Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 12 Kasım’da Ukrayna birliklerinin SpaceX’in askerî uydu iletişim hizmeti Starshield’da birkaç gündür yeniden sistematik kısıtlamalar yaşadığını söyledi. Zelenskiy’ye göre kesintiler tüm cephe hattını ve Rus işgali altındaki Ukrayna bölgelerini etkiliyor, Rus jet motorlu İHA’larını durdurma çabalarını da aksatıyor.
35
6
Ukrayna ne bildirdi?
Zelenskiy, Starshield kullanımına getirilen hız sınırının 161 km/sa (100 mil/sa) olduğunu belirtti. Açıklama, Savunma Bakanı Yevhenii Khmara ve Genelkurmay Başkanı Mykhailo Drapatyi’nin bilgilendirmelerinin ardından geldi.
35
5
Buradaki sınır, internet bağlantısının veri hızından ziyade hareket hâlindeki ekipmanın hızını ilgilendiriyor: Bildirimlere göre 161 km/saati aşan hızlarda Starshield bağlantısı kısıtlanıyor. Bu durumun, hızlı Rus İHA’larını takip eden helikopterler ve önleme araçlarıyla koordinasyonu zorlaştırdığı; bazı Rus saldırılarının da savunmayı aşabildiği aktarıldı. Bunlar bildirilen sonuçlar; etkilenen her operasyon için bağımsız olarak doğrulanmış bir değerlendirme değil.
1
8
35
Kısıtlamalar yeniden başladı; nedeniyse belirsiz
Ukrayna, benzer hız sınırlarının kaldırılmasının ardından sistemlerin önceki çalışma hızlarına döndüğünü 24 Ekim’de açıklamıştı. Zelenskiy’nin 12 Kasım’daki açıklaması kısıtlamaların yeniden başladığını ortaya koyuyor. Ancak mevcut kaynaklar, önceki ve yeni kesintilerin aynı nedenden ya da aynı teknik koşullardan kaynaklandığını göstermiyor.
17
11
Yeni kısıtlamaların sorumlusu da net değil. Zelenskiy, Kiev’in koşulları ABD’yle birlikte açıklığa kavuşturmaya çalıştığını söyledi. CNBC, SpaceX ve Beyaz Saray’dan yorum istediğini bildirdi.
5
6 CNN’e konuşan SpaceX ise hizmetinde herhangi bir değişiklik olmadığını söyledi; bu açıklama Ukrayna’nın yeni kesinti yaşandığı yönündeki beyanıyla çelişiyor.
39
Önceki kısıtlamalarla ilgili ayrı bir sorumluluk tartışması da yaşanmıştı. CNBC’ye göre The Wall Street Journal, önceki kısıtlamalarla Elon Musk’ı ilişkilendiren bir haber yayımlamış; ABD Başkanı Donald Trump ise Beyaz Saray’ın Ukrayna’daki Starlink kısıtlamalarını emrettiğini reddetmişti. Bu haberler önceki döneme ilişkin; kasımda bildirilen yeni kısıtlamaların kimin tarafından başlatıldığını göstermiyor.
17
Henüz yanıtı olmayan sorular
Ukrayna’nın açıklaması kesintilerin bildirildiği bölgeleri, hız sınırını ve operasyonel etkileri tarif ediyor; ancak yeni aksaklıkların nedenini ortaya koymuyor. Uydu hizmetindeki kısıtlamalarla Rus dizel yakıtı ithalatına ilişkin ayrı siyasi tartışma arasında da kaynaklarda doğrulanmış bir bağlantı yok. Gelişmelerin ABD’nin Rusya’yla diplomatik temasları sırasında yaşanmış olması, görüşmelerin kısıtlamalara yol açtığını tek başına kanıtlamıyor.
6
20