ve tarafların açıkladığı amaçları belgeliyor; ancak bu kampanyalardan herhangi birinin siyasi bir atılım sağladığını göstermiyor.
Son açıklamalar ne anlama geliyor?
En net sonuç, diplomasinin yakın bir ateşkesten ziyade sınırlı ve koşullu kanallara sıkışmış olması. Kiev, teknik temasların ve ABD’nin dahil olabileceği görüşmelerin hâlâ mümkün olduğunu söylüyor; aynı anda çatışmaların sürmesine ve yüksek bir aylık seferberlik ihtiyacına hazırlanıyor.
1
2
14
Moskova ise müzakereleri “derin bir duraklama” içinde gösteriyor, yeni fikir bulunmadığını savunuyor ve cephedeki gelişmeleri öne çıkarıyor.
5
38 Esir takasları işleyen başlıca insani kanal olmaya devam etse de toprak meselesi ve daha geniş bir barış anlaşmasının şartları çözülebilmiş değil.
3
36
Bu açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, savaşın yeni bir kışa ateşkes perspektifi olmadan girdiği görülüyor. Ukrayna’da personel ve toplum üzerindeki baskı artarken, her iki taraf da enerji, sanayi, lojistik ve askeri altyapıya yönelik saldırılarla savaş kapasitesini korumaya veya karşı tarafı zayıflatmaya çalışıyor.