Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, 12 Ekim 2026’da Bangkok’ta düzenlenen IMF-Dünya Bankası yıllık toplantılarında yapay zekâyı işler, eğitim ve kamu maliyesi üzerinde etkili olacak “yavaş ilerleyen bir tsunami” olarak tanımladı. Ancak uyarının bir de diğer yüzü var: Yapay zekâ yatırımları ekonomik büyümeyi destekliyor. Singapur Cumhurbaşkanı Tharman Shanmugaratnam, özellikle yeni mezunların ilk işlerine girmekte zorlanmasına dikkat çekerken Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga, verimliliği artırabilecek pratik yapay zekâ çözümlerini öne çıkardı.
3
5
9
IMF’nin işlere ilişkin tahmini ne anlama geliyor?
IMF, yapay zekânın zaman içinde dünya genelindeki işlerin yaklaşık yüzde 40’ını etkileyebileceğini tahmin ediyor. Bu oran; yapay zekânın işi desteklediği, işin niteliğini gerilettiği ya da işi ortadan kaldırdığı durumları kapsıyor. Dolayısıyla tahmin, işlerin yüzde 40’ının yok olacağı anlamına gelmiyor. Georgieva, yapay zekâdan etkilenme oranının gelişmiş ekonomilerde yaklaşık yüzde 60, düşük gelirli ülkelerde ise yüzde 23 olduğunu belirtti.
1
17
Düşük oran, daha yoksul ülkelerin bu değişimden muaf olduğu anlamına gelmiyor. Bir haberde, bu ekonomilerdeki daha düşük etkilenme oranının teknolojinin daha yavaş benimsenmesini yansıttığı, yapay zekânın etkilerine karşı bağışıklık anlamına gelmediği aktarılıyor. Oranlar işlerin ne ölçüde etkilendiğine ilişkin; ülkelerin değişime ne kadar hazır olduğunu göstermiyor.
18
Yeni mezunların ilk işi neden risk altında?
Tharman, iş hayatının ilk basamağında, yani mezuniyet sonrası ilk işlerde baskı oluştuğunu ve işverenlerin yeni mezunlara yönelik talebinin gerilediğini söyledi.
13
28 Giriş seviyesi işlerin önemli bir bölümünü oluşturan rutin ve tekrarlı görevler yapay zekâya devredilirken, inşaat gibi alanlarda ortaya çıkan yeni işlerin bir kısmı daha düşük ücretli. Georgieva, kaybolan fırsatların yerine bu tür işlerin gelmesini tek başına iç rahatlatıcı bir gelişme olarak görmedi.
2
Tharman’ın açıklamalarını aktaran haberlerde, ABD’de yeni mezunlara yönelik talebin zayıfladığı ve üniversite mezunlarının mezun olmayanlara kıyasla elde ettiği ücret avantajının daraldığı da belirtiliyor.
26 Mesele yalnızca yeni rollerin açılıp açılmaması değil; gençlerin beceri ve kariyer geliştirmelerine yardımcı olan ilk iş deneyimine ulaşabilmesi. Tharman, işe girişin gecikmesinin gençlerin becerilerini geliştirmeleri için gereken zamanı kaybettirebileceğini savundu. Başka bir haberde, uzun süren belirsizliğin geleceğe duyulan güveni aşındırabileceği uyarısı da ona atfedildi.
29
31
Önerilen adımlar: İşe alımı desteklemek, eğitimi işle buluşturmak
Tharman, hükümetlerin özel sektörle birlikte çalışarak yeni mezun istihdamını teşvik etmesini istedi. Bu kapsamda, geçmiş kriz dönemlerinde uygulananlara benzer istihdam desteklerinin devreye alınmasını önerdi.
10
13 Üniversite eğitimini iş deneyimiyle daha güçlü biçimde buluşturmak; staj, çalışma-öğrenim programları ve uygulamalı öğrenme fırsatlarını artırmak da önerileri arasındaydı.
8
29
Banga, gençlerin istihdamı sorununun boyutuna dikkat çekti: CNBC’nin haberine göre, önümüzdeki 15 yılda 1,2 milyar gencin yetişkinliğe ulaşacağını belirtti ve bu gençlere iş yaratmak için özel sektör sermayesinin harekete geçirilmesi çağrısı yaptı.
10 Bu çerçevede istihdam, yalnızca çalışanlara yeni araçları kullanmayı öğretmekle çözülemeyecek; hükümetlerin ve şirketlerin birlikte ele alması gereken bir konu.
Yapay zekânın büyüme potansiyeli ve vergi meselesi
Georgieva, gelirlerin emekten sermayeye kaymasının kamu gelirlerini zayıflatabileceği ve yapay zekânın devletlerin maliyesini daha karmaşık hâle getirebileceği uyarısında bulundu.
6
15 Öte yandan, yapay zekâ altyapısına yapılan yatırımların küresel büyümeyi yüzde 3 civarında tutmaya katkı sağladığı bildirildi.
4
22
Georgieva, Asya’da büyüme açısından da potansiyel kazanımlara işaret etti: Yapay zekânın benimsenmesi gelişmiş Asya ekonomilerinde büyümeye 0,5 ila 1 yüzde puan, gelişmekte olan Asya ekonomilerinde ise 0,2 ila 0,8 yüzde puan katkı sağlayabilir. Bunlar kesinleşmiş sonuçlar değil, olası kazanımlar.
12
22 Toplantıya ilişkin haberlerde, yapay zekânın Asya’nın yaşlanan nüfusundan kaynaklanan ekonomik yavaşlamanın bir kısmını telafi edebileceği de belirtiliyor.
5
8
Gelişmekte olan ülkeler için Banga’nın önerisi, en büyük yapay zekâ modellerini geliştirme yarışına girmek yerine tarım, sağlık ve eğitim gibi alanlarda işe yarayabilecek “küçük yapay zekâ” uygulamalarına odaklanmak.
35
37
Büyüme tek başına istihdam stratejisi değil
Liderlerin açıklamaları, politika yapıcıların yönetmesi gereken temel gerilimi ortaya koyuyor: Yapay zekâ verimliliği artırıp büyümeyi destekleyebilir, ancak bu kazanımlar erişilebilir ilk işleri kendiliğinden yaratmıyor ya da kamu gelirlerini güvence altına almıyor. Önerilen yaklaşım, değişimin iki tarafına birden hazırlanmak: gençlerin işe alımını teşvik etmek, eğitimi çalışma hayatıyla daha sıkı ilişkilendirmek ve gelir dağılımı değiştikçe vergi politikalarını gözden geçirmek.
3
5
10
13