İran lideri Hamaney altı aydır kamuoyu önüne çıkmadı: Pezeşkiyan iletişimin “çok zor” olduğunu söyledi

Açıklamalar, Hamaney’in yaklaşık altı aydır kamuoyu önüne çıkmaması, sağlık durumu hakkındaki spekülasyonlar ve Tahran’ın önemli dış politika kararlarında yaşanan görüş ayrılıklarının yeniden gündeme geldiği bir dönemde geldi.

Hamaney ile iletişim neden zor?

Pezeşkiyan, yeni Dini Lider’le iletişim kurmanın “çok zor” olduğunu açıkça ifade etti; ancak bu zorluğun nedenine ilişkin ayrıntı vermedi . Cumhurbaşkanı, Hamaney’in ülkedeki varlığının İran’ın yoluna devam edebilmesi açısından büyük bir moral ve güç kaynağı olduğunu söyledi .

Mojtaba Hamaney, babası ve selefi Ayetullah Ali Hamaney’in ABD-İsrail hava saldırısında öldürülmesinin ardından Dini Lider olarak göreve gelmesinden bu yana kamuoyu önünde görünmedi . Yeni liderin, Orta Doğu’da daha geniş çaplı savaşı başlatan aynı saldırıda yaralandığı bildirildi .

Çeşitli haber ve araştırma kaynaklarına göre Hamaney yalnızca yazılı açıklamalar ve el yazısıyla iletilen mesajlar aracılığıyla iletişim kuruyor; rejim şimdiye kadar kendisine ait bir ses kaydı da yayımlamadı . Iran International’ın aktardığı bir soruşturmaya göre Pezeşkiyan ile Hamaney arasındaki bilinen tek yüz yüze görüşme bir otomobilin arka koltuğunda gerçekleşti .

Ancak önemli bir ayrım var: Hamaney’in ağır yüz yanıkları veya bacağındaki yaralanmalarına ilişkin ayrıntılar Pezeşkiyan’ın bu röportajdaki sözlerinden değil, Reuters, Iran International ve Jerusalem Post gibi kaynakların ayrı haberlerinden geliyor . Cumhurbaşkanı, iletişimdeki güçlüğün Hamaney’in sağlık durumu, güvenlik kaygıları, siyasi izolasyon ya da başka bir nedenden kaynaklanıp kaynaklanmadığını açıklamadı.

ABD mutabakatı: Karar sürecinde 12’ye 1 oy

Röportajdaki en dikkat çekici başlıklardan biri, İran’ın ABD ile yürüttüğü görüşmelerde kararların nasıl alındığına ilişkindi. Pezeşkiyan, İran Ulusal Güvenlik Konseyi’nin 13 üyesinden 12’sinin haziran ayında imzalanan mutabakat zaptını (MoU) desteklediğini açıkladı .

Pezeşkiyan’a göre Hamaney başlangıçta anlaşmayı desteklemediğini söyledi. Ancak konseydeki ezici çoğunluğun desteğinin ardından mutabakatı onayladı . Bu anlatım, Axios ve Al Jazeera’nın daha önce yayımladığı; Hamaney’in kişisel olarak karşı çıktığı ABD görüşmelerine yine de izin verdiğine ilişkin haberlerle örtüşüyor .

Hamaney’e atfedilen haziran tarihli yazılı açıklamada şu ifade yer aldı: “Prensip olarak farklı bir görüşe sahiptim; ancak cumhurbaşkanının, Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı sıfatıyla, İran halkının ve Direniş’in haklarını koruma konusunda kendisi ve konsey üyeleri adına verdiği taahhüt nedeniyle kabul ettim” .

Konseydeki 12’ye 1’lik tablo, Dini Lider’in ilk tercihine rağmen kurum içindeki çoğunluğun farklı yönde ağırlık koyduğunu gösteren sıra dışı bir örnek olarak değerlendirildi .

İran için “1979 Devrimi’nden bu yana en zor dönemlerden biri”

Pezeşkiyan, hükümetinin “1979 İslam Devrimi’nden bu yana en zor dönemlerden biriyle” karşı karşıya olduğunu söyledi . Devlet medyasıyla bağlantılı Tasnim Haber Ajansı’na göre cumhurbaşkanı; ağırlaşan yaptırımları, güvenlik sorunlarını, ekonomik baskıları, kuraklığı ve dayatılan askeri çatışmayı bu tablonun başlıca unsurları arasında saydı .

Diğer haberlerde Pezeşkiyan’ın bölgede devam eden çatışmaların yanı sıra bir deniz ablukasına da özel olarak değindiği aktarıldı . Cumhurbaşkanı, Nisan 2026’da ABD deniz ablukasının sürmesini “katlanılamaz” olarak nitelendirmiş ve X’te, abluka adı altında yapılanların İran’a yönelik askeri operasyonların devamı olduğunu yazmıştı .

Ablukanın İran’ın petrol ihracatını ve temel ürün ithalatını ciddi biçimde kısıtladığı, İran Merkez Bankası başkanının da ülkenin haftalar içinde gıda ve ilaç sıkıntısıyla karşılaşabileceği uyarısında bulunduğu bildirildi .

Pezeşkiyan, ağır koşullara rağmen ulusal birliğin ülkeyi istikrarsızlaştırma girişimlerini engellediğini savundu .

Açıklamaların sınırları

Pezeşkiyan’ın röportajı, Hamaney’in sağlık durumuna ilişkin kesin ve yeni bir tıbbi bilgi sunmadı. Ağır yüz yanıkları, yalnızca yazılı iletişim kurduğu iddiası ve cumhurbaşkanıyla otomobilde görüştüğü bilgisi, röportajdan bağımsız araştırma ve haber kaynaklarına dayanıyor.

Ayrıca “iletişim çok zor” ifadesi belirsizliğini koruyor. Pezeşkiyan, bunun fiziksel durumdan mı, güvenlik önlemlerinden mi, siyasi koşullardan mı yoksa başka bir faktörden mi kaynaklandığını açıklamadı.