Ben-Gvir’in Gazze açıklamalarının ardından AB’den İsrail’e uluslararası hukuk uyarısı

Avrupa Komisyonu, İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in Gazze’de her gece 30-40 kişinin öldürülmesi çağrısının ardından İsrail’e uluslararası hukuka uyma çağrısı yaptı. Ancak Komisyonun 18 Ağustos’taki açıklaması, Ben-Gvir’in kullandığı ifadeleri doğrudan kınayan bir açıklama şeklinde olmadı.

Komisyon sözcüsü Anitta Hipper, Brüksel’deki basın toplantısında AB’nin İsrail’den uluslararası hukuk kapsamındaki tüm yükümlülüklerine, buna uluslararası insancıl hukuk da dahil, uymasını beklediğini söyledi. Hipper ayrıca sivillerin her koşulda korunması gerektiğini vurguladı.

Bu açıklama, AB’nin hukuki tutumunu ortaya koyarken Ben-Gvir’e karşı yeni bir yaptırım ilan etmedi. Yaptırım kararı, AB hükümetleri arasındaki siyasi görüş ayrılıkları ve dış politika yaptırımları için gereken oybirliği nedeniyle hâlâ sonuçlanmış değil.

Ben-Gvir ne söyledi?

Ben-Gvir, İsrail ordusunun Gazze’de her gece “hedefli suikastlar” düzenleyerek 30-40 kişiyi öldürmesi gerektiğini savundu. Bu çağrının yalnızca acil tehdit oluşturan kişilerle sınırlı kalmaması gerektiğini de söyledi. Gazze’deki bazı Filistinlileri “yaşamaya layık olmayan” ve “insan bile olmayan” kişiler olarak tanımladı.

İsrailli bakan ayrıca, Gazze’nin Filistinli nüfusun bedeli üzerinden İsrailliler tarafından yeniden iskân edilmesi yönündeki çağrısını yineledi.

Alman siyasetçiler neden yaptırım istiyor?

Almanya’da farklı siyasi çizgilerden siyasetçiler, Ben-Gvir’in sözlerinin açık bir sınırı aştığını savundu. Eleştirilerin merkezinde, acil tehdit oluşturmayan kişilerin de öldürülmesini savunan bir politikanın İsrail’in meşru müdafaa hakkı kapsamında gerekçelendirilemeyeceği görüşü yer aldı.

Hristiyan Demokrat Birlik/Hristiyan Sosyal Birlik (CDU/CSU) parlamento grubunun dış politika sözcüsü Jürgen Hardt, açıklamaları “insanlık dışı” olarak niteledi. Hardt’a göre Ben-Gvir’e yönelik AB yaptırımları, insan onuru ve insan haklarının evrensel geçerliliğini teyit edecekti.

Sol Parti’den Dietmar Bartsch, Berlin ve Brüksel’in yaptırım seçeneklerini değerlendirmesi gerektiğini, bunlar arasında Avrupa çapında giriş yasağının da bulunabileceğini söyledi. Sosyal Demokrat Parti’den Adis Ahmetović ise Almanya’nın Ben-Gvir’in yanı sıra Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’e karşı da yaptırım uygulanmasını desteklemesini istedi.

Almanya Başbakan Yardımcısı Lars Klingbeil de AB’nin Ben-Gvir’e yaptırım uygulama seçeneğini ciddi biçimde değerlendirmesi gerektiğini belirtti ve ifadeleri “insanlıktan çıkarıcı” olarak niteledi.

AB’nin önündeki yaptırım önerisi ne?

AB Konseyi’ne, Ben-Gvir’in AB Küresel İnsan Hakları Yaptırım Rejimi kapsamındaki yaptırım listesine alınmasını öngören bir teklif sunuldu. Bu öneri, doğrudan bir bakanı hedefliyor; otomatik olarak İsrail’in tamamına karşı yeni bir tedbir anlamına gelmiyor.

Komisyonun ortaya koyduğu hukuki çerçevenin temelinde, İsrail’in uluslararası hukuka ve uluslararası insancıl hukuka ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmesi ve sivillerin sürekli olarak korunmasını sağlaması bulunuyor.

Yaptırım kararı neden çıkmadı?

AB’nin ortak dış politika yaptırımları, 27 üye ülkenin tamamının onayını gerektiriyor. AB’nin dış politika sorumlusu Kaja Kallas, haziran ayında birçok üye ülkenin Ben-Gvir’e yaptırım önerdiğini, ancak gerekli uzlaşmanın sağlanamadığını söylemişti.

Oybirliği kuralı, her üye ülkeye karar üzerinde önemli bir etki veriyor. Almanya’nın tutumu bu nedenle özellikle önem taşıyor. Alman siyasetçiler yaptırım çağrısını artırırken, Berlin daha önce İsrail’e yönelik bazı AB tedbirlerine mesafeli yaklaşmıştı.

Sonuç olarak Brüksel’in uluslararası hukuk ve sivillerin korunması konusundaki açıklaması ile belirli bir yaptırım kararı alma kapasitesi arasında bir boşluk oluşmuş durumda. Şimdilik AB, sivillerin korunması yükümlülüğünü yeniden vurguluyor; Ben-Gvir’e yönelik yaptırım önerisinin hayata geçip geçmeyeceği ise tüm üye ülkelerin onayına bağlı kalıyor.