Zelenskiy’den kış uyarısı: Enerji saldırısına karşılık, masada ateşkes arayışı

Rusya’nın Ukrayna’nın elektrik sistemine yönelik olası kış saldırıları, Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin son uyarısının merkezindeydi. Zelenskiy’nin mesajı iki yönlüydü: Moskova enerji altyapısını vurur ve elektrik kesintilerine neden olursa Kiev, Rus enerji tesislerine karşılık vermeye çalışacak. Ancak bunun alternatifi olarak, sivillerin maruz kaldığı zararı azaltacak ve savaşı bitirmeye yönelik ilerleme sağlayacak görüşmeler çağrısı yaptı. 182031

“Kesinti olursa karşılık veririz” uyarısı

Zelenskiy, Rusya’nın kış döneminde Ukrayna’nın enerji sistemini hedef almaya hazırlandığını söyledi. Böyle bir saldırı olursa “Rusya da aynı karşılığı alacak” dedi. Ukrayna’nın elektrik şebekesine yönelik saldırılara karşılık verebileceğini vurgularken, Ukrayna’nın tutumunu Rus saldırılarının yol açtığını söylediği insani sonuçlarla bir tutmadığını belirtti. 1819

Bu, diplomasiden vazgeçildiği anlamına gelmiyor. Zelenskiy, Moskova için iki seçenek çizdi: Savaşı müzakereler yoluyla sona erdirmek ya da kapsamlı çözüm beklerken sivilleri koruyabilecek sınırlı ve pratik adımlarda uzlaşmak. 2029

Kiev’in aşamalı önerileri neler?

Zelenskiy’nin geçici yol haritası, kapsamlı bir barış anlaşması olmadan da üzerinde sınırlı uzlaşı sağlanabilecek başlıklara odaklanıyor:

• Enerji ateşkesi: Özellikle kışın, iki tarafın da enerji altyapısına saldırıları karşılıklı olarak durdurması. 2630
• Karadeniz erişimi: Zelenskiy’nin neredeyse tamamen tıkandığını söylediği Karadeniz gıda koridorunun yeniden açılması veya engellerin kaldırılması. 2231
• İnsani adımlar: Esir takasları ile Rusya’da tutulan Ukraynalı sivillerin ve çocukların geri dönmesi. 31

Bu yaklaşımın amacı, küçük anlaşmalarla acil riskleri azaltmak ve daha geniş kapsamlı görüşmeler için zemin oluşturmak. Ancak ortada henüz kabul edilmiş bir çerçeve değil, Kiev’in sunduğu bir öneri bulunuyor. 2931

Açıklamaların yapıldığı askeri tablo

Enerji ateşkesi çağrısı, Rusya’nın yeniden yoğunlaşan hava saldırıları sırasında geldi. Reuters’ın haberine göre Rus saldırılarında Ukrayna’nın güneydoğusundaki Pavlohrad bölgesinde yedi kişi öldü; Dnipro’da uluslararası bir tarım işletmesi vuruldu ve Kiev’deki bir akaryakıt istasyonuna düzenlenen saldırıda dört kişi yaralandı. 33

Hafta başında Rusya, ABD temsilcilerinin ziyaretleriyle bağlantılı kısa bir aradan sonra Kiev’e yönelik saldırılarını yeniden başlattı. Ukraynalı yetkililer, konutlar, okullar, dükkânlar, akaryakıt istasyonları ve bir un fabrikasının da bulunduğu 50’den fazla noktanın zarar gördüğünü bildirdi. 510

Başka haberlerde ise jet motorlu insansız hava araçlarıyla Kiev’deki iki akaryakıt istasyonunun vurulduğu ve bu sonraki saldırıda iki kişinin öldüğü aktarıldı. 34

Moskova’nın ateşkes önerilerine yanıtı

En temel engel, Moskova’nın yalnızca hava saldırılarını veya enerji altyapısına saldırıları kapsayan dar bir ara önerisine karşı çıkması. Kremlin, 10 Eylül’de ABD destekli karşılıklı hava saldırısı molası teklifini reddetti. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, enerji sektörünü Ukrayna’nın “Aşil topuğu” olarak niteledi. 43

Rusya, ABD temsilcilerinin ziyareti etrafında gündeme gelen daha geniş kapsamlı üç günlük ateşkese de onay vermemişti. Kiev’e yönelik saldırılarda geçici duraklama kısa süre sonra sona erdi. 3536

Önceki enerji ateşkesi girişimleri de şüpheleri artırıyor. Vladimir Putin, Mart 2025’te Ukrayna enerji tesislerine saldırıların geçici olarak durdurulmasını kabul etmiş, ancak Washington’ın istediği daha geniş 30 günlük ateşkesi kabul etmemişti. Daha sonraki haberler, enerjiyle ilgili bu tür duraklamalara uyulup uyulmadığı konusunda karşılıklı suçlamalara işaret etti. 34215

Yaptırımlar ve diplomaside sıradaki sınav

Zelenskiy, ölümcül saldırıların ardından Trump yönetimine Rusya’ya derhal yeni yaptırımlar uygulama çağrısı yaptı. Mevcut haberlerde, sonuçlandırılmış yeni bir ABD yaptırım paketi yer almıyor. 8

Ukrayna lideri ayrıca eylülün sonlarında Başkan Donald Trump ile görüşmeyi planladığını söyledi. Ukrayna, Rusya ve ABD ise olası üçlü görüşme ile müzakere için başka yolları tartışmayı sürdürüyor. 838

Ortaya çıkarsa bir kış enerji anlaşması, barış anlaşmasından ziyade sınırlı bir diplomasi testi olacak. İnandırıcılığı; hangi tesislerin korunacağı, ihlallerin nasıl tespit edileceği, ihlal sonrası ne yapılacağı ve Karadeniz erişimi ile tutuklu ve çocukların iadesi gibi insani tedbirlerin pakete dahil edilip edilmeyeceği gibi ayrıntılara bağlı. Rusya’nın son hava ateşkesi teklifini reddetmesi, Zelenskiy’nin açıklamaları sırasında bu koşulların henüz oluşmadığını gösteriyor. 3143