Kuzey Dakota’da ilk yetişkin T. rex iz yolu bulundu

Kuzey Dakota’nın Marmarth yakınlarında bulunan fosil, bir iskelet değil; taşta donmuş kısa bir hareket anı. Araştırmacılar 2025’te Hell Creek Formasyonu’nda dört büyük ayak izini belgeledi ve bunları yetişkin bir Tyrannosaurus rex’e atfedilen bilinen ilk iz yolu olarak tanımladı. İzler, Kretase Dönemi’nin sonlarına, yaklaşık 66,5 milyon yıl öncesine tarihleniyor. 35

Bulunan izler ne anlatıyor?

Yaklaşık 7 metre uzunluğundaki iz yolunda, ikisi sol ve ikisi sağ ayağa ait dört adet üç parmaklı iz var. Her bir ayak izi yaklaşık 1 metre uzunluğunda. 311

Ekip, olağanüstü büyük boyutları ve dar parmak izleri ile birlikte izlerin yaşı, bulunduğu yer ve çevredeki tiranozor fosillerinin varlığı nedeniyle patikayı yetişkin bir T. rex’e atfediyor. Yine de ayak izleri, kemikler kadar ayrıntılı anatomik bilgi korumaz. Bu nedenle tanımlama kesin bir kanıttan ziyade, mevcut bulgulara dayanan güçlü bir bilimsel sonuç olarak görülmeli. 45

Neden tek bir izden daha önemli?

Dinozorların tekil ayak izlerine daha önce de rastlandı. Ancak aynı hayvanın art arda attığı adımları koruyan bir iz yolu, adım uzunluğu ve ilerleme yönü gibi ayrıntıların incelenmesini mümkün kılıyor. Çalışma Journal of Vertebrate Paleontology dergisinde yayımlandı. 35

Bu nedenle Kuzey Dakota’daki bulgu, yetişkin bir tiranozorun davranışına dair nadir bir kayıt niteliğinde. Bilim insanları artık yalnızca bacak kemiklerinden hareketle çıkarım yapmak yerine, bu bireyin antik çamurlu zeminde nasıl ilerlediğini doğrudan değerlendirebiliyor. 519

Koşmuyor, tempolu yürüyordu

İzler arasındaki mesafe, hayvanın yaklaşık 4 metrelik adımlar attığını gösteriyor. Araştırmacılar bu ölçüden hareketle hızını saatte yaklaşık 5,6 ila 7,2 kilometre olarak hesapladı; bu, tempolu bir insan yürüyüşüne yakın bir hız. 16

Bu değer, türün ulaşabileceği en yüksek hızı göstermez. Yalnızca bu kısa iz dizisinin kaydettiği ilerleme hızını anlatır; ayrıca izlerdeki aşınma hassas ölçümü zorlaştırıyor. Eldeki kanıtlar, yetişkin T. rex’in bu zemin parçasını geçerken koşmaktan çok yürüdüğüyle uyumlu. 116

Keşif nasıl yapıldı?

Northglenn High School’da öğretmenlik yapan ve Denver Museum of Nature & Science’ta gönüllü olan Kent Hups, alanı 2025’te Marmarth yakınlarındaki bir kazıda gönüllü çalışırken buldu. Bölge, ABD Orman Hizmetleri tarafından yönetilen federal arazide yer alıyor. 220

Denver Museum of Nature & Science araştırmacıları, İngiltere’deki Liverpool John Moores University ile birlikte çalıştı. Ekip, izleri taşıyan kaya yüzeyini belgelemek ve ayak izlerini analiz etmek için yüksek çözünürlüklü 3B yüzey taraması kullandı. 313

Kurtarma ve müze planı

Haberlerde, dört izin üçünün helikopterle çıkarılarak Denver Museum of Nature & Science’a götürülmesinin planlandığı bildirildi. 25

Bu plan, arazinin hem ulaşım hem de bilimsel açıdan ne kadar zorlayıcı olduğunu ortaya koyuyor. Uzak badlands arazisi geleneksel nakliyeyi güçleştirirken, iz yolunun korunma biçimi de sıra dışı: Buluntu, daha yumuşak tortuda kalmış basit bir çöküntü değil, üç boyutlu ve “kaya üzerinde kaya” olarak tanımlanan bir yapı. Bu da kazıyı bir fosil kemiğini çıkarmaktan daha zor hâle getiriyor. 26

Mevcut haberler, kurtarma işleminin tamamlandığını ya da kalıcı sergileme için kesin bir tarih verildiğini doğrulamıyor. Ancak alanın bilimsel önemi şimdiden açık: Bu dört adım, dev bir yırtıcının Geç Kretase manzarasında ilerlediği ana doğrudan ve nadir bir pencere açıyor. 35