Ukrayna ve Rusya, Starlink’e Alternatif Sistemler Geliştiriyor

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 23 Ağustos’ta Ukrayna ve Rusya’nın Elon Musk’ın uydu iletişim ağı Starlink’e alternatif sistemler geliştirdiğini açıkladı. Zelenskiy, Rusya’nın Çin’le birlikte yürüttüğü projenin Rus tahminlerine göre Aralık 2026’da hazır olmasının beklendiğini söyledi. Ukrayna’nın da adı açıklanmayan Avrupalı bir ülkeyle benzer bir sistem üzerinde çalıştığını ve testlere başladığını belirtti. 1214

Açıklama, Kiev’in uzun menzilli drone operasyonları için Rusya topraklarının belirli bölgelerinde sınırlı Starlink erişimi sağlama girişimlerini sürdürdüğü bir dönemde geldi. Yeni uydu projelerinin takvimi ve olası kapasitesi büyük ölçüde Ukraynalı yetkililerin açıklamalarına ve Zelenskiy’nin aktardıklarına dayanıyor; mevcut kaynaklarda bu sistemlerin nihai kabiliyetleri bağımsız olarak doğrulanmış değil.

Zelenskiy hangi alternatiflerden söz etti?

Zelenskiy’nin açıklamaları, Rusya’nın tek bir Starlink alternatifi değil, en az iki ayrı proje geliştirdiğine işaret ediyor:

• Çin’le bağlantılı proje: Zelenskiy, Rusya’nın Çin’le birlikte Starlink’e denk bir sistem inşa ettiğini ve projenin Aralık 2026’da hazır olabileceğini söyledi. Sistemin teknik mimarisi, fırlatma takvimi ve kapsama alanı hakkında kamuoyuna ayrıntı verilmedi. 1214
• Rassvet: Rusya, kendi uydu ağı Rassvet’i de hızla genişletiyor. Ukrayna askeri istihbaratı daha önce 16 uydunun fırlatıldığını ve 2027’ye kadar 292 uyduluk bir takımyıldız hedeflendiğini açıklamıştı. Reuters’a göre sistem, uydulardan biri Ukrayna üzerinden geçtiğinde yalnızca aralıklı olarak çalışabiliyor. 17

Bu iki projeyi birbirine karıştırmamak gerekiyor. Zelenskiy’nin sözünü ettiği Çin bağlantılı program ile Rusya’nın yerli Rassvet ağı aynı sistem değil. Rassvet hakkında daha fazla bilgi bulunuyor, ancak mevcut haberler bunun Starlink’in geniş ve kesintisiz hizmetine henüz denk olmayan, erken aşamadaki ve sınırlı kapsamalı bir ağ olduğunu gösteriyor. 1720

Ukrayna’nın Avrupa destekli alternatifi test ediliyor

Zelenskiy, Ukrayna’nın adı açıklanmayan bir Avrupa ülkesiyle karşılaştırılabilir bir sistem geliştirdiğini ve bu sistemin test edilmeye başlandığını söyledi. Ancak ortağın kimliği, planlanan uydu sayısı ve sistemin ne zaman operasyonel ölçekte kullanılabileceği açıklanmadı. 1214

Bu açıklamanın stratejik mesajı net: Kiev, savaş alanında erişimi nihai olarak özel bir şirketin kararlarına bağlı olan bir iletişim ağına bağımlılığını azaltmak istiyor. Bununla birlikte, söz konusu açıklama yalnızca geliştirme ve test aşamasına işaret ediyor; Ukrayna’nın halihazırda tamamen operasyonel bir Starlink ikamesine sahip olduğu anlamına gelmiyor.

Kiev neden Rusya üzerinde Starlink erişimi istiyor?

Ukrayna, cephe gerisinin gerisindeki operasyonlarda Starlink bağlantılı drone’lardan yararlanıyor. Bu araçlar arasında Rus lojistik hatlarını hedef alan sistemler de bulunuyor. Haberlerde söz konusu “orta menzilli saldırı” kapasitesi genellikle cephe hattından yaklaşık 50–200 kilometre mesafe olarak tanımlanıyor. Starlink bağlantısı, drone’ların operasyonel derinlikte kontrolünü sürdürmeye yardımcı oluyor. 3542

Kiev’in Rusya toprakları için talebi ise bundan farklı. Ukrayna, coğrafi olarak belirlenmiş bölgelerde Starlink hizmetine izin verilmesini ve bağlantılı drone’ların Rusya’nın 200 kilometre derinliğine kadar faaliyet gösterebilmesini istiyor. Olası hedefler arasında balistik füze fırlatıcıları, komuta altyapısı ve Ukrayna’ya yönelik saldırıları destekleyen lojistik unsurlar bulunuyor. 233

Zelenskiy’ye göre bu yetenek, Rus füze rampalarının ateşleme öncesinde imha edilmesine ve Ukrayna’nın sınırlı Patriot hava savunma füzeleri üzerindeki baskının azaltılmasına yardımcı olabilir. Musk’ın bildirilen tutumu ise bu bölgelerde Starlink kullanımına izin vermenin ciddi bir tırmanma anlamına geleceği yönünde; önceki haberlerde talebi reddettiği aktarılmıştı. 38

Görüşmeleri zorlaştıran yanlış anlaşılma

Zelenskiy, Ukrayna Savunma Bakanlığı’nın kendisine SpaceX’in önerilen kullanıma fiilen onay verdiğini ve geriye yalnızca siyasi iznin kaldığını bildirdiğini söyledi. Zelenskiy, bu anlayışla ABD Başkanı Donald Trump’la görüşmeler yürüttü. Daha sonra Trump’ın kendisine Musk’ın talebi reddettiğini söylediğini, ardından bakanlığın aktarılan bilginin yanlış olabileceğini kabul ettiğini belirtti. 611

Bu olay, zaten zor olan teknoloji kararının üzerine siyasi bir anlaşmazlık da ekledi. Musk’la temasları yürüten eski Savunma Bakanı Mihail Fedorov’un görevden ayrıldıktan sonra da görüşmelere dahil olmaya devam ettiği bildirildi. 1

Zelenskiy, Musk ve Trump yönetimiyle temasların sürdüğünü, daha sonraki haberlerde ise Musk’ın fikrini değiştirebileceği ihtimalinin gündeme geldiğini söyledi. Ancak bu, onay verildiği anlamına gelmiyor: mevcut kanıtlar Rusya üzerinde Starlink’i etkinleştirme konusunda devam eden bir talebe işaret ediyor, kesinleşmiş bir anlaşmaya değil. 138

Bilinenler ve belirsiz kalanlar

23 Ağustos’ta yapılan açıklamalar üç temel noktayı ortaya koyuyor: Rusya birden fazla Starlink benzeri seçenek geliştiriyor, Ukrayna Avrupa’daki bir ortakla alternatifini test ediyor ve Kiev Rusya içindeki drone görevleri için kontrollü Starlink erişimi talep etmeyi sürdürüyor. 1214

Buna karşılık, teknik kapasite ve uygulanabilirlik konusunda önemli belirsizlikler var. Çin destekli projenin ayrıntıları sınırlı, Ukrayna’nın Avrupalı ortağı açıklanmadı ve Rassvet’in mevcut performansı olgun bir geniş bant uydu takımyıldızına kıyasla sınırlı görünüyor. Mevcut kaynakların hiçbiri bu sistemlerden herhangi birinin kapsama, kapasite veya savaş alanındaki güvenilirlik açısından Starlink’le eşleştiğini ortaya koymuyor.

Şimdilik Starlink hem bir iletişim aracı hem de stratejik bir bağımlılık olmaya devam ediyor. Ukrayna’nın paralel bir sistem geliştirmesi, Kiev’in uydu bağlantısına erişimin garanti olmadığı bir savaş ortamına hazırlandığını gösteriyor. Rusya’nın Rassvet hamlesi ise Moskova’nın kendi egemen alternatifini kurmaya çalıştığına işaret ediyor. Ancak kısa vadede asıl soru, Musk ve ABD yönetiminin Kiev’in istediği sınırlı Rusya kapsamasına izin verip vermeyeceği; ortaya çıkan rakip sistemlerin Starlink’in yerini almaya hazır olup olmadığı değil.