Birden fazla ASEAN ülkesinde ticaret yapan şirketler için asıl soru, yeni kuralların hangi ülkeler arasında, ne zaman uygulanacağı. Singapur Başbakan Yardımcısı Gan Kim Yong, Eylül 2026’da Manila’daki ekonomi bakanları toplantılarının ardından, güncellenmiş ASEAN Mal Ticareti Anlaşması’nın (ATIGA) başlangıcını 2027 ortasını beklemeden 2026 sonuna çekmeyi umduklarını söyledi. Bu, yaklaşık altı aylık bir hızlanma hedefi; anlaşmanın şimdiden tüm ASEAN’da yürürlükte olduğunun teyidi değil.
4
8
İşletmeler ne kazanabilir?
Gan’a göre güncelleme, ASEAN ülkelerinde faaliyet gösteren şirketler için ticaret kurallarını sadeleştirip netleştirecek. Amaç, malların sınır ötesi hareketini kolaylaştırmak, pazara erişimi iyileştirmek ve ticaret engelleri ile gümrük işlemlerinden kaynaklanan sürtünmeyi azaltmak. Bu faydaların ne zaman hissedileceği ise güncellenmiş hükümlerin nerede ve hangi tarihte uygulanacağına bağlı.
8
12
2026 sonu hedefi ile 1 Haziran 2027 tarihi nasıl bağdaşıyor?
Gan’ın açıklamasına ilişkin haberler, güncellenmiş anlaşmanın 2026 bitmeden yürürlüğe girmesi yönündeki hedefi aktarıyor. Daha sonraki bir açıklamada ise resmî yürürlüğe giriş tarihi 1 Haziran 2027 olarak belirtilirken, ülkelerin bu tarihten önce hükümleri geçici olarak uygulayabileceği kaydediliyor. Erken uygulama gönüllü ve karşılıklı olacak; yalnızca gerekli bildirimleri yapan ülkeler arasında, bildirimlerde belirtilen tarihlerden itibaren geçerli olacak. Dolayısıyla şirketler açısından 2026 sonu hedefi, bütün ASEAN pazarlarında kuralların aynı gün değişeceği şeklinde okunmamalı.
4
2
Manila’da başka hangi başlıklar gündemdeydi?
Bakanlar, ASEAN Dijital Ekonomi Çerçeve Anlaşması (DEFA) çalışmalarında ilerleme bildirdi. Singapur da daha önce anlaşmanın 2026 içinde imzalanması için çalışıldığını açıklamıştı. ASEAN ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki görüşmelerde ise dijital ticaret ilkelerindeki ilerleme not edildi. Bunların hiçbiri, ASEAN ile AB arasında bir serbest ticaret anlaşmasının ilan edildiği anlamına gelmiyor. Gan, ASEAN ülkelerinin AB ile ayrı ayrı yapacağı anlaşmaların ileride daha geniş bir anlaşmaya zemin hazırlayabileceğini söyledi.
8
14
17
18
ASEAN’ın yeşil ekonomi çerçevesine yönelik çalışmalar ve Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık’ın (RCEP) üyeliğinin genişletilmesi de gündemdeydi. Ancak mevcut bilgiler, bölgesel bir karbon piyasasında anlaşmaya varıldığını, RCEP’e yeni bir üye kabul edildiğini veya RCEP incelemesinin tamamlandığını göstermiyor. Bu başlıklar, Singapur’un 2027’de üstleneceği ASEAN dönem başkanlığı öncesinde ATIGA takviminden ayrı izlenmeli.
9
6
14