Trump yönetimi, New York Times’ın OpenAI davasında adil kullanım savunmasını destekledi

ABD’de Trump yönetimi, The New York Times’ın OpenAI ve Microsoft’a karşı açtığı telif hakkı davasında OpenAI’ın “adil kullanım” savunmasını destekleyen bir mahkeme görüşü sundu. Yönetimin temel yaklaşımı, büyük dil modellerinin (LLM) telifli içeriklerle eğitilmesinin genel olarak adil kullanım sayılması gerektiği yönünde. Ancak bu belge bir mahkeme kararı değil; ne Times davasını bitiriyor ne de AI şirketlerine her durumda geçerli bir dokunulmazlık tanıyor. 3

Adalet Bakanlığı ne savundu?

Bakanlık, Manhattan’daki federal mahkemeye sunduğu görüşte LLM eğitiminin telifli eserlerden yeni içerikler üretmeye yarayan, dönüştürücü bir kullanım olduğunu ileri sürdü. Bu yaklaşımda model, kaynak metinleri doğrudan yeniden yayımlamak yerine geniş bir veri kümesindeki örüntüleri öğreniyor. 3

Hükümet ayrıca, AI eğitiminin lisans alınmadan genel olarak hukuka aykırı kabul edilmesine karşı çıktı. Bakanlığa göre böyle geniş bir yorum, ileri yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesini sınırlar ve yaratıcı ya da bilimsel ilerlemeyi engeller. 23

Burada kritik bir sınır var: Dosya, eğitim faaliyetleri için genel bir adil kullanım argümanını destekliyor. İçeriklerin hangi yolla elde edildiği veya bir modelin belirli çıktılarının telif ihlali oluşturup oluşturmadığı ise ayrı hukuki meseleler olmaya devam ediyor. Veri kümesinin niteliği, eğitim yöntemi ve çıktılar her somut davada ayrıca değerlendirilecek. 2930

Neden AI eğitimi stratejik bir mesele olarak görülüyor?

Adalet Bakanlığı bu uyuşmazlığı yalnızca bir gazete ile teknoloji şirketi arasındaki özel bir ihtilaf olarak ele almıyor. Dosyada, güçlü ve rekabetçi bir ABD yapay zekâ sektörünün yaratıcı ve bilimsel ilerleme, ekonomik fırsat, refah ve ulusal güvenlik bakımından önem taşıdığı vurgulanıyor. 3

Yönetimin kaygısı, geliştiricilerin eğitimde kullanılan her telifli eser için tek tek izin almasının ABD’deki AI geliştirme sürecini yavaşlatması veya rekabet gücünü azaltması. Adalet Bakan Yardımcısı Stanley Woodward yaklaşımı rekabetçi bir ABD AI sektörünü sürdürme hedefiyle ilişkilendirirken, Ticaret Bakanı Howard Lutnick de ülkelerin sanatçıları korumanın yollarını bulurken AI şirketlerinin üreticilerin eserleriyle model eğitmesine izin vermesi gerektiğini söyledi. 117

Bu mahkeme görüşünün hukuki ağırlığı ne?

Adalet Bakanlığı, bir “menfaat beyanı” sundu; bu bir yargı kararı değil. Times davasındaki hâkim, dosyadaki kanıtları ve ABD telif hukukundaki adil kullanım ölçütlerini bağımsız biçimde değerlendirecek. Dolayısıyla beyan ne bu mahkemeyi ne başka federal mahkemeleri ne de gelecekteki AI davalarını bağlar. 3

Yine de pratikte önem taşıyor. Federal hükümet, telif sahiplerinin OpenAI, Microsoft, Anthropic ve Meta gibi şirketlere karşı açtığı davalar dalgasında geniş bir adil kullanım yorumunun yanında konumlanmış oldu. Bağlayıcı emsal ise hükümetin görüşünden değil, temyiz mahkemelerinin gelecekteki kararlarından doğacak. 329

New York Times ne iddia ediyor?

The New York Times, 2023’te OpenAI ve Microsoft’a dava açtı. Gazete, şirketlerin ChatGPT’nin arkasındaki modelleri eğitmek için milyonlarca haber makalesini izinsiz kullandığını iddia ediyor. İddialar, gazeteciliğin ticari değeri ile olası lisanslama pazarının korunması meselesini davanın merkezine yerleştiriyor. 18

OpenAI ise modellerinin herkese açık verilerle eğitildiğini ve bu faaliyetin adil kullanım ilkesine dayandığını belirtiyor. 18 Bu nedenle tartışma yalnızca bir kopyalama yapılıp yapılmadığından ibaret değil; kopyalamanın amacı, niteliği ve sonuçlarının adil kullanım şartlarını karşılayıp karşılamadığı da incelenecek.

“Dönüştürücü kullanım” tartışmayı bitirmiyor

Yakın tarihli federal mahkeme kararları, AI şirketlerinin dönüştürücü kullanım argümanına belirli ölçüde destek verdi; ancak herkese uygulanacak tek bir kural ortaya çıkmadı.

Anthropic’in dahil olduğu davada ABD Bölge Hâkimi William Alsup, kitaplarla eğitim yapılmasını “özünde dönüştürücü” olarak niteledi. Meta’yla ilgili ayrı bir davada ABD Bölge Hâkimi Vince Chhabria da eğitim kullanımını dönüştürücü olarak değerlendirdi. 29

Buna karşılık, kararlar tartışmanın neden kapanmadığını da gösteriyor. Alsup, korsan kitapların saklanmasını eğitim faaliyetinden ayrı değerlendirdi. Chhabria ise özellikle mevcut ya da gelişmekte olan bir pazarda zararlı ikame etkisine dair kanıt bulunduğunda AI eğitiminin birçok durumda adil kullanım sayılmayabileceği uyarısında bulundu. 2930

Bu çerçevede Times davasında ve benzer davalarda şu sorular açık kalıyor:

• Kullanılan eserler hukuka uygun biçimde mi edinildi?
• Eğitim kullanımının amacı, özgün gazetecilikten yeterince farklı mı?
• Model, korunan ifadeyi yeniden üreten çıktılar oluşturabiliyor mu?
• Bu uygulama, özgün eserlerin veya bunlara ilişkin lisans pazarının yerine geçiyor ya da bu pazara zarar veriyor mu?

Yenilik ile üreticinin korunması arasındaki denge

Trump yönetiminin yaklaşımı, ABD’nin teknolojik liderliği için AI eğitimine geniş hareket alanı tanınmasından yana. Times ve diğer telif hakkı sahipleri ise değerli eserlerin rıza veya bedel olmadan kullanılmasının yenilik adına meşrulaştırılamayacağını savunuyor. 318

Lutnick’in yaklaşımı, henüz çözülememiş politika dengesini özetliyor: AI gelişimine izin vermek, ama aynı zamanda sanatçıları ve üreticileri korumak. 17 Mahkemelerin görevi ise soyut bir sanayi politikası tercihi yapmak değil, somut olaylardaki kullanımın adil kullanım doktrini kapsamına girip girmediğini değerlendirmek.

Sonuç

Trump yönetiminin dosyası, OpenAI’ın hem hukuki hem politik savına güçlü bir destek veriyor: Telifli materyalle LLM eğitimi, dönüştürücü ve toplumsal yarar sağlayan niteliği nedeniyle genel olarak adil kullanım sayılmalı. 3

Fakat bu destek The New York Times davasını karara bağlamıyor. OpenAI ve Microsoft’un kazanıp kazanmayacağı; eğitimin niteliği, materyalin kaynağı, ihlal oluşturan çıktı riski ve gazetecilik pazarları üzerindeki etki dahil olmak üzere kanıtlara ve mahkemenin adil kullanım değerlendirmesine bağlı olacak. 2930