Physical Superintelligence (PSI), 6 Kasım 2026’da, şirket içinde geliştirilen ve kamuya açık olmayan bir Anthropic modelini kullanan araştırma sisteminin Aaronson–Ambainis varsayımına kanıt bulduğunu açıkladı. 2008’den beri açık olan problem için PSI bir makale ve Lean 4 formalizasyonu yayımladı; şirket, Lean’in kanıtı kabul ettiğini söylüyor. Sonuç henüz hakemli bir dergide değerlendirilmiş değil.
6
7
13
15
PSI sistemin çalışmasını nasıl anlatıyor?
Şirkete göre sistem, PSI’ın kendi altyapısında çalışmaya başladıktan sonraki üçüncü günde tam bir kanıt üretti. Ardından bağlantılı problemler üzerinde çalışarak sonucu iki kez geliştirdi. Ancak mevcut açıklamalar, bu ara adımlardaki sayısal sınırları vermiyor ve sistemin akıl yürütmesini baştan sona yeniden kurmaya yetecek ayrıntıyı içermiyor.
5
11
14
Çalışmayı PSI teknik ekibinden David Turturean yönetti ve araştırma sistemini geliştirdi. Haberlere göre problemi belirledi, sistemden bir taslak hazırlamasını istedi, taslağı gözden geçirdi ve makalenin doğruluğundan sorumlu kişi olarak gösterildi.
1
7 PSI danışmanı Jim Halverson’ın kanıtı denetlediği, diğer danışman Phiala Shanahan’ın ise Lean formalizasyonunun rolü hakkında değerlendirmede bulunduğu bildirildi.
34
36
Kullanılan modelin adı açıklanmadı. PSI, yalnızca kamuya açık olmayan bir Anthropic modelinin kullanıldığını belirtiyor. Eldeki kaynaklar Anthropic’in sürece nasıl dahil olduğunu ya da şirketin sonucu bağımsız olarak onaylayıp onaylamadığını ortaya koymuyor.
6
15
Varsayım ne söylüyor?
PSI’ın kanıtla birlikte yayımladığı tanıma göre, Boolean kümesi üzerinde değeri sıfır ile bir arasında kalan ve derecesi en fazla d olan bir gerçek polinomun varyansı en az ε ise, bu polinomun en az bir değişkenden kayda değer ölçüde etkilenmesi gerekir. PSI’ın deposunda bu etki için en az (ε/d)^7 alt sınırı da veriliyor.
41
Daha yalın ifadeyle: düşük dereceli ve sınırlı bir polinom, toplamda belirgin biçimde değişirken her bir girdi değişkenine neredeyse hiç bağlı kalamaz. Varsayımın kuantum hesaplamayla ilgisi, bir algoritmanın girdisine kaç kez erişmesi gerektiğiyle, yani sorgu karmaşıklığıyla ilgili.
Bildirilen sonuca göre, evet-hayır türündeki hesaplamalarda, rastgele ve eşit olasılıklı girdilerin çoğu için klasik bir algoritma, kuantum algoritmasının “evet” deme olasılığını girdiye üstel sayıda daha fazla erişmek zorunda kalmadan yaklaşık olarak hesaplayabilir.
4
Bu, klasik bilgisayarların kuantum bilgisayarları her durumda verimli biçimde taklit edebileceği anlamına gelmiyor. Girdi değerlerine kaç kez bakıldığına ilişkin bir sınır, algoritmanın bu erişimler arasında ne kadar hesaplama yaptığına tek başına sınır koymaz. Dolayısıyla sonuç, kuantum bilgisayarların yararlı avantajları olmadığı yönünde genel bir iddia da değil.
4
16
Lean’in kabulü neyi gösteriyor?
PSI, matematik makalesinin yanı sıra kanıtın Lean 4 formalizasyonunu da yayımladı. Lean, formal bir matematiksel argümanın, kodlanmış tanımlar ve varsayımlar altında adım adım tutarlı olup olmadığını kontrol eden bir ispat yardımcısıdır. Proje deposunda yayıma hazırlık sırasında yapılan kontrollere ilişkin kayıtlar da bulunuyor.
10
21
41
Bu tür bir kontrol, formalize edilmiş kanıtın kendi içinde geçerli olduğuna dair önemli bir dayanak sunar. Ancak formal ifadenin, özgün varsayımı doğru biçimde temsil edip etmediği ayrıca incelenmelidir. Makineyle doğrulama, matematik uzmanlarının yorumu ve hakemli dergi değerlendirmesi birbiriyle ilişkili ama farklı sorulara yanıt verir. Bu nedenle sonuç, şu aşamada kamuya açık ve makineyle kontrol edilebilir bir formalizasyonla desteklenen önemli bir kanıt iddiası olarak görülmeli; bağımsız akademik incelemesi tamamlanmış bir sonuç gibi sunulmamalıdır.
15
41
Kamuya açık özetler, iddia edilen zaman çizelgesini, yayımlanan formalizasyonu ve Lean’in kabulünü ortaya koyuyor. Ancak kanıtın önceki çalışmaları tam olarak nasıl genişlettiğini ya da belirli bir teknik yöntemi nasıl kullandığını açıklayacak yeterli ayrıntı sunmuyor. Bu nedenle bu tür teknik adımlar yalnızca duyurudan hareketle çıkarılamaz.
Bundan sonra neye bakılacak?
Kanıt duyurusu; modelin kimliğini, Anthropic’in katkısının boyutunu veya dışarıdan araştırmacıların ayrıntılı incelemeyi tamamlayıp tamamlamadığını açıklığa kavuşturmuyor. Yakın dönemdeki temel sınama, matematikçilerin ve bilgisayar bilimcilerinin hem formal kanıtı hem de bu kanıtın özgün varsayımla örtüşmesini bağımsız olarak incelemesi olacak.
6
15
Şimdilik temkinli özet şu: PSI dikkat çekici bir kanıt iddiasında bulundu ve makineyle kontrol edilebilir bir formalizasyon yayımladı. Bununla birlikte, sonucu kesinleşmiş kabul etmeden önce bağımsız değerlendirmeyi beklemek önemli.