Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 1 Kasım’da yaptığı açıklamada Rus kuvvetlerinin ekim ayında öldürülen ya da ağır yaralanan 54.400 asker kaybettiğini söyledi. Zelenskiy bu sayıyı, Rusya’nın Ukrayna’yı tam kapsamlı işgalinin başlamasından bu yana en yüksek aylık kayıp olarak nitelendirdi. Ayrıca Ukrayna kuvvetlerinin 96,2 km² toprağı geri aldığını; bunun Rus kuvvetlerinin ele geçirdiği alandan 10,4 km² fazla olduğunu belirtti. Bu rakamlar Ukraynalı yetkililerin açıklamaları; mevcut haber kaynakları kayıp sayısını veya arazi ölçümlerini bağımsız biçimde doğrulamıyor.
7
16
96,2 km², net kazanım değil
Açıklamadaki 96,2 km², Ukrayna’nın geri aldığını söylediği toplam alan. Zelenskiy’nin verdiği hesaba göre bu miktar, Rusya’nın ele geçirdiği alandan 10,4 km² fazla. Buna göre Rusya’nın ilerleyişi yaklaşık 85,8 km², Ukrayna’nın iddia edilen net kazanımı ise 10,4 km² oluyor. Dolayısıyla 96,2 km²’yi Ukrayna’nın net toprak kazancı olarak okumamak gerekiyor.
7
Savaş Araştırmaları Enstitüsü’nün (ISW) ayrı değerlendirmesi de ekim ayında Rusya’nın kontrolündeki topraklarda düşüş yaşandığını bildirdi; ancak kurumun verdiği arazi toplamları farklı. Bu değerlendirme genel yönü desteklese de Zelenskiy’nin açıkladığı kesin rakamları doğrulamıyor. Mevcut alıntılar, ölçüm ve yöntem farkının nedenini açıklamıyor.
6
Kayıp tahmininin kapsamı ve önceki rekorlar
Zelenskiy, 54.400 sayısını öldürülen veya ağır yaralanan Rus askerleri için kullandı.
16 Ukrayna Genelkurmayı’na dayandırılan başka bir haberde ise ekim ayı kayıplarının eylüle göre 8.170 daha yüksek olduğu ve tahminin öldürülen, yaralanan ve çatışmada kaybolan personeli kapsadığı aktarıldı. Tanımlar aynı olmadığı için bu toplam, doğrulanmış bir ölüm sayısı olarak değerlendirilmemeli.
14
Zelenskiy ayrıca 21 Ekim’de 2.250 Rus askerinin öldürüldüğünü ya da ağır yaralandığını söyleyerek bunu günlük kayıp rekoru olarak duyurdu.
1
16 Başka bir haberde, Ukrayna’nın açıkladığı ekim toplamının Aralık 2024’te bildirilen 48.670’lik önceki aylık zirveyi aştığı belirtildi. Bu karşılaştırma da Ukrayna kaynaklı tahminlere dayanıyor.
29
Ukrayna’nın İnsansız Sistemler Kuvvetleri’nin ekim ayında Rus tarafına 16.796 personel kaybı verdirdiği de haberlerde yer aldı. Bu sayı 54.400’ün yaklaşık yüzde 31’i; rakamlar karşılaştırılabilir tanımlar kullanıyorsa, aylık tahminin içindeki bildirilen katkı olarak okunmalı, toplamın üzerine eklenmemeli.
33
46
Rakamların doğrulanma sınırı
Mevcut kaynaklar, Zelenskiy ile Ukraynalı askerî yetkililerin ne açıkladığını aktarıyor; aylık kayıp tahminini bağımsız olarak denetlemeye imkân veren kayıtlar sunmuyor. Arazi rakamları da Kiev’in beyanı. ISW’nin ayrı değerlendirmesi Rusya’nın kontrolündeki alanın azaldığını bildirse de kendi ölçüm yöntemine dayanıyor.
6
14
16
Bu nedenle “personel kaybı” ifadesini otomatik olarak “ölüm” diye yorumlamamak ve açıklanan tahminleri teyit edilmiş sayılar gibi sunmamak önemli. Mevcut veriler, bu büyüklükte net bir Ukrayna toprak kazanımının savaş boyunca ne kadar ender olduğunu da ortaya koymuyor.
Diplomasi ve cephe tablosu
Yüksek kayıp tahminiyle sınırlı net arazi değişimi, Kiev’in Rusya’nın sahada ağır bedel ödeyip sınırlı kazanım elde ettiği yönündeki anlatısını destekleyebilir. Ancak bu rakamlar tek başına savaşın Moskova için sürdürülemez hâle geldiğini ya da Rusya’nın kararlarını değiştireceğini kanıtlamıyor.
Zelenskiy’nin açıklamasından önce yayımlanan haberlerde, Ukrayna, Rusya ve ABD’den müzakere heyetlerinin kasımın ilk yarısında Abu Dabi’de teknik düzeyde bir araya gelmek üzere anlaştığı aktarılmıştı. Reuters’a göre Zelenskiy, liderler düzeyinde bir görüşmenin de bu toplantıyı izlemesini umduğunu söyledi.
17
18
Ayrı haberlerde Ukrayna’nın bir Rus füze üretim tesisine ve petrol üretim tesislerine saldırı düzenlediği bildirildi. Bu gelişmeler askerî bağlama dair ek bilgi sağlıyor, ancak kayıp veya arazi tahminlerini bağımsız biçimde doğrulamıyor.
24
25
En temkinli sonuç şu: Kiev, ekim ayında Rusya’nın rekor düzeyde kayıp verdiğini ve Ukrayna’nın net toprak kazandığını açıkladı. Bu rakamlar, Ukrayna’nın cephedeki baskıyı diplomasiyle birlikte nasıl çerçevelediğini gösteriyor; ancak iddiaların kesin ölçeği ve savaşın gidişatına etkisi belirsizliğini koruyor.