26 Ekim 2026’da OpenAI, kendi modellerinin harmonik analiz, hesaplama karmaşıklığı ve kuantum alan teorisi alanlarında sonuçlar ürettiğini açıkladı. Saatler sonra Anthropic de üstel zaman hipotezinin (ETH) çürütüldüğüne ilişkin rakip bir iddia ortaya koydu. Sonuçlar doğruysa yapay zekânın ötesinde bilim ve bilgisayar bilimi açısından önemli olabilir. Ancak o tarihteki haberlerde, iddiaların bağımsız biçimde doğrulanmadığı belirtiliyordu.
2
3
7
OpenAI’nin duyurduğu üç sonuç
Yerel düzgünleşme için kanıt. OpenAI’nin herkese açık deposunda Local smoothing for the Euclidean wave equation başlıklı bir makale ve Lean biçimselleştirmesi yer alıyor. Depodaki açıklamaya göre kanıt, Sogge’nin yerel düzgünleşme varsayımını iki veya daha fazla uzamsal boyutta dalgalar için doğruluyor. Ayrıca Kakeya maksimal ve boyut varsayımlarına, Stein’in küresel kısıtlama tahminlerine de varsayılan aralığın iç bölgesinde sonuç sağlıyor.
17 Başka bir haber, Sogge’nin varsayımının 1991’e uzandığını aktarıyor.
6 Stein’le ilgili bu kapsam, kısıtlama varsayımının tüm biçimlerinin çözüldüğü anlamına gelmiyor.
ETH’nin çürütüldüğü iddiası. OpenAI, modelinin Boole doyurulabilirlik problemlerinin hesaplama zorluğuna ilişkin ETH’yi çürüten bir sonuç bulduğunu söyledi. Şirket, bu varsayımın bilgisayar bilimindeki pek çok koşullu sonucun temelinde kullanıldığını belirtti.
13 Haberlerde modelin sonucu 16 Ekim’de ürettiği, kanıtın ertesi gün Lean’de biçimselleştirildiği aktarılıyor.
32 OpenAI’nin herkese açık deposunda The Exponential Time Hypothesis is False başlıklı bir makale listeleniyor.
17
İddia doğruysa ETH’ye dayanan sonuçların yeniden değerlendirilmesi gerekebilir. Fakat altüstel zamanlı bir algoritma, otomatik olarak polinom zamanda çalışan bir algoritma demek değildir: Örneğin 2^√n, n bakımından altüstel olsa da her sabit polinomdan daha hızlı büyür. Bu nedenle 3-SAT için geçerli bir 2^o(n) algoritması ETH’yi çürütebilir; ancak tek başına P = NP olduğunu kanıtlamaz. Bu iki soru bağlantılıdır, fakat aynı şey değildir.
13
33
Kuantum alan teorisinde varlık sonucu. OpenAI, kuantum kromodinamiği (QCD) de içeren, etkileşen bazı dört boyutlu kuantum alan teorileri için matematiksel açıdan titiz bir varlık kanıtı sunduğunu öne sürdü.
1 Haberlerde iddianın teorilerin varlığıyla ilgili olduğu aktarılıyor. Bu, kütle aralığı sorusunu da içeren daha geniş Yang–Mills Milenyum Ödülü probleminin çözüldüğünü göstermiyor.
1
16
Anthropic’in ETH iddiası
Anthropic kısa süre sonra ETH’nin çürütüldüğünü öne süren kendi çalışmasını duyurdu. Bir haberde makalenin adı A 2^o(n) Time Algorithm for 3-SAT olarak verildi ve çalışmanın Claude’a atfedildiği belirtildi. Habere göre Anthropic matematikçisi Levent Alpöge, temel algoritmanın 16 Ekim’de “insan katkısı olmadan” bulunduğunu; araştırmacıların daha sonra makalenin sunumunu geliştirmek için Claude’la çalıştığını söyledi.
9
33 Bunlar çalışmanın nasıl ortaya çıktığına dair aktarılan beyanlardır; kanıtın bağımsız doğrulaması değildir.
İki laboratuvarın da ETH sonuçlarının temel keşif tarihini 16 Ekim olarak vermesi dikkat çekiyor.
9
32 OpenAI’nin planladığı dış incelemede Russell Impagliazzo, Ramamohan Paturi ve Ryan Williams’ın yer alacağı haberlerde aktarıldı.
20 Ancak asıl mesele hangi laboratuvarın önce duyuru yaptığı değil; uzmanların akıl yürütmeyi ve sonuçların ne anlama geldiğini bağımsız olarak doğrulayıp doğrulayamayacağı. Mevcut haberlerde iddiaların bu incelemeyi henüz tamamlamadığı belirtiliyordu.
3
5
33
Farklı yayımlama planları ve şeffaflık soruları
OpenAI, yapay zekâ tarafından üretilen makalelerini dışarıdaki akademisyenlerin bilimsel anlayışa dönüştürmesine yardımcı olacağı “ham araştırma verisi” olarak tanımladı.
2
11 Yerel düzgünleşme ve ETH makalelerini Lean biçimselleştirmeleriyle birlikte herkese açık deposunda yayımladı.
17 Buna karşılık haberlerde, fizik ekibinin kendi açıklamasını hazırlarken yapay zekâ tarafından üretilen materyalleri yayımlamadığı aktarıldı; bu çalışmayla ilişkilendirilen dış uzmanlar arasında David Gross da vardı.
11
32
OpenAI’nin daha önceki yayımlarına ilişkin şeffaflık eleştirileri de gündeme geldi. AI Edge Briefing’in aktardığı haberlere göre yayımlanan 719 makalenin yalnızca 10’unda modelin düşünce zinciri çıktısı bulunuyordu; doğal dildeki makaleleri biçimsel kanıt dosyalarına bağlayacak, makinece okunabilir üst verinin de eksik olduğu bildirildi.
18 Bu bilgiler yayımlama uygulamalarını değerlendirirken dikkate alınabilir; ancak 26 Ekim duyurularına yöneltilen her itirazı tek başına doğrulamaz.
Burada önemli ayrım, dikkat çekici bir araştırma iddiası ile doğrulanmış bir sonuç arasındadır. OpenAI matematik ve bilgisayar bilimi iddialarını kamuya açık makaleler ve Lean dosyalarıyla incelemeye açtı; fizik materyalleri ise haberlerde aktarılan inceleme sürecinde yayımlanmadı. Anthropic de Claude’un katkısına ilişkin bir anlatımla ETH konusunda rakip bir iddia sundu. Dış uzmanlar kanıtları inceleyip neyi gösterdiklerini doğrulayana kadar, iki şirketin duyurularını kesinleşmiş bilimsel keşifler olarak değerlendirmemek gerekir.
3
11
17
33