Endonezya, Huawei ve ByteDance ile yapay zekâ iş birliğini hızlandırmak istiyor

Endonezya, Şanghay’da Huawei ve ByteDance yöneticileriyle yaptığı üst düzey görüşmeleri, yapay zekâ hedeflerini somut yatırım ve teknoloji transferi fırsatlarına dönüştürmek için kullandı. Ekonomik İşlerden Sorumlu Koordinatör Bakan Airlangga Hartarto’nun gündemi; altyapı, insan kaynağı, kamu hizmetleri, küçük işletmeler, araştırma ve sürdürülebilir veri merkezlerini kapsadı. 12

Görüşmeler, Endonezya’nın Dünya Yapay Zekâ İş Birliği Örgütü’nün (WAICO) kuruluş anlaşmasını imzalamasından bir gün sonra gerçekleşti. Bu nedenle Huawei ve ByteDance ile temaslar, yalnızca ticari görüşmeler değil, ülkenin küresel dijital ekonomideki rolünü büyütme hedefinin de bir parçasıydı. 12

Huawei’ye sunulan dört öncelik

Airlangga, Huawei ve daha geniş dijital sektörle iş birliği için dört ana alan belirledi:

1. Yapay zekâ ve bulut altyapısı: Endonezya, yapay zekâ geliştirmeyi destekleyecek bilgi işlem kapasitesine ve bulut altyapısına yatırım çekmek istiyor.
2. Dijital yetenekler ve siber güvenlik: Nitelikli iş gücünün yetiştirilmesi ve siber güvenlik ekosisteminin güçlendirilmesi hedefleniyor.
3. Dijital kamu hizmetleri ve KOBİ’ler: Kamu hizmetleriyle mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin dijitalleşmesinin hızlandırılması planlanıyor.
4. Veri merkezleri için yeşil enerji: Veri merkezi operasyonlarında yenilenebilir ve daha sürdürülebilir enerji çözümlerinin uygulanması da gündemde. 12

Airlangga, yapay zekâ, telekomünikasyon altyapısı ve bulut bilişim alanlarındaki kapasitesi nedeniyle Huawei’yi potansiyel bir stratejik ortak olarak tanımladı. 1

Bu öncelikler, teklifin yalnızca hazır yapay zekâ araçlarının satın alınmasından ibaret olmadığını gösteriyor. Endonezya; altyapı ve güvenlik sistemlerini, kamu kurumları ile işletmelerin kullanabileceği uygulamalarla birlikte ele alıyor. Amaç, dijital dönüşümün ekonominin daha geniş kesimlerine ulaşmasını sağlamak.

ByteDance ile e-ticaret ve yapay zekâ gündemi

ByteDance ile görüşmeler iki eksende ilerledi: dijital ticaret ve yapay zekâ.

Tokopedia ve TikTok Shop üzerinden KOBİ fırsatları

Airlangga, ByteDance’in Endonezya’daki yatırımlarını ve Tokopedia ile TikTok Shop üzerinden uzun vadeli varlığını memnuniyetle karşıladı. Hükümet, bu platformların ülkenin dijital ticaret ekosistemine katkı sunduğunu ve yerel KOBİ’lerin çevrim içi müşterilere ulaşmasına, sınır ötesi ticarete katılmasına ve Endonezya ürünlerini uluslararası pazarlara tanıtmasına yardımcı olabileceğini düşünüyor. 1

İleri yapay zekâ alanlarında araştırma önerisi

Endonezya ayrıca ByteDance’i şu alanlarda iş birliğini değerlendirmeye davet etti:

• büyük dil modelleri;
• makine öğrenmesi;
• üretken yapay zekâ;
• Endonezya’da bir yapay zekâ araştırma merkezi kurulması; ve
• dijital yeteneklerin geliştirilmesi. 1

Cakarta’nın ByteDance’e sunduğu ortaklık teklifinin temelinde ülkenin geniş dijital pazarı, büyüyen dijital yetenek havuzu ve kapsayıcı bir yapay zekâ ekosistemi oluşturma yönündeki taahhüdü bulunuyor. 1

Bu yaklaşım, ByteDance’in tüketici ve e-ticaret platformlarını Endonezya’nın uzun vadeli yapay zekâ araştırması ve inovasyon hedefleriyle bir araya getiriyor. Ancak mevcut haberlerde bu projeleri kapsayan tamamlanmış bir anlaşmadan değil, davetlerden ve olası iş birliği alanlarından söz ediliyor.

WAICO üyeliği Şanghay ziyaretinin çerçevesini çizdi

Airlangga, 16 Temmuz 2026’da Şanghay’da WAICO’nun kuruluş anlaşmasını imzaladı. Çin’in girişimiyle oluşturulan hükümetler arası örgütün 29 kurucu imzacısı arasında Endonezya da yer aldı. WAICO’nun amacı, yapay zekâ alanında uluslararası iş birliğini ve yönetişimi güçlendirmek. 24

Endonezya, örgüte katılımını insan merkezli, faydalı, güvenli, adil ve gelişmekte olan ülkelerin erişimine açık bir yapay zekâ anlayışıyla ilişkilendirdi. 25

Bu bağlam, Huawei ve ByteDance görüşmelerinin neden aynı ziyaret kapsamında yürütüldüğünü açıklıyor. Endonezya, uluslararası yapay zekâ iş birliğindeki yeni konumunu yatırım, teknoloji transferi, araştırma merkezleri, yetenek geliştirme ve yerel dijital işletmeler için fırsatlara dönüştürmeye çalışıyor. 1215

Ekonomik diplomasinin hedefi ne?

Endonezya’nın kısa vadeli hedefi, yüksek katma değerli teknoloji yatırımlarını çekmek ve aynı anda ülke içindeki kapasiteyi geliştirmek. Hükümetin gündemi pratikte şu başlıkları birleştiriyor:

• yapay zekâ ve bulut bilişime altyapı yatırımı;
• yerel yeteneklerin ve siber güvenlik kapasitesinin geliştirilmesi;
• araştırma ve geliştirme faaliyetleri;
• kamu hizmetleri ile KOBİ’lerde dijital erişimin artırılması;
• Endonezya ürünleri için ihracat fırsatları; ve
• veri merkezlerinde daha sürdürülebilir enerji kullanımı. 12

Bu stratejiyle Endonezya kendisini yalnızca teknoloji şirketlerinin hedef pazarlarından biri olarak değil, yapay zekâ iş birliğinin ve dijital ekonominin şekillenmesinde söz sahibi olmak isteyen bir ülke olarak konumlandırıyor. WAICO’ya katılım da bu iddianın önemli unsurlarından biri olarak sunuldu. 710

Dolayısıyla 17 Temmuz’daki görüşmeler, Huawei veya ByteDance ile imzalanmış tek bir anlaşmadan çok, Endonezya’nın dijital dönüşümüne yönelik somut ortaklık arayışını temsil ediyor. Görüşmelerin önemi; uluslararası yapay zekâ diplomasisini altyapı, insan kaynağı, araştırma, ticaret ve teknoloji transferi hedefleriyle buluşturmasında yatıyor.