Anlaşmanın ayrıntıları
8-9 Temmuz 2026’da yayımlanan haberlerde, doğa temelli karbon giderimi geliştiricisi Thryve.Earth’ün Endonezya’nın Sulawesi adasındaki restorasyon projesi için ilk kurumsal alım anlaşmalarını yaptığı bildirildi. Google ve McKinsey & Company, Symbiosis Coalition aracılığıyla 10 yıl içinde 335.000 tondan fazla karbon giderimi satın almayı taahhüt etti. Tencent ise ayrı bir anlaşmayla 300.000 tonluk alım sözü verdi. Böylece açıklanan hacimlerin toplamı 635.000 tona ulaşıyor; bazı haberlerde geçen 650.000 ton ifadesi yuvarlanmış bir başlık rakamı.
7
1
Buradaki “of-take” ya da uzun vadeli alım anlaşması, bir projenin gelecekte üreteceği çıktının önceden satın alınması anlamına geliyor. Bu örnekte şirketler, Thryve.Earth’ün Sulawesi Forest Landscape Restoration projesinden elde edilecek karbon giderimlerini gelecekte satın almayı kabul ediyor. Anlaşmaların, bozulmuş 6.000 hektarlık arazinin yeniden canlandırılmasına destek olması bekleniyor.
1
2
Google-McKinsey anlaşması, Symbiosis Coalition’ın ilk agroormancılık taahhüdü ve Asya’daki ilk projesi olması bakımından da dikkat çekiyor. Tencent’in anlaşması ise Çinli teknoloji şirketinin Çin dışındaki ilk karbon giderim alımı niteliğinde.
1
2
15
Sulawesi’de nasıl bir tarım sistemi kurulacak?
Thryve.Earth’ün modeli, yangına açık istilacı otların yerine farklı bitki katmanlarını bir araya getiren üretken bir agroormancılık sistemi kurmaya dayanıyor. Planlanan yapı üç ana katmandan oluşuyor:
- Üst örtü: Şeker palmiyesi ve kereste ağaçları
- Orta katman: Avokado ve kahve gibi meyve ürünleri
- Zemin katmanı: Biber ve mısır gibi yıllık ürünler
12
Bu düzen, karbon depolamayı tarımsal üretimle birlikte ele alıyor. Ağaçlar daha uzun vadeli karbon tutumu sağlarken kereste ve ağaç ürünlerinden gelir potansiyeli yaratabiliyor. Meyve ve yıllık ürünler ise daha kısa zaman aralıklarında gelir sağlayabiliyor. Projenin destekçileri, bu karma sistemin toprağı iyileştirmesini, biyolojik çeşitliliği artırmasını, yangın riskini azaltmasını ve yerel çiftçilerin gelir kaynaklarını çeşitlendirmesini bekliyor.
12
15
47
Bu nedenle projenin hedefi yalnızca karbon kredisi üretmek değil. Restorasyonun yerel topluluklar açısından ekonomik olarak anlamlı hale gelmesi amaçlanıyor. Tarımsal gelirlerin, arazinin üretken ve biyolojik çeşitliliği yüksek bir orman sistemi olarak korunması yönündeki teşviki güçlendirmesi bekleniyor.
15
54
10 yıllık alım taahhüdü neden önemli?
Agroormancılık projelerinde harcamalar genellikle gelirlerden önce başlıyor. Fidan dikimi, bakım, izleme ve çiftçilere verilecek destek için erken aşamada finansman gerekiyor. Buna karşılık kereste ve bazı ağaç ürünlerinin olgunlaşması yıllar alabiliyor.
Uzun vadeli bir alım anlaşması, proje geliştiricisine gelecekte üretilecek karbon giderimleri için önceden taahhüt edilmiş bir talep sağlıyor. Bu durum, restorasyonun ilk dönemindeki finansman görünürlüğünü artırabilir ve karbon gelirlerinin, tarımsal gelirlerle birlikte çalışmasına yardımcı olabilir. Böylece ekonomik model yalnızca karbon kredilerine değil, farklı ürünlerden elde edilecek gelirlere de dayanıyor.
5
7
Symbiosis Coalition neyi amaçlıyor?
Symbiosis Coalition, 2024’te Google, Meta, Microsoft ve Salesforce’un doğa temelli karbon giderimlerini satın almaya yönelik ileri piyasa taahhüdü olarak kuruldu. Koalisyon, 2030’a kadar 20 milyon tona kadar yüksek kaliteli doğa temelli karbon giderimi için sözleşme yapmayı hedefliyor. Bain, McKinsey ve REI de daha sonra koalisyona katıldı.
17
20
30
Koalisyonun amacı, aksi halde kurumsal sermayeye erişmekte zorlanabilecek restorasyon projeleri için güvenilir ve uzun vadeli talep oluşturmak. Symbiosis, projelerin iklim etkilerini ihtiyatlı varsayımlarla hesaplamasını, mevcut en iyi bilimsel ve uygulamalı standartları izlemesini, yerli halkları ve yerel toplulukları adil biçimde sürece dahil etmesini ve uygun şekilde ücretlendirmesini savunuyor.
17
Thryve.Earth anlaşması, koalisyonun odağını yalnızca yeniden ağaçlandırmadan agroormancılığa da genişletiyor. Daha önce açıklanan başlıca anlaşmalar arasında şunlar bulunuyor:
- Mombak: Google ve McKinsey, Symbiosis’in 40’tan fazla ülkedeki 185 projeyi incelemesinin ardından Brezilya Amazonları’ndaki yeniden ağaçlandırma projesinden 215.000 ton karbon giderimi satın aldı.
22
- Living Carbon: Google, McKinsey ve Meta, ABD’nin Appalachian bölgesindeki bozulmuş arazilerde yürütülen yeniden ağaçlandırma çalışması için 10 yıl içinde 131.240 ton karbon giderimine yönelik sözleşme yaptı.
21
Bu anlaşmalar, koalisyonun farklı doğa temelli restorasyon modellerini uzun vadeli satın alma garantileriyle desteklemeye çalıştığını gösteriyor. Ortak noktayı ise iklim etkisinin güvenilir biçimde ölçülmesi ve yerel toplulukların sürece dahil edilmesi oluşturuyor.
Tencent’in iklim stratejisindeki yeri
Tencent’in 300.000 tonluk alımı, şirketin karbon giderimi faaliyetlerini Çin’in dışına taşıması açısından önemli bir adım. Ancak şirket bunu doğrudan emisyon azaltımının alternatifi olarak sunmuyor. Tencent, 2030’a kadar operasyonlarında ve tedarik zincirinde karbon nötrlüğüne ulaşmayı, aynı tarihe kadar tükettiği elektriğin tamamını yenilenebilir kaynaklardan sağlamayı hedefliyor. Şirketin açıkladığı stratejide öncelik emisyon azaltımı ve yenilenebilir enerjiye veriliyor; karbon denkleştirmeleri ise tamamlayıcı bir araç olarak kullanılıyor.
37
42
Tencent ayrıca 2021 baz yılına kıyasla mutlak Kapsam 1 ve Kapsam 2 emisyonlarını yüzde 70 azaltma hedefi bildirdi. Sulawesi anlaşması bu nedenle operasyonel verimlilik, yenilenebilir enerji tedariki ve diğer emisyon azaltım adımlarının yanında yer alıyor; onların yerine geçmiyor.
38
41
Büyük resim: Finansman, doğa ve geçim kaynakları
Thryve.Earth’ün anlaşmaları, doğa temelli karbon piyasasında aynı anda gerçekleştirilmesi zor üç unsuru bir araya getirmeyi amaçlıyor: restorasyon için erken finansman, gelecekteki karbon giderimleri için güvenilir alıcı ve yerel topluluklar için ekonomik fayda. Thryve.Earth açısından taahhütler, büyük ölçekli bir agroormancılık projesi için ticari bir temel oluşturuyor. Symbiosis açısından bu, koalisyonun ilk agroormancılık ve Asya projesi. Tencent açısından ise Çin dışındaki ilk karbon giderim alımı.
1
2
15
Yine de iki önemli nokta izlenmeye devam edecek. İlki rakam: açıklanan bireysel taahhütlerin toplamı 635.000 ton; 650.000 ton ifadesi yuvarlanmış bir rakam. İkincisi ise uygulama. Projenin gerçek iklim ve geçim kaynakları sonuçları; restorasyonun hayata geçirilmesine, ölçüm ve izleme süreçlerine ve 10 yıllık anlaşma boyunca ekosistemin kalıcılığına bağlı olacak.